ҚУРЪОН — ИНСОН ҲАЁТИ ВА ОХИРАТИНИ ЁРИТУВЧИ ИЛОҲИЙ НУРДИР
- Аллоҳ таоло Ўзининг сўнгги Каломи — Қуръони Каримни инсоният учун энг олий «Нур» деб таърифлаган. Бу нур инсон қалбини, ақлини ва бутун ҳаёт йўлини ёритувчи илоҳий дастурдир.
1. Қуръон инсониятни зулматлардан ёруғликка олиб чиқувчи нурдир
Аллоҳ таоло бандаларини жаҳолат, зулм-зўравонлик, ширк ва гумроҳлик зулматларидан адолат ва ҳақиқат ҳамда ҳидоят нурига олиб чиқиш учун ушбу Китобни нозил қилди:
«Шубҳасизки, сизларга Аллоҳдан нур – очиқ-ойдин китоб келди». (Моида сураси, 15-оят).
«Бас, Аллоҳга, Унинг Расулига ва Биз нозил қилган нурга (Қуръонга) иймон келтиринглар!» (Тағобун сураси, 8-оят).
«Энди кимки унга ишонса, уни қўллаб қувватласа, унга ёрдам берса ва унга юборилган нур (китоб)га амал қилса, ана шулар нажот топувчилардир.» (Аъроф сураси, 157-оят).
«Аллоҳ иймон келтирган зотларнинг дўстидир — уларни зулматлардан нурга ччиқаради» (Бақара сураси, 257-оят).
Физика қонунларига кўра, зулмат алоҳида материя эмас, балки шунчаки нурнинг йўқлигидир. Қоронғу хонани тозалаш учун қоронғулик ташқарига ташиб чиқарилмайди; шунчаки битта чироқ ёқилса, зулмат ўз-ўзидан йўқолади. Худди шундай, инсон онгидаги хурофот, қўрқув, тушкунлик ва ғафлат ҳам руҳий «зулмат»дир. Қалбга Қуръон нури кириши билан бу ваҳималар ўз-ўзидан барҳам топади.
Қуръони Каримда «Нур» сўзи ҳар доим бирликда (النُّور), «Зулматлар» сўзи эса доимо кўпликда (الظُّلُمَات) келади. Чунки Ҳақиқат ва тўғри йўл ягонадир, ботил йўллар, адашишлар ва нафс истаклари эса минглаб турли-тумандир.
2. Ҳаёт йўлини ёритувчи амалий нур (Кўр ва кўрувчи қиёси)
Ким Қуръонни ўзига дастур қилиб олса, Аллоҳ унга одамлар орасида адашмай юрадиган ақлий ва маънавий кўриш қобилиятини (фаросат нурини) беради. Ундан юз ўгирган кимса эса ёруғ дунёда ҳам зулмат ичида қолади:
«Эй иймон келтирганлар! Аллоҳдан қўрқинглар ва Унинг Расулига иймон келтиринглар, шунда У Зот сизларга Ўз раҳматидан икки ҳисса ато этади ва сизларга у билан юрадиган нур беради» (Ҳадид сураси, 28-оят).
«Кимга Аллоҳ нур (ҳидоят) бермаса, бас, унинг учун ҳеч қандай нур йўқдир» (Нур сураси, 40-оят).
«Айтинг: “Кўр (гумроҳ) билан кўрувчи (ҳидоят топган) баробар бўладими?! Ёки зулматлар билан нур баробар бўладими?!”» (Раъд сураси, 16-оят).
«Аллоҳ қалбини Исломга очиб қўйган киши – Раббидан тарафидан берилган нур (Қуръон) узрадир! Аллоҳнинг зикридан (Қуръодан) қалблари қотиб қолган кимсаларнинг ҳолига вой! Улар аниқ залолатдадир.» (Зумар сураси, 22-оят).
«Аввал ўлик (кофир) бўлган, сўнг Биз уни (иймон билан) тирилтирган ва унга одамлар орасида у билан юрадиган нур бериб қўйганимиз бир киши — зулматлар ичида қолиб, ундан чиқа олмайдиган кимсага ўхшайдими?!» (Анъом сураси, 122-оят).
Ҳаётий мисол (Йўл чироғи): Қоронғу кечада жарлик ёқасида кетаётган йўловчи қўлидаги ёритқич (чироқ) ёрдамида қаерда тош, қаерда чуқур борлигини аниқ кўриб, бехатар манзилга етади. Ҳаётда ҳам инсон оилавий низо, молиявий инқироз ёки оғир ахлоқий танлов олдида турганида, Қуръон кўрсатмалари унга ана шундай «ёритқич» вазифасини ўтайди — ҳалол билан ҳаромни, фойда билан зарарни аниқ ажратиб беради.
«Ўлик» ва «Тирик» қиёси: Анъом сураси 122-оятида иймонсизлик «ўлим»га, Қуръон нури эса «ҳаёт»га қиёсланади. Жисмонан нафас олиб юрган, аммо ҳаётга нега келганини ва яшашдан мақсадини билмайдиган инсон худди қоронғу ғор ичида йўл тополмай деворга урилаётган кимсага ўхшайди. Қуръон унга ҳам «кўриш қобилияти»ни, ҳам «йўл чироғи»ни ато этади.
3. Дунёдаги нурнинг Охиратдаги акси
Инсон бу дунёда қалбини Қуръон, иймон ва солиҳ амаллар билан қанчалик нурлантирса, Қиёмат куни ўша ички нур ҳақиқий, кўзга кўринадиган ёруғликка айланиб, йўлини ёритади:
«Кун келиб мўмин эркак ва мўмина аёлларни кўрасан. Улар олдиларини ва ўнг тарафларини ёритиб турган нурлари билан юриб боради…» (Ҳадид сураси, 12-оят).
«У кунда мунофиқ эркак ва мунофиқ аёллар иймон келтирган зотларга: “Бизга қараб туринглар, сизларнинг нурингиздан биз ҳам олиб (фойдаланиб) олайлик”, дерлар. (Шунда уларга): “Ортингизга (дунёга) қайтиб, нур истанглар!” дейилади…» (Ҳадид сураси, 13-оят).
«(Қиёмат куни) Уларнинг (пайғамбарлар ва уларга эргашганларнинг) нурлари олди ва ўнг тарафларида (ёритиб) юради. Улар: «Роббимиз! Бизга нуримизни тамомлаб бер ва бизни мағфират қил. Сен ҳамма нарсага қодирсан/ўлчов қўясан. » (Таҳрим сураси, 8-оят).
Замонавий нейробиология ва психология тасдиқлашича, инсон қандай ғоя, эътиқод ва фикрлар билан яшаса, унинг мия нейронлари, ҳужайра хотираси ва руҳий олами ўшанга мослашади. Қуръон нури билан яшаш — инсоннинг бутун вужуди ва онгини илоҳий ҳақиқат билан дастурлаш демакдир. Бу нурни Охиратда бировдан «қарз олиб» ёки «сотиб олиб» бўлмайди — у фақат бу дунёда Қуръонга амал қилиш орқали ишлаб топиладиган абадий сармоядир.
Роббимиз дунёда ҳам охиратда ҳам бизни Ўз Нуридан маҳрум қилмасин!



