Musulmonlar

Масжидга кирганда икки ракаат намоз ўқимасдан ўтириб бўлмайдими?

Савол: Жума куни имом хутба айтаётганда масжидга кирган киши нафл/суннат намоз ўқийдими, ёки кирган заҳоти ўтириб оладими?

Жавоб: Жавоб ўлароқ Расулуллоҳдан келган бу ҳақдаги ҳадисларни айтиб ўтамиз:

Ҳз. Жобир б. Абдуллоҳ айтдики:

“Расулуллоҳ Жума куни хутба ўқиётганида бир киши келди. Унга: “Намоз ўқидингми?”, деди. У киши: “Йўқ”, деган эди, Пайғамбар алайҳиссалом унга қараб: “Тур ўрнингдан, икки ракаат намоз ўқи”, деб буюрди.” (Бухорий, Жума 33. Муслим, Жума 54-58)

Ҳз. Жобир б. Абдуллоҳдан келган бошқа бир ҳадисда шундай дейилган:

“Сизлардан бирингиз Жума куни имом хутбага чиққанида кириб келса, икки ракаат намоз ўқисин.” (Муслим, Жума 57)

Яна Жобир б. Абдуллоҳдан келган бошқа бир ҳадисда шундай дейилади:

“Жума куни Расулуллоҳ хутба ўқиётганида Қатафон қабиласидан (саҳоба) Сулайк (масжитда) пайдо бўлди  ва дарҳол ўтирди. Шунда Расулуллоҳ:
“Эй Сулайк! Тур ўрнингдан, икки ракаат намоз ўқи. Имкон қадар қисқа бўлсин”, деди ва шундай давом этди: “Сизлардан бирингиз Жума куни имом хутба ўқиётганида масжидга кирса икки ракаат намоз ўқисин ва имкон қадар қисқа қилсин.”
(Муслим, Жума 59)

Мазҳаб имомларидан Имом Шофеий ва Имом Ҳанбал юқоридаги ҳадисларга суянган ҳолда, масжидга кирган киши ҳар қандай ҳолатда ҳам ўтиришдан олдин албатта икки ракаат таҳийятул-масжид намози ўқиши кераклигини билдирганлар. Жума намози бошланган бўлса бу хориж. Агар намоз бошланган бўлса дарҳол имомга иқтидо қилиб фарз намозга киришади.

Ҳанафий мазҳабининг баъзи уламолари ва имом Молик тарафдорлари эса, қуйидаги ҳадисга биноан, имом хутбага чиққан вақтда нафл намоз ўқилмайди дейишган. Алоқадор ҳадис қуйидагича:

Абу Ҳурайра (Аллоҳ ундан рози бўлишини сўраймиз) Пайғамбар алайҳиссалом шундай деганини билдиради:

“Жума куни имом хутба ўқиётганида кимки ёнидаги биродарига “жим” деса, лағв (яъни, фойдасиз бир иш) қилган бўлади.” (Бухорий, Жума 36. Муслим, Жума 11-12)

Бу ҳадисда, Жума куни имом минбарда эканида нафл/суннат намоз ўқимасин деган гап ҳам йўқ, ўқиган намози бефойда деган гап ҳам йўқ. Аксинча, имомни тингламасдан ёнидаги инсонлар билан гаплашиб ўтирмасин, имом ўқиётган оятларга бепарволик қилиб қўймасин деган мақсадда айтилган ҳадис деган фикрдамиз. Чунки, бошқа яна кўплаб ҳадисларда Пайғамбар алайҳиссалом: “Масжидга кирган киши икки ракаат намоз ўқимасдан ўтирмасин”, деган маънодаги кўплаб ҳадислари бор. Буларнинг бирортасида ҳам илло хутба вақтида деган жойи йўқ. Аксинча, ўтириб олган кишиларни ҳам ўрнидан турғизиб намоз ўқишга буюрганини юқоридаги ҳадислардан билиб олдик.