Мусулмон ўзининг мусулмон биродарини ҳақорат қилиши, камситиши, айниқса унинг оиласи ва насабига тил теккизиши асло мумкин эмас. Бу ҳақда Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссаломдан бир-неча ривоятлар бор:
«كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ: دَمُهُ، وَمَالُهُ، وَعِرْضُهُ»
«Ҳар бир мусулмонга бошқа мусулмоннинг қони, моли ва обрўси (ирзи) ҳаромдир.» (Саҳиҳ Муслим)
«سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ، وَقِتَالُهُ كُفْرٌ»
«Мусулмонни сўкиш (ҳақорат қилиш) — фосиқлик (катта гуноҳ)дир, уни ўлдириш (ёки унга қарши жанг қилиш) эса — куфрдир.» (Саҳиҳи Бухорий ва Саҳиҳи Муслим)
Аллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай марҳамат қилади:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَسْخَرْ قَومٌ مِّن قَوْمٍ عَسَىٰ أَن يَكُونُوا خَيْرًا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَاءٌ مِّن نِّسَاءٍ عَسَىٰ أَن يَكُنَّ خَيْرًا مِّنْهُنَّ ۖ وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ ۖ بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمَانِ ۚ وَمَن لَّمْ يَتُبْ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
«Эй иймон келтирганлар! Бир қавм бошқа қавмни масхара қилмасин. Балки улар ўзларидан яхшироқдирлар. Аёллар ҳам аёлларни масхара қилмасин. Балки улар ўзларидан яхшироқдирлар. Бир-бирингизни айбламанг ва ёмон лақаблар қўйманг. Имондан кейин фосиқлик номи нақадар ёмон! Ким (бу ишлардан) тавба қилмаса, ана ўшалар золимлардир.» (Ҳужурот сураси, 11-оят)
Бировнинг ота-онасини ҳақорат қилиш ҳақида Жаноби Расулуллоҳ жуда қаттиқ огоҳлантирган ва буни энг катта гуноҳлардан бири деб атаган:
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ” إِنَّ مِنْ أَكْبَرِ الْكَبَائِرِ أَنْ يَلْعَنَ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ ”. قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ يَلْعَنُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ قَالَ ” يَسُبُّ الرَّجُلُ أَبَا الرَّجُلِ، فَيَسُبُّ أَبَاهُ، وَيَسُبُّ أَمَّهُ ”.
Расулуллоҳ (с.а.в.) айтдилар:
«Албатта, энг катта гуноҳлардан бири — одамнинг ўз ота-онасига лаънат ўқишидир.»
Саҳобалар: «Ё Расулаллоҳ, қандай қилиб инсон ўз ота-онасига лаънат ўқиши мумкин?» — деб сўрашганида, у зот дедилар:
«У бошқа одамнинг отасини ҳақорат қилади, шунда у ўзининг отасини ҳақорат қилган бўлади, ўзининг онасини ҳақорат қилган бўлади.»
(Саҳиҳи Бухорий ва Саҳиҳи Муслим)
Ҳозирги кунда айрим машҳур, ўзича алломаи замонлар давомли равишда бошқаларнинг насл-насабига тил текказадиган, ҳақорат қилиб, каситадиган бўлиб қолган ва бу ишини гўёки маънавият деб баҳолайдиган бўлиб қолган. Лекин, бундай ишлар Ислом динида қаттиқ қораланган ҳаром ишдир. Ким бу ишни ўзига одат қилиб олган бўлса, демак унинг ўзи ҳаромидир.
«Ҳаром» сўзи араб тилидан олинган бўлиб, тақиқланган, гуноҳ, Исломда қайтарилган иш ёки нарсани англатади. «Ҳароми» (ҳаромий) сўзи эса, доимий равишда ҳаром ишларни қилиб юрадиган, гуноҳни ўзига одат қилиб олган инсонларга нисбатан ишлатилади.
Шу боис, араблар ва кўп туркий халқларда йўл тўсувчи, қароқчи, тажовузкор ва бошқаларнинг ҳақ-ҳуқуқини поймол қилувчи кимсаларни «ҳароми» деб аташади.
Қайсики бир инсон бошқа бир инсонни доимий равишда камситса, ҳақорат қилса, айниқса унинг насли, насаби ва оиласига тил текказса, ундай нокасларга ҳам «ҳароми» дейиш ўринлидир. Чунки у инсон доимий ҳаром ишга қўл уриб, буни ўзига одат ва хулқ қилиб олган бўлади.
Эй инсон! Тилингни эҳтиёт қил. Унга икки дунёда ҳам жавоб берасан. Бировнинг обрўсига, насабига, айниқса онасига тегсанг, ўша тилинг билан ўзингнинг ҳам обрўйингни, охиратингни куйдиряпсан.
Ота-она — Аллоҳ таолонинг бизга берган энг катта неъмати ва икки дунёда ҳам ҳурмати вожиб бўлган инсонлардир. Уларни ҳақорат қилиш орқали нафақат ўз ота-онамизнинг ҳурматига путур етказамиз, балки бутун инсонийлик қадриятларини топтаймиз.
Кимки тилини тиймаса, қалбини покламаса, ундай инсон ҳар қанча ўзини тақводор ва аҳли-илм деб кўрсатса ҳам, «ҳароми» номи ундан узоқ кетмайди.
Тавба қил, тилни тий, ўз ота-онанг ҳурматини ҳимоя қил. Зеро, Қиёматда тилдан аниқ жавобгарликка тортиласан!
Аллоҳ таоло барчамизни тил офатидан, қалб касаллигидан ва катта гуноҳлардан сақласин.
Қуръон тадқиқотчиси Баҳром Бакиров
