Musulmonlar

96. Алақ сураси

Алақ сураси[1]

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

Яхшилиги чексиз, эзгулик ва неъмат улашувчи – Аллоҳ номи билан.

96:1

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ

Яратган Эганг номи ила ўқи[2]!

96:2

خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ

У инсонни ёпишқоқ-лахта қондан яратди.

96:3

اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ

Ўқи! Яратган Эганг энг сахийдир.

96:4

الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ

У қалам билан ўргатди[3].

96:5

عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ

Инсонга билмаган нарсасини У ўргатди.

96:6

كَلَّا إِنَّ الْإِنْسَانَ لَيَطْغَىٰ

Йўқ, инсон аниқ ҳаддан ошар,

96:7

أَنْ رَآهُ اسْتَغْنَىٰ

Ўзини эҳтиёжсиз деб билса агар!

96:8

إِنَّ إِلَىٰ رَبِّكَ الرُّجْعَىٰ

Албатта, қайтиб борар жой яратган Эганг ҳузуридир.

96:9

أَرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَىٰ

Қарши чиқаётган кишини кўрдингми?

96:10

عَبْدًا إِذَا صَلَّىٰ

Намоз ўқиётган қулга (қарши чиқаётганни).

96:11

أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ عَلَى الْهُدَىٰ

Кўрдингми? Агар у (намоз ўқиётган киши) тўғри йўлда бўлса-чи?

96:12

أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوَىٰ

Ёкиу, инсонларни гуноҳлардан сақланиб-тақво қилишга буюраётган бўлса-чи?

96:13

أَرَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ

Агар у (намоздан тўсаётган киши)нинг ўзи (Қуръон ва пайғамбарни) ёлғончига чиқараётган бўлса нима дейсан?

96:14

أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَىٰ

Аллоҳ кўриб турганини у билмас эканми?

96:15

كَلَّا لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعًا بِالنَّاصِيَةِ

Йўқ!  (Бас қилсин!)[4] Агар бас қилмаса, Биз унинг пешонасидан тутиб (жаҳаннамга)  судраймиз.

96:16

نَاصِيَةٍ كَاذِبَةٍ خَاطِئَةٍ

Ўша ёлғончи,  гуноҳкор пешонасидан (тутиб судраймиз).

96:17

فَلْيَدْعُ نَادِيَهُ

Шунда,у (қўлидан келса) ўз тарафдорларини чақирсин-чи[5].

96:18

سَنَدْعُ الزَّبَانِيَةَ

Биз забонийларни[6] чақирамиз!

96:19

كَلَّا لَا تُطِعْهُ وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ۩

Йўқ![7] Сен унга итоат қилма – талабини бажарма! (Аллоҳга) бош эгиб сажда қил ва (Унинг розилигига) яқинлаш[8]!


[1] Алақ сураси, 19 оятдан иборат, Маккада тушган. Тушиш тартиби 1, ёзилиш тартиби 96.

[2] Бу сурадаги илк 5 оят Муҳаммад алайҳиссаломга илк нозил бўлган ваҳий деб қабул қилинган. Бу оятларда яратилишга, ёзув-чизув ва билмаганини ўрганишга диққатни жалб қилиниши – Қуръонда энг аввал буюрилган буйруқ ён-атрофни, табиатни, ўз нафсини ва бутун борлиқни ўқиб-ўрганишга – уқишга алоқадор эканига ишорат қилмоқда. Зотан, илк пайғамбар – Одам алайҳиссаломга ҳам Аллоҳ таоло аввало борлиқлардаги нарсаларни ўргатган. (Қаранг: Бақара 2:30 ва давоми)

[3] Бақара 2/31- оятда “Аллоҳ Одамга борлиқларни исмини–нимага ярашини ўргатди” деди. Бу оятда эса, қалам билан ўргатганини айтмоқда. Демак, ёзув-чизувни илк ўрганган инсон Одам, уни илк ўргатган эса Аллоҳдир. Шундай қилиб Одам алайҳиссалом инсон наслидан илк ўрганувчи ва зурриёдларига илк ўргатувчиси бўлди.

[4]Бу оят инсонларни намоздан тўсаётган барча учун таҳдиддир. Инсонларни намоздан ва масжидлардан тўсаётган кишилар охир-оқибат Аллоҳдан қандай жазо олишини унутмасин. Зотан, инсонларни масжидлардан тўсиш зулмдир (Бақара 2:114).

[5] Ривоят қилинишича, Расулуллоҳ намоз ўқиётганида Абу Жаҳл келиб: “Ахир мен сени бундан ман қилмаганмидим?”, деганида, Расулуллоҳ Абу Жаҳлга ғазаб қилади. Шунда у: “Сен менга таҳдид қиляпсанми хали. Мен водий аҳлининг энг тарафдори кўпиман”, деганида, мана шу оятлар нозил бўлган.

[6] Балоғат ва усул уламоларининг аксарияти забонияга азоб фаришталари, деб маъно берган. Бошқалари эса Инсонлар тарафидан Расулулоҳга қилинган суиқасдни даф этувчи малаклар, деб айтган.

[7] Яъни, инсонларни намоздан қайтараётган ва намозга қарши чиқаётган кишига бўйсунилмайди, унинг талаби бажарилмайди. Аллоҳга осий бўладиган ишда бандасига итоат қилинмайди.

[8] Аллоҳ бандаларга уларнинг шоҳтомиридан ҳам яқин бўлгани учун, оятга “Аллоҳнинг розилигига яқинлаш”, деб маъно бердик.