Икки танадаги битта юрак: Мўминларнинг асл биродарлиги ва бир-бирининг дардига бефарқ бўлмаслик масъулияти
Аллоҳ таоло Ўз Рисоласи бўлмиш муборак Қуръонда мўминларнинг ўзаро муносабатини белгилаб беришлик учун шундай марҳамат қилади: «Албатта, мўминлар биродардирлар» (Ҳужурот сураси, 10-оят). Бугунги кунда кўпчилик бу оятдаги «биродарлик» (ихва) тушунчасини фақатгина расмий танишчилик, мафкуравий ёки шунчаки диндошлик алоқаси деб тушунади. Ҳолбуки, бу сўзнинг туб илдизи ва маъно қатламларига чуқурроқ назар ташласак, Қуръон бизга бутунлай бошқача – юксак ва жонли бир тасаввурни тақдим этаётганини кўрамиз.
«Ихва» сўзининг ҳикматли ва сирли маъноси ва маънавий «эгизаклик»
Араб тилида биродарлик маъносини англатувчи бу сўз оддийгина оғайнигарчилик эмас, балки битта ўзакдан, битта илдиздан ёки бир киндикдан озиқланадиган шерикликни билдиради. Илм-фанда бир тухумли эгизакларнинг бирида бирор жисмоний ёки руҳий азоб, стресс юз берганда, иккинчиси узоқда бўлса ҳам буни қисман ҳис қилиши, роса безовталаниши исботланган.
Мўминлар ўртасидаги биродарлик ҳам айнан шу илмий-руҳий феноменга ўхшайди. Ҳақиқий мўминлар гўёки битта вужуднинг аъзолари ёки битта илдиздан ўсиб чиққан эгизаклардек бир-бирлари билан чамбарчас боғланган бўлишлари керак. Мусулмонлардан бирининг шаънига, молига ёки динига зарар етса, унинг бу азоби бошқа бир мўминнинг қалбида ҳам худди ўз бошига тушгандек акс садо бериши лозим.
Бир тананинг дарди — ҳамманинг дард
Инсон танасининг биргина бармоғи оғриса, бутун тана безовталаниб, ҳарорат кўтарилиб, ўша дардни ҳимоя қилишга киришгани каби, ижмоий тана ҳисобланган мусулмонлар жамияти ҳам шундай яшаши шарт. Агар бир мўминнинг шаънига лекин, оиласига ёки шахсий ҳаётига тажовуз қилинса, бошқалар бунга лоқайд қараб туролмайди.
Қуръон мантиғи бўйича, мўминлар ўзганинг дардига беэътибор бўлиши мумкин эмас. Бир биродарига зулм етганда ёки у қийналганда, бошқаси худди ўзи жабр кўргандек ҳаракатга келиши, ёрдам қўлини чўзиши ва бу муаммога қарши чора кўриши шарт. Агар бу боғлиқлик узилса, демак, ўртадаги «биродарлик» фақат қоғоздаги номгина бўлиб қолган бўлади.
Мана шундаги мусулмонлар ўзлигига қайтади, Роббига севимли бандалар бўлади, шунда иззат ва шарафга эга бўлади, шунда бирлик ва биродарлик тикланади. Акс ҳолда уларнинг сўзда биродарлик даъволари оғизларидан нарига ўтмайди.
Мўминларнинг чинакам биродарлиги — бу муҳтож пайтда кўз ёшини кўра билиш, оғир кунда бир-бирига қалқон бўлиш ва бирининг дардини иккинчиси ўз руҳида ҳис қилишдир. Қуръон бизни шундай олий мақомдаги бирдамликка чақиради. Унутмайлик, биз фақатгина диндош эмас, балким ҳар қандай ташқи зарбани биргаликда ҳис қиладиган маънавий эгизаклардек бир бутун жамоамиз.
Биродарига меҳрибон бўлган мўмин чин мўминдир (Фатҳ 48:29). Мусулмон биродарининг эҳтиёжини ўз эҳтиёжидан устун ва биринчи ўринга қўя олган одам чин мусулмондир (Ҳашр 59:9).
