Tashahhuddagi salom va duolarning ma’no va mohiyatlari
Musulmonlar > E'lonlar > Namoz > Tadqiqotlar Tarix: 13 Fevral 2019 Email This Post Email This Post

Савол: Намозда ўқиладиган ташаҳҳуд ҳақида маълумот бера оласизми?

Жавоб: Таҳийётнинг мазмун-моҳияти, тарихи ва маънолари ҳақида сизларга қуйидагиларни маълум қиламиз:

Фарз ва бошқа нофила намозларнинг ҳар икки ракаатидан кейин ўтириб Аллоҳни зикр қилиш ва унга сўз билан қуллик қилиш учун таҳийёт…, Аллоҳумма Солли ала…, Аллоҳумма барик ала…, Роббана атина…лар ўқилади. Бу таҳийёт, салавот ва дуоларни бизга Расулуллоҳ тавсия қилиб қолдирган. Улар ва уларни маънолари қуйидагича:

  1. Ташаҳҳуд

التحيات لله والصلوات و الطيبات، السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته، السلام علينا وعلى عباد الله الصالحين، أشهد أن لا إله إلا الله وأشهد أن محمدا عبده ورسوله

“Аттаҳийяту лиллаҳи вас-солавату ват-тоййибат. Ассаламу алайка айюҳан-набийю ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ. Ассаламу алайна ва ала ъибадиллаҳис-солиҳийн. Ашҳаду алла илаҳа иллаллоҳу ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва росулуҳ.”

Маъноси:

“Сўз, бадан ва мол-мулк билан қилинадиган ибодатларнинг барчаси Аллоҳга хос. Эй Набий![1] (Расулуллоҳни вафотидан кейин Ойиша онамиз ўргатган таҳийёт саломи “Ассаламу алан-Набий…-Пайғамбарга салом бўлсин ва…”)[2] Сенга Салом ва Аллоҳнинг раҳмат ва баракоти бўлсин. Салом бизга ҳам ва Аллоҳни яхши бандаларига ҳам бўлсин. Мен гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа ҳеч қандай илоҳ йўқдир. Мен яна гувоҳлик бераманки, Муҳаммад Аллоҳнинг бандаси ва элчисидир.

  1. Аллоҳумма солли

اللهم صل على محمد وعلى آل محمد كما صليت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم إنك حميد مجيد

  Маъноси:

“Эй Аллоҳ! Муҳаммадга ва унинг оила-аъзоларига яхшилик қил/қўллаб-қувватла. Худди Иброҳим ва унинг оила-аъзоларига яхшилик қилганингдек/қўллаб-қувватлаганингдек. Сен мақтовга лойиқсан, Улуғсан!”

  1. Аллоҳумма барик

اللهم بارك على محمد وعلى آل محمد كما باركت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم إنك حميد مجيد

Маъноси:

“Эй Аллоҳ! Муҳаммадга ва унинг оила-аъзоларига баракот[3] бергин. Худди Иброҳимга ва унинг оила-аъзоларига баракот берганинг каби. Сен мақтовга лойиқсан, Улуғсан.

  1. Роббана атина

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

“Роббана атина фид-дуня ҳасанаҳ, ва фил-ахироти ҳасаҳ, ва қина азабан-нар.”

Маъноси:

 “Роббимиз! Бизларга дунёда ҳам яхшилик ато эт, охиратда ҳам яхшилик ато эт. Бизни дўзах азобидан сақла.”

Алоқадор ҳадислар:

عن عطاء بن أبي رباح: أنَّ الصحابةَ كانوا يقولون والنبيُّ ﷺ حيٌّ: السلامُ عليك أيُّها النبيُّ، فلمَّا مات قالوا: السلامُ على النبيُّ ورحمةُ اللهِ وبركاتُه، السلامُ علينا وعلى عبادِ اللهِ الصالحينَ، أشهدُ أنْ لا إلَه إلَّا اللهُ، وأشهدُ أنَّ محمدًا عبْدُه ورسولُه

Ато б. Рабоҳдан: Расулуллоҳ тириклигида саҳобалар: “Ассаламу алайка айюҳан-Набий-Эй Пайғамбар сенга салом бўлсин”, дейишар эди, Расулуллоҳ вафот этганидан бошлаб: “Ассаламу алан-Набий-Пайғамбарга салом бўлсин”, дея бошлашди.[4]

السلامُ على النبيِّ ورحمةُ اللهِ وبركاتُه، السلامُ علينا وعلى عبادِ اللهِ الصالحينَ، أشهدُ أنْ لا إلَه إلَّا اللهُ، وأشهدُ أنَّ محمدًا عبْدُه ورسولُه…

“…Пайғамбарга салом бўлсин…”[5]

Расулуллоҳни вафотидан кейин ташаҳҳудда айнан мана шу шаклда салом берилиши ҳақида булардан бошқа яна Ибн Умардан қилинган кўплаб ривоятлар бор.

 

Анас Олимўғли, Абдулазиз Бештўғрақ.  

[1] Бу машҳур таҳийёт – Расулуллоҳ ҳаётлик даврида орқасида жамоат бўлиб намоз ўқиётган саҳобалар намозда бир-бирларини исмини айтиб салом бераётганини Расулуллоҳ эшитиб қолади, шунда уларга менга ҳам салом айтиб ва ўзингиз ва сиз каби барча мўминларга оммавий бир марта салом айтсангиз кифоя – деган маънода ўргатган таҳийёт ҳисобланади.

Расулуллоҳни вафотидан кейин Ойиша онамиз (Аллоҳ ундан рози бўлишини сўраймиз) мўминларга таҳийётни ўргатар эканлар, дуо мақсадида салом бериладиган жойига келганда “ السلامُ عليك أيُّها النبيُّ  Ассаламу алайка айюҳан-Набий”ни ўрнига السلامُ على النبيِّ = Ассаламу алан-Набий…” шаклидаги саломни ўргатишда давом этганлар. Чунки Расулуллоҳ тириклигида орқасида туриб унга салом берадиган саҳобалар Расулуллоҳни кўриб турарди, Расулуллоҳ ҳам уларни кўриб турар ва берган саломларини эшитиб турар эди. Шу сабабли “Ассаламу алайка айюҳан-Набий…” яъни “Сенга салом бўлсин эй Набий”, деб ўргатар эди. Расулуллоҳни вафотидан кейин Ойиша онамиз ўргатган саломнинг маъноси эса “Ассаламу алан-Набий…-Набий-Пайғамбарга салом бўлсин” – деган маънони билдиради. Чунки энди Расулуллоҳ мўминларни ёнида эмас, айтган саломларини, дуоларини эшитмайди. Лекин, ҳар иккала шаклдаги салом билан салом айтса бўлади, фақат бир шарти билан; ҳозир намозимдаги Расулуллоҳга бераётган саломимни ва уни ҳаққига қилаётган дуойимни Расулуллоҳ эшитиб турибди, кўриб турибди деган тушунчадан ва бундай эътиқоддан узоқ бўлган ҳолда айтиш мумкин. Акс ҳолда, ҳар қандай узоқ масофадан эшита олишлик, ҳар қандай турли тилда айтилган салом ва дуоларни бир хил тушуна олишлик каби фақатгина Аллоҳнинг зоти илоҳийсига лойиқ бўлган баъзи бир илоҳий сифатларни Расулуллоҳга нисбат бериб қўйилган ҳисобланади. Бу эса, ширкдан бошқа ҳеч қандай нарсани ифода қилмайди. Бутун қилиб ўтилган савобли ишларни эса, фақатгина ширк амали барбод қилиб йўққа чиқариб юборади.

Шуни унутмайликки, ўтмишдаги барча Пайғамбарлар каби Муҳаммад алайҳиссалом ҳам вафот этди, ундан аввал ҳам не-не пайғамбарлар келди-ю кетди. У ҳозир узоқ масофадан ўнлаб, юзлаб турли тилларда берилаётган салом-у дуоларни бир вақтни ичида ҳам эшитиб, ҳам тушуниб ва ҳам кўриб тура олиш қобилиятига асло эга эмас. Чунки у ҳам бир инсон, фақатгина унга Аллоҳдан ваҳий келган муборак инсондир.

[2] Дорақутний Ибн Масъуддан ривояти 1338. Ибн Адийни Мужоҳиддан ривояти 2/393.  Қозий Абу Шайба ва Имом Байҳақий ривояти ва Имом Бухорийни 1144.

[3] Барака – қилинган ишлардаги яхшилиги кўплигини, ҳаётдаги яшаб ўтган вақт ичидаги ишларини аксарияти йхшиликка далолат қилишини билдиради. Барака – бирон нарсадаги яхшилик ва фойдаларни кўп эканига ишорат қилади, сон жиҳатдан кўп эканига эмас.

[4] Ибн Ҳажар Асқалоний, Фатҳул Борий Шарҳул-Бухорий, 2/366.

[5] Ҳазрат Абу Бакрнинг ўғли Қосим Ойиша онамиз ўргатган ташаҳҳуди ҳақидаги ривояти, бу ҳадисни Имом Байҳақий Сунанда 2/144, Имом Молик Муваттода 1/91, Имом Шофеий Фавоидда 1015 рақамлардаги ҳадисларида келтирганлар.

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
330 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Ayol o’z ixtiyori bilan eridan ajrashi 10.07.2019 230
2 Alloh Belgilab Qo’ygan Chegaralarni Buzilishi va Buni Ro’zadagi Misoli 30.06.2019 139
3 Tafsilotlari Bilan Ro’za Ibodati 11.05.2019 177
4 Tashahhuddagi salom va duolarning ma’no va mohiyatlari 13.02.2019 330
5 Qur’onni tushunishda ijtihodning ahamiyati qanday? 16.01.2019 248
6 Nasx kalimasi Qur’onda qaysi ma’nolarda qo’llanilgan? 10.01.2019 227
7 Afv bilan Mag’firatni farqi 08.01.2019 319
8 Hanafiylikda musofirlik muddati qaysi qiyos bilan belgilangan? 08.01.2019 245
9 Namozda hushu qanday bo’ladi? 03.01.2019 293
10 Islom jang-u jadal dinimi, yoki tinchlik dinimi? 29.12.2018 250
11 Qur’on va Musulmonlarning ahvoli 25.12.2018 340
12 Qur’onni tushunishdagi usul va qoidaning ahamiyati 22.12.2018 271
13  Qur’onda barcha narsaning tili   19.12.2018 263
14 Kitob va Sunnatda foiz (kredit) 11.12.2018 280
15 Ayollarni guvohligi 29.11.2018 258
16 Isro va Meroj 19.11.2018 482
17 Hayzli ayollarni ro’zasi 01.11.2018 614
18 Hamma bilgan o’sha namoz 18.10.2018 357
19 Qur’onda namoz vaqtlari 17.10.2018 992
20 Islomda Halol va Harom 16.10.2018 1 056
21 Ruh va uning xususiyati 10.10.2018 428
22 Qur’onga ko’ra 3 qoidani buzmaguncha hech kimga adovat qilib bo’lmaydi 10.09.2018 334
23 Iso alayhissalom dunyoga qaytib keladimi? 10.09.2018 771
24 G’ayridinlar o’rtasidagi munosabatlar 18.08.2018 430
25 Ajalning qisqarishi 18.08.2018 318
26 Qur’on va Sunnatda yoshlarni nikohlash bormi? 13.08.2018 734
27 Qur’on va Sunnatga ko’ra taloq 09.08.2018 3 705
28 Kitob va Sunnatga ko’ra Haj va qurbonlik 03.08.2018 405
29 Kitob va Hikmat (Qur’on va Hikmat) tushunchasi 30.07.2018 456
30 Ayol kishiga qo’l ko’tarishga kim ruxsat berdi? 22.07.2018 622
31 Hikmat va Sunnat tushunchalarini buzilishi va yo’qqa chiqarilishi 12.06.2018 255
32 Namoz vaqtlari (Qur’onga ko’ra) 08.06.2018 280