Musulmonlar

Оли Имрон сураси (1-100)

Оли Имрон сураси, Мадинада тушган, 200 оят, тушиш тартиби 89, ёзилиш тартиби 3. (Изоҳлари сура тўлиқ тақдим этилганидан кейин юкланади.)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيم

Яхшилиги чексиз, эзгулик ва неъмат улашувчи – Аллоҳ номи билан.

(Оли Имрон 3/1)

الٓمٓ

Алиф, Лам, Мим.

(Оли Имрон 3/2)

ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡحَيُّ ٱلۡقَيُّومُ

У Аллоҳдир! Ундан бошқа илоҳ йўқ, доим тирикдир, узлуксиз Ўз ишини устидадир.

(Оли Имрон 3/3)

نَزَّلَ عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ مُصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيۡهِ وَأَنزَلَ ٱلتَّوۡرَىٰةَ وَٱلۡإِنجِيلَ

Ҳақиқатларни ўз ичига олган ва ўзидан аввалги китобларни тасдиқловчи бу китобни сенга У юборди. Таврот ва Инжилни ҳам[1] У юборган.

(Оли Имрон 3/4)

مِن قَبۡلُ هُدٗى لِّلنَّاسِ وَأَنزَلَ ٱلۡفُرۡقَانَۗ إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِ‍َٔايَٰتِ ٱللَّهِ لَهُمۡ عَذَابٞ شَدِيدٞۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٞ ذُو ٱنتِقَامٍ

(Уларни) Аввалги инсонларга қўлланма бўлиш учун (юборган). Тўғрини нотўғридан ажратиб берувчи барча фурқонларни У юборган. Аллоҳнинг оятларини тан олмайдиганларга жиноятига боғлиқ азоб бор. Аллоҳ доимо устундир, гуноҳига яраша жазо берувчидир[2].

(Оли Имрон 3/5)

إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَخۡفَىٰ عَلَيۡهِ شَيۡءٞ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِ

Аллоҳга на ерда ва на осмонларда бирон нарса махфий қолмаслиги аниқ.

(Оли Имрон 3/6)

هُوَ ٱلَّذِي يُصَوِّرُكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡحَامِ كَيۡفَ يَشَآءُۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ

У сизларни (онанларингизни) бачадонларида Ўзи муносиб билган шаклга солади. Ундан бошқа илоҳ йўқ. У доимо устундир, тўғри қарор берувчидир.

(Оли Имрон 3/7)

هُوَ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ مِنۡهُ ءَايَٰتٞ مُّحۡكَمَٰتٌ هُنَّ أُمُّ ٱلۡكِتَٰبِ وَأُخَرُ مُتَشَٰبِهَٰتٞۖ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمۡ زَيۡغٞ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَٰبَهَ مِنۡهُ ٱبۡتِغَآءَ ٱلۡفِتۡنَةِ وَٱبۡتِغَآءَ تَأۡوِيلِهِۦۖ وَمَا يَعۡلَمُ تَأۡوِيلَهُۥٓ إِلَّا ٱللَّهُۗ وَٱلرَّٰسِخُونَ فِي ٱلۡعِلۡمِ يَقُولُونَ ءَامَنَّا بِهِۦ كُلّٞ مِّنۡ عِندِ رَبِّنَاۗ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّآ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ

Бу китобни сенга У юборди. Унда бир қисм муҳкам оятлар бўлиб; улар китобнинг она (асл) оятларидир. Бошқалари эса (муҳкамга ўхшаган) – муташобиҳ оятлардир. Қалбларида эгрилик бўлганлар фитна чиқариш ва таъвил қилиш учун, китобдаги муташобиҳларга эргашади. Ҳолбуки, уларнинг таъвилини Аллоҳдан бошқаси билмайди, (бу) илмни чуқур эгаллаганлар: “Биз бунга ишондик, (муҳкам ва муташобиҳ оятларнинг) барчаси Роббимиз тарафидандир”,- дейди. Бунга фақатгина ақлу виждони соф кишилар эга бўладилар[3].

(Оли Имрон 3/8)

رَبَّنَا لَا تُزِغۡ قُلُوبَنَا بَعۡدَ إِذۡ هَدَيۡتَنَا وَهَبۡ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحۡمَةًۚ إِنَّكَ أَنتَ ٱلۡوَهَّابُ

(Улар шундай дейди): “Роббимиз! Бизни йўлингга қабул қилганингдан кейин, қалбларимизни эгирилиб бузилишига йўл қўйма. Бизга Ўз ҳузурингдан яхшиликлар бер! Шубҳасизки, эвазига ҳеч нарса сўрамай берувчи Сенсан[4].

(Оли Имрон 3/9)

رَبَّنَآ إِنَّكَ جَامِعُ ٱلنَّاسِ لِيَوۡمٖ لَّا رَيۡبَ فِيهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُخۡلِفُ ٱلۡمِيعَادَ

Роббимиз! Пайдо бўлишида шубҳа бўлмаган кунда инсонларни бир жойга тўпловчи Сенсан. Аллоҳ сўзидан қайтмайди[5].

(Оли Имрон 3/10)

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَن تُغۡنِيَ عَنۡهُمۡ أَمۡوَٰلُهُمۡ وَلَآ أَوۡلَٰدُهُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيۡ‍ٔٗاۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمۡ وَقُودُ ٱلنَّارِ

Оятларни тан олмаган (кофирлар)нинг мол-мулклари ҳам, авлодлари ҳам Аллоҳдан келган (азобни) улардан даф этишга ярамайди. Ана шулар дўзах ёқилғисидир.

(Оли Имрон 3/11)

كَدَأۡبِ ءَالِ فِرۡعَوۡنَ وَٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَذَّبُواْ بِ‍َٔايَٰتِنَا فَأَخَذَهُمُ ٱللَّهُ بِذُنُوبِهِمۡۗ وَٱللَّهُ شَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ

Уларнинг аҳволи Фиръавн хонадонига ва улардан аввалгиларнинг аҳволига ўхшайди[6]. Улар (ҳам) оятларимизга нисбатан ёлғон муносабат билдиришган эди[7], натижада[8] Аллоҳ уларни қилган жазолари учун жазолаган. Аллоҳнинг жазоси (қилинган жиноятга) боғлиқдир.

(Оли Имрон 3/12)

قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ سَتُغۡلَبُونَ وَتُحۡشَرُونَ إِلَىٰ جَهَنَّمَۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ

Кофирлик қилганларга айт: “Охир-оқибат енгиласизлар ва жаҳаннамга тўпланасизлар! У қандай ҳам ёмон жой.”[9]

(Оли Имрон 3/13)

قَدۡ كَانَ لَكُمۡ ءَايَةٞ فِي فِئَتَيۡنِ ٱلۡتَقَتَاۖ فِئَةٞ تُقَٰتِلُ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَأُخۡرَىٰ كَافِرَةٞ يَرَوۡنَهُم مِّثۡلَيۡهِمۡ رَأۡيَ ٱلۡعَيۡنِۚ وَٱللَّهُ 14يُؤَيِّدُ بِنَصۡرِهِۦ مَن يَشَآءُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبۡرَةٗ لِّأُوْلِي ٱلۡأَبۡصَٰرِ

(Бадрда) Бир-бирига тўқнашган икки гуруҳда сизларга кўрсатма бор. Бири Аллоҳ йўлида жанг қиларди, бошқаси еса кофир. (Мўминлар) ўз кўзлари билан уларни икки баробар деб кўраётган эди. Аллоҳ керакли ишни қилганларни Ўз ёрдами билан қўллаб-қувватлайди. Ана ўша вақтда[10] кўрадиганлар учун ибрат бўлган.

(Оли Имрон 3/14)

زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْأَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذَٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ وَاللَّـهُ عِندَهُ حُسْنُ الْمَآبِ

Аёллар, фарзандлар[11], йиғим-йиғим олтин-кумушлар, зотдор отлар, чорва ҳайвонлар[12] ва деҳқончилик маҳсулотлардан иборат жозибадор нарсаларга меҳр қўйиш (иштиёқли бўлиш) инсонларга чиройли кўрсатилди. Булар дунё ҳаётининг манфаатларидир. Аллоҳнинг ҳузурида эса, мангу ҳаётнинг гўзалликлари бор.

(Оли Имрон 3/15)

قُلْ أَؤُنَبِّئُكُم بِخَيْرٍ مِّن ذَٰلِكُمْ ۚ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللَّـهِ ۗ وَاللَّـهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ

Айт: “Сизларга ўша нарсалардан ҳам яхшироғини айтиб берайми? Гуноҳлардан сақланганларга Робби ҳузурида – ўлимсиз қоладиган ҳолда, ичидан анҳорлар оқадиган боғлар, пок ҳолатга келтирилган жуфтлар[13] ва Аллоҳнинг розилиги бор. Аллоҳ қулларини кўриб турувчидир.

(Оли Имрон 3/16)

الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Улар: “Эй Роббимиз! Биз (Сенга) ишониб суяндик, гуноҳларимизни кечир, бизни дўзах азобидан сақла!”,- дейдиган кишилардир.

(Оли Имрон 3/17)

الصَّابِرِينَ وَالصَّادِقِينَ وَالْقَانِتِينَ وَالْمُنفِقِينَ وَالْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحَارِ

Улар сабр-бардошли, ўзи ҳам сўзи ҳам тўғри, Аллоҳга ич-ичидан бўйсунувчи, мол-мулкларидан (Аллоҳ йўлида) сарфловчи ва саҳар вақтларида[14] кечирим сўровчи кишилардир.

(Оли Имрон 3/18)

شَهِدَ اللَّـهُ أَنَّهُ لَا إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ ۚ لَا إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Аллоҳ Ўзидан бошқа илоҳ йўқлигига гувоҳлик берди. Фаришталар ва ҳақда туриб берувчи илм егалари ҳам (Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигигига) гувоҳлик берди[15]. Ундан бошқа илоҳ йўқ. У доимо ғолиб ва устундир, тўғри қарор берувчидир.

(Оли Имрон 3/19)

إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللَّـهِ الْإِسْلَامُ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ ۗ وَمَن يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللَّـهِ فَإِنَّ اللَّـهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

Шубҳасизки, Аллоҳ наздидаги дин Исломдир[16]. Китоб берилганлар фақат бу илм[17] келганидан кейин бир-бирларига бўлган қизғончиқлик сабабли[18] (Исломга) ихтилоф қилишди. Ким Аллоҳнинг оятларини тан олмаса, (билиб қўйсин) Аллоҳ ҳисоб-китобини тезда кўради.

(Оли Имрон 3/20)

فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّـهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ ۗ وَقُل لِّلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْأُمِّيِّينَ أَأَسْلَمْتُمْ ۚ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوا ۖ وَّإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ ۗ وَاللَّـهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ

Агар (Аҳли китоблар) сен билан тортишсалар, “Мен ҳам, ўзимни Аллоҳга таслим қилдим, менга ергашганлар ҳам!”- деб айт. Китоб берилганларга ҳам, (илоҳий китобдан хабари йўқ) уммийларга ҳам: “Сизлар ҳам таслим бўлдингиз-ми?”,- де. Агар таслим бўлишса тўғри йўлга келган бўлади. Юз ўгирсалар, сени вазифанг оятларни етказиб қўйиш, холос. Аллоҳ қулларини кўриб турувчидир.

(Оли Имрон 3/21)

إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّـهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَيَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

Аллоҳнинг оятларини тан олмайдиганлар, ҳақсизлик қилиб пайғамбарларга (пайғамбарликка)[19] қарши жанг қиладиганлар[20](душманчилик қиладиганлар), ҳақ ва адолатга буюрадиган кишиларга ҳам қарши жанг қиладиганларга (душманчилик қиладиганларга) аламли азобни хабарини етказ.

(Оли Имрон 3/22)

أُولَـٰئِكَ الَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ

Қилган амаллари дунёда ҳам охиратда ҳам пуч (бекор) бўлиб кетадиганлар ўшалардир. Уларга ёрдам берадиган ҳеч ким бўлмайди.

(Оли Имрон 3/23)

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِّنَ الْكِتَابِ يُدْعَوْنَ إِلَىٰ كِتَابِ اللَّـهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّىٰ فَرِيقٌ مِّنْهُمْ وَهُم مُّعْرِضُونَ

Аллоҳнинг китобидан маълумот берилганларнги кўрмадингми? Ораларида (китоб) ҳукм қилиши учун Аллоҳнинг китобига чақирилганидан кейин улардан бир қисми юз ўгириб ортга қайтдилар.

(Оли Имрон 3/24)

ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لَن تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَّعْدُودَاتٍ ۖ وَغَرَّهُمْ فِي دِينِهِم مَّا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Бунинг сабаби – “Ўша ўт-олов бизга[21] бир неча кундан ортиқ тегмайди”,- деганларидир. Тўқиган ёлғонлари уларни ўз динларида алдаб қўйди.

(Оли Имрон 3/25)

فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَاهُمْ لِيَوْمٍ لَّا رَيْبَ فِيهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Келишида шубҳа бўлмаган бир кун Биз уларни тўплаганимизда ва ҳақсизлик қилинмагани ҳолда ҳар кимга ўз қилмишининг жазо-ю мукофоти тўлиқ қилиб берилганида уларнинг аҳволи қандай бўлади?

(Оли Имрон 3/26)

قُلِ اللَّـهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَن تَشَاءُ وَتَنزِعُ الْمُلْكَ مِمَّن تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَن تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَن تَشَاءُ ۖ بِيَدِكَ الْخَيْرُ ۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Айт: “Эй барча ҳукмронликнинг эгаси – Аллоҳим! Муносиб билганингга ҳукмронлик (мулкдорлик) берасан, муносиб билганингдан ҳукмронликни тортиб оласан. Муносиб билганингни азиз қиласан, муносиб билганингни[22] хор қиласан. Барча яхшиликлар Сенинг қўлингда. Шубҳасиз, Сен барча нарсага ўлчов қўювчисан.

(Оли Имрон 3/27)

تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَتُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ ۖ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ ۖ وَتَرْزُقُ مَن تَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

Кечани кундузга киргизасан, кундузни кечага киргизасан. Ўликдан тирикни чиқарасан, тирикдан ўликни чиқарасан. Муносиб билганингни беҳисоб ризқлантирасан.

(Оли Имрон 3/28)

لَّا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ۖ وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّـهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَن تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّـهُ نَفْسَهُ ۗ وَإِلَى اللَّـهِ الْمَصِيرُ

Мўминлар мўминлардан кўра кофирларни ўзига яқин тутмасинлар. Ким шундай қилса Аллоҳдан (унга) ҳеч қандай яқинлик қолмайди[23]. Лекин, улардан шу йўл билан сақланиб қолсангиз бу бошқа. Аллоҳ сизларни ўзидан огоҳлантиради. Қайтиб борадиган жой Унинг ҳузуридир.

(Оли Имрон 3/29)

قُلْ إِن تُخْفُوا مَا فِي صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ اللَّـهُ ۗ وَيَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ وَاللَّـهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Айт: “Ичинггиздагини яширсангиз[24] ҳам, ошкор қилсангиз ҳам, Аллоҳ уни (барибир) билади. У осмонлару ердаги нарсаларни ҳам билади. Аллоҳ барча нарсага ўлчов қўювчидир.

(Оли Имрон 3/30)

يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّـهُ نَفْسَهُ ۗ وَاللَّـهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ

Кун келади, ҳар ким қилган яхши-ёмон ишларини олдида кўради ва ёмонликлари билан ўзи орасида узоқ масофа бўлишини орзу қилади. Аллоҳ сизларни Ўзидан огоҳлантириб қўймоқда. Аллоҳ қулларига жуда меҳрибондир.

(Оли Имрон 3/31)

قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّـهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّـهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَاللَّـهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

Айт: Агар Аллоҳни яхши кўрсангиз, менга эргашинглар[25]. Шунда Аллоҳ сизларни яхши кўради ва гуноҳларингизни мағфират қилади. Аллоҳ жуда кечиримликдир, эзгулик ва неъмат улашувчидир.

(Оли Имрон 3/32)

قُلْ أَطِيعُوا اللَّـهَ وَالرَّسُولَ ۖ فَإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّـهَ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ

“Аллоҳ ва Расулига/китобига[26] кўнгилдан  бўйсунинглар”,- деб айт. Агар юз ўгирсалар, (билиб қўйишсин) Аллоҳ кофирларни ёқтирмайди.

(Оли Имрон 3/33)

إِنَّ اللَّـهَ اصْطَفَىٰ آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ

Аллоҳ Одамни, Нуҳни, Иброҳимнинг оиласини ва Имроннинг оиласини замондошларига[27] нисбатан танлаб олди.

(Оли Имрон 3/34)

ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِن بَعْضٍ ۗ وَاللَّـهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Улар бир-бирига наслдошдир. Аллоҳ ҳар нарсани эшитади, (кимни танлашни) билади.

(Оли Имрон 3/35)

إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّي ۖ إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Ўз вақтида Имроннинг аёли: “Эй Роббим! Қорнимдаги (бола)ни фақат Сенга хизмат қилади деб назр қилдим[28], (назримни) қабул қил, албатта, Сен Ўзинг ешитиб турувчи, билиб турувчисан”,- деган еди.

(Оли Имрон 3/36)

فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُهَا أُنثَىٰ وَاللَّـهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنثَىٰ ۖ وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

У аёл қиз туққанида, “Эй Роббим! Буни қиз туғдим”,- деди. Ҳолбуки Аллоҳ у нима туққанини жуда яхши билар еди. “Ва ўғил бола қиз боладек эмас. Унга “Марям” деб ном қўйдим. Уни ва унинг зурриёдини қувилган шайтондан сақланишини Сенга топширдим”,- деди.

(Оли Имрон 3/37)

فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا ۖ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِندَهَا رِزْقًا ۖ قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّىٰ لَكِ هَـٰذَا ۖ قَالَتْ هُوَ مِنْ عِندِ اللَّـهِ ۖ إِنَّ اللَّـهَ يَرْزُقُ مَن يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

Шундай Робби Марямни чиройли қабул қилди, уни чиройли ўсимлик[29] каби етиштирди ва уни боқишга Закариёни масъул қилди. Закариё Марям турган хонага[30] ҳар кирганида Марямни олдида бир ризқ[31] кўрар эди. (Бир куни) “Ей Марям! Бу сенга қаердан келди?“,- деб сўради. Марям еса: “Аллоҳдан” деб жавоб берди. Тўғриси, Аллоҳ танлаган[32] кишига беҳисоб ризқ беради.

(Оли Имрон 3/38)

هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ ۖ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِن لَّدُنكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً ۖ إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ

Ўша ерда Закариё Роббига қуйидагича дуо қилиб: “Эй Роббим! Менга Ўз ҳузурингдан пок насл бер. Сен дуойимни ешитасан”,- деди.

(Оли Имрон 3/39)

فَنَادَتْهُ الْمَلَائِكَةُ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرَابِ أَنَّ اللَّـهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيَىٰ مُصَدِّقًا بِكَلِمَةٍ مِّنَ اللَّـهِ وَسَيِّدًا وَحَصُورًا وَنَبِيًّا مِّنَ الصَّالِحِينَ

(Марям қоладиган) хонада тик туриб намоз ўқиётган вақтида, фаришталар унга (Закариёга) шундай нидо қилиб: “(Эй Закариё!) Аллоҳ сенга Аллоҳнинг сўзини тасдиқловчи, етакчи, номусли ва яхшилардан бўлган бир набийни – Яҳёни ҳуш хабарини бермоқда”,- дедилар.

(Оли Имрон 3/40)

قَالَ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَقَدْ بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ وَامْرَأَتِي عَاقِرٌ ۖ قَالَ كَذَٰلِكَ اللَّـهُ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ

Закариё эса: “Эй Роббим! Қандай қилиб мени ўғлим бўлсин? Мен қариб қолдим, уни устига аёлим ҳам туғмас[33] бўлса!” деганида, “Ҳа шундай, Аллоҳ танлаган ишини қилади”- деди Аллоҳ.

(Оли Имрон 3/41)

قَالَ رَبِّ اجْعَل لِّي آيَةً ۖ قَالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا رَمْزًا ۗ وَاذْكُر رَّبَّكَ كَثِيرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالْإِبْكَارِ

(Закариё): “ Эй Роббим! Менга бир оят/кўрсатма белгилаб бер!”- деди. “Кўрсатманг – Уч кун бўйича ишорат йўлидан бошқа турли инсонлар билан гаплашмаслигингдир. Роббингни кўп-кўп ёд эт (яхшилаб танишга урин) ва кечаю кундуз Унга қуллик қилишда давом эт”- деди (Робби).

(Оли Имрон 3/42)

وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّـهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَىٰ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ

Ўз вақтида фаришталар (Марямга) шундай дейишди: “Эй Марям! Аллоҳ сени танлаб олди, покиза қилди ва замондошинг бўлган аёлларга нисбатан танлаб олди.

(Оли Имрон 3/43)

يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ

Ей Марям! Роббингга ич-ичингдан бўйин эг, саждага егил ва рукуъ қилганлар билан бирга рукуъ қил!”[34]

(Оли Имрон 3/44)

ذَٰلِكَ مِنْ أَنبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ ۚ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

Бу – Биз сенга билдирган ғайб[35] хабарларидандир. (Ҳолбуки) Марямнинг таъминотини ким бўйнига олади деб қура ташлашганида сен уларни ёнларида емасдинг. Ўзаро тортишаётганларида ҳам уларни ёнларида емасдинг.

(Оли Имрон 3/45)

إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّـهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِّنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

(Яна) Фаришталар Марямга шундай деди: “Эй Марям! Аллоҳ сенга Ўзининг “бўл” деган сўзини ҳуш хабарини бермоқда. Унинг[36] исми Марямнинг ўғли Исо Масиҳдир. У, дунёда ҳам охиратда ҳам еътиборли ва Аллоҳга (Аллоҳнинг ризосига) яқинлардан бўлади.

(Оли Имрон 3/46)

وَيُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَمِنَ الصَّالِحِينَ

Ҳам бешикда, ҳамда вояга етганда инсонларга гапиради ва солиҳлардан бўлади.”[37]

(Оли Имрон 3/47)

قَالَتْ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ ۖ قَالَ كَذَٰلِكِ اللَّـهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ ۚ إِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُن فَيَكُونُ

(Шунда) “Эй Роббим! Қаердан менга фарзанд бўлсин? Менга ҳеч ким тегмади-ку!”- деди Марям. Аллоҳ айтдики: “Ҳа, шундай!” Аллоҳ Ўзи танлаган нарсасини яратади. Бир ишга қарор берганида, фақатгина “бўл!” дейди, ўша нарса пайдо бўлади[38].

(Оли Имрон 3/48)

وَيُعَلِّمُهُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنجِيلَ

Аллоҳ унга (Исога) Китоб ва Ҳикматни, Таврот ва Инжилни[39] ўргатади.

(Оли Имрон 3/49)

وَرَسُولًا إِلَىٰ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنِّي قَدْ جِئْتُكُم بِآيَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ ۖ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُم مِّنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِ اللَّـهِ ۖ وَأُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَأُحْيِي الْمَوْتَىٰ بِإِذْنِ اللَّـهِ ۖ وَأُنَبِّئُكُم بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ

Исроил авлодига елчи бўлиб келганда (уларга шундай деди:) “Мен сизларга Роббингиздан оят/мўжиза олиб келдим. Сизлар учун лойдан қуш ҳайкалини ясайман[40], унга пуфлаганимда Аллоҳни рухсати билан қушга айланади. Мен яна туғма кўрни ва оқ касаллигига мубтало бўлган кишини ҳам даволайман. Аллоҳни рухсати билан ўлик мавжудотларни тирилтираман. Уйларингизда нима еб, нима сақлаётганингиздан ҳам хабар бераман. Агар Алоҳга ишониб-суянган бўлсангиз,шубҳасизки сизлар учун бу нарсада оят/мўжиза бор.

(Оли Имрон 3/50)

وَمُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُم بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ ۚ وَجِئْتُكُم بِآيَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّـهَ وَأَطِيعُونِ

Ёнимдаги Тавротни тасдиқлаш учун ва сизларга ҳаром қилинган нарсаларни баъзисини ҳалол қилиш учун келдим. Мен сизларга Роббингизнинг оят/мўжизасини олиб келдим. Аллоҳга нисбатан гуноҳ қилишдан сақланинглар ва менга[41] кўнгилдан бўйсунинглар.

(Оли Имрон 3/51)

إِنَّ اللَّـهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ ۗ هَـٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيمٌ

Аллоҳ менинг ҳам сизларнинг ҳам Роббингиз екани аниқ. Шундай екан, Аллоҳга қуллик қилинглар. Тўғри йўл мана шу” (деди Исо).

(Оли Имрон 3/52)

فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَىٰ مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنصَارِي إِلَى اللَّـهِ ۖ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنصَارُ اللَّـهِ آمَنَّا بِاللَّـهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ

Исо улардан куфрни/оятларни тан олмасликни сезиб қолиб: “Аллоҳ йўлида кимлар мени ёрдамчиларим бўлади?”- деганида, ҳаворийлар шундай деди: “Биз Аллоҳнинг ёрдамчиларимиз. Биз Аллоҳга ишониб-суяндик. Гувоҳ бўл, биз ҳақиқатда Унга таслим бўлувчилармиз,

(Оли Имрон 3/53)

رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ

Эй Роббимиз! Биз Сен юборган китобга ишондик ва бу елчига эргашдик, енди, бизни (бу йўлга) гувоҳ бўлганлар қаторига ёз!”[42]

(Оли Имрон 3/54)

وَمَكَرُوا وَمَكَرَ اللَّـهُ ۖ وَاللَّـهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ

(Ишонмаганлар)Исога ёмон режа[43] туздилар; Аллоҳ ҳам режа тузди. Аллоҳ енг яхши режа тузувчидир.

(Оли Имрон 3/55)

إِذْ قَالَ اللَّـهُ يَا عِيسَىٰ إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَرَافِعُكَ إِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَجَاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ ۖ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

Ўз вақтида Аллоҳ Исога шундай деди: “Ей Исо! Шубҳасизки, Мен сени вафот[44] еттириб, сени Ўзимга юксалтираман[45]. Оятларни тан олмаганлардан сени қутқараман, сенга ергашганларни эса, қиёмат кунигача кофирлардан/оятларни тан олмайдиганлардан устун қиламан. Кейин, ҳузуримга қайтасизлар. Ана ўшанда, орангизда ихтилоф қилган ишга қарор бераман.”

(Оли Имрон 3/56)

فَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَأُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ

Оятларни тан олмаганларни дунёда ҳам охиратда ҳам жиноятларига боғлиқ равишда азоблайман. (Аллоҳнинг азоби келганда) Уларга ёрдам берадиган ҳеч ким бўлмайди.

(Оли Имрон 3/57)

وَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ ۗ وَاللَّـهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ

Аллоҳга ишониб-суянган ва яхши ишларни амалга оширганларга келсак, Аллоҳ уларга бериладиган ҳақ ва эвазни тўлиқ қилиб беради. Аллоҳ ҳақсизлик қилувчиларни севмайди.

(Оли Имрон 3/58)

ذَٰلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ

Бу сенга алоқадорликлари билан ўқиб бераётганимиз оятлардир, ҳикмат тўла тўғри маълумотдир[46].

(Оли Имрон 3/59)

إِنَّ مَثَلَ عِيسَىٰ عِندَ اللَّـهِ كَمَثَلِ آدَمَ ۖ خَلَقَهُ مِن تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُن فَيَكُونُ

Аллоҳ наздида Исонинг ҳолати худди Одамнинг ҳолати кабидир[47]. Аллоҳ уни (Одамни) тупроқдан яратиб, кейин унга “Бўл!” деди ва у бор бўлди.

(Оли Имрон 3/60)

الْحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَلَا تَكُن مِّنَ الْمُمْتَرِينَ

Ҳақиқат – Роббингдан келганидир. Асло шубҳаланувчилардан бўлма.

(Оли Имрон 3/61)

فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنفُسَنَا وَأَنفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَتَ اللَّـهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ

Сенга бу илм келганидан кейин, ким сен билан бу ҳақда тортишса, уларга айт: “Келинглар, сизнинг ҳам бизнинг ҳам фарзандларимизни, сизнинг ҳам бизнинг ҳам хотинларимизни, сизу ва биз ўзимиз ҳам чорлаб (қатнашиб), кейин ҳаммамиз биргаликда самимий дуо қилиб, ёлғончиларга Аллоҳнинг лаънатини тилайлик”.[48]

(Оли Имрон 3/62)

إِنَّ هَـٰذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ ۚ وَمَا مِنْ إِلَـٰهٍ إِلَّا اللَّـهُ ۚ وَإِنَّ اللَّـهَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Шубҳасизки, Бу (Исо ҳақидаги) энг тўғри қиссадир. Аллоҳдан бошқа ҳеч қандай илоҳ йўқ. Шубҳасизки, Аллоҳ доимо ғолиб ва устундир, тўғри қарор берувчидир.

(Оли Имрон 3/63)

فَإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّـهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ

Агар улар (сенга тиловат қилинган оятлардан) юз ўгирса (ўгираверсин), Аллоҳ у бузғунчиларни (нима қилишни) жуда яхши билади.

(Оли Имрон 3/64)

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَىٰ كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّـهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللَّـهِ ۚ فَإِن تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ

Айт: “Ей Аҳли Китоб![49] Сиз билан бизнинг ўртамиздаги баробар сўзга келинглар – фақат Аллоҳга қуллик қилайлик, Унга ҳеч нарсани шерик қилмайлик ва биримиз бошқамизни Аллоҳ ила орасига қўйиб олиб, уларни ўзига робб қилиб олмасин.” Шунда ҳам агар юз ўгирсалар, “Бизни Аллоҳга таслим бўлувчи эканимизга гувоҳ бўлинглар[50]”,- денглар.

(Оли Имрон 3/65)

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْرَاهِيمَ وَمَا أُنزِلَتِ التَّوْرَاةُ وَالْإِنجِيلُ إِلَّا مِن بَعْدِهِ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Ей Аҳли Китоб! Иброҳим ҳақида нега тортишяпсизлар? Ахир, Таврот ҳам Инжил ҳам ундан кейин юборилган-ку! Ақл юритмайсилзарми?

(Оли Имрон 3/66)

هَا أَنتُمْ هَـٰؤُلَاءِ حَاجَجْتُمْ فِيمَا لَكُم بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِيمَا لَيْسَ لَكُم بِهِ عِلْمٌ ۚ وَاللَّـهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا

تَعْلَمُونَ

Сизлар ўзи – у ҳақда маълумотингиз бўлган нарсада тортишадиган кишиларсиз. Нега енди умуман у ҳақда маълумотингиз бўлмаган нарсада ҳам тортишяпсизлар? Уни Аллоҳ билади, сизлар билмайсизлар.

(Оли Имрон 3/67)

مَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ يَهُودِيًّا وَلَا نَصْرَانِيًّا وَلَـٰكِن كَانَ حَنِيفًا مُّسْلِمًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Иброҳим Насроний ҳам Яҳудий ҳам бўлмаган. У ҳаққа йўналиб, Аллоҳга таслим  бўлган киши еди. У  мушриклардан/Аллоҳни икккинчи ўринга қўювчилардан бўлмаган.

(Оли Имрон 3/68)

إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَهَـٰذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُوا ۗ وَاللَّـهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ

Инсонларнинг Иброҳимга енг яқини[51] – уни изидан юрганлардир. Бу Набий (Муҳаммад) ва мўминлар ҳам шундай. Мўминларнинг яқини эса Аллоҳдир.

(Оли Имрон 3/69)

وَدَّت طَّائِفَةٌ مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ

Аҳли Китоблардан бир гуруҳи сизларни адаштиришни умидида. Улар фақат ўзларини адаштиради, буни ўзлари сезмайди.

(Оли Имрон 3/70)

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّـهِ وَأَنتُمْ تَشْهَدُونَ

Ей Аҳли Китоб! Тўғри еканига гувоҳ бўла туриб ҳам, нега Аллоҳнинг оятларни тан олмаяпсизлар?

(Оли Имрон 3/71)

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ

Ей Аҳли Китоб! Нега ҳақни ботилга аралаштиряпсизлар[52]? Нима учун билиб туриб ҳақиқатни яширяпсизлар?

(Оли Имрон 3/72)

وَقَالَت طَّآئِفَةٌ مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُواْ بِالَّذِيَ أُنزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُواْ وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُواْ آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

Аҳли Китобнинг бир гуруҳи шундай дейди: “Шу мўминларга юборилган (Қуръон)га кунни бошида ишонинглар, кун охирида (ишонмаганингизни билдириб) кофир бўлинглар, балки шунда, улар ҳам имонидан қайтса.

(Оли Имрон 3/73)

وَلاَ تُؤْمِنُواْ إِلاَّ لِمَن تَبِعَ دِينَكُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدَى هُدَى اللّهِ أَن يُؤْتَى أَحَدٌ مِّثْلَ مَا أُوتِيتُمْ أَوْ يُحَآجُّوكُمْ عِندَ رَبِّكُمْ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

Ва динингизга ергашганлардан бошқа ҳеч кимга ишонманглар” (дейишади). Айт: “Тўғри йўл Аллоҳ кўрсатган йўлдир. “Айнан сизларга берилган нарса бошқаларга ҳам берилганига ёки Аллоҳ ҳузурида сизларга қарши далил келтиришларига ҳам ишонманглар (– дейди бир тоифа аҳли китоб).” Айт: “Фазл (яхшилик) Аллоҳнинг қўлидадир[53] – уни Ўзи муносиб бўлган кишига беради. Аллоҳ чексиз имконият эгасидир, ҳар нарсани билувчидир.

(Оли Имрон 3/74)

يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَن يَشَاء وَاللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

Аллоҳ Ўзи муносиб биган қулига яхшиликни хослаб қўяди. Аллоҳ буюк фазлу марҳамат эгасидир.

(Оли Имрон 3/75)

وَمِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ إِن تَأْمَنْهُ بِقِنطَارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَمِنْهُم مَّنْ إِن تَأْمَنْهُ بِدِينَارٍ لاَّ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلاَّ مَا دُمْتَ عَلَيْهِ قَآئِمًا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُواْ لَيْسَ عَلَيْنَا فِي الأُمِّيِّينَ سَبِيلٌ وَيَقُولُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

Агар олтин хазинани[54] ишониб топширсанг, унинг ўзи сенга қайтариб берадиган аҳли китоб ҳам бор, агар унга бир динор тангани ишониб берсанг, токи сен уни бошида тираб қадаб турмагунингча қайтариб бермайдигани аҳли китоб ҳам бор. Улар: “Бизни уммийларга/китобимизни билмаганларга[55] нисбатан жавобгарлигимиз йўқ”, деб шундай қилишади. (Ўзини ёлғончилигини) билиб туриб Аллоҳга қарши ёлғон гапиради.

(Оли Имрон 3/76)

بَلَى مَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ وَاتَّقَى فَإِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ

Йўқ, (ундай эмас)! Кимки (омонат ва аҳд эгасини кимлигига қарамасдан) аҳдига тўлиқ риоя қилса, билсинки, Аллоҳ муттақийларни/гуноҳдан сақланувчиларни яхши кўради[56].

(Оли Имрон 3/77)

إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً أُوْلَئِكَ لاَ خَلاَقَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ وَلاَ يُكَلِّمُهُمُ اللّهُ وَلاَ يَنظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Аллоҳга берган сўзини ва ичган қасамини ўткинчи бир манфаат[57] евазига сотганларни охиратда оладиган насибаси йўқлиг аниқ. Қиёмат куни Аллоҳ улар билан гаплашмайди, уларга юзхотир қилмайди ва уларни оқламайди. Уларга аламли азоб бор.

(Оли Имрон 3/78)

وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقًا يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُم بِالْكِتَابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتَابِ وَمَا هُوَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِندِ اللّهِ وَمَا هُوَ مِنْ عِندِ اللّهِ وَيَقُولُونَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

У (аҳли китоб)лар орасида яна шундайлари ҳам борки, китобдан деб ўйлашингиз учун, (ботил ҳукмларни китобдаги ҳукмга ўхшатиб) тилларини қофияга келтириб айтиб беришади. (Ундай ўқигани билан) у китобдан бўлмайди! (Камига) “Уни Аллоҳдан келган ҳукм” ,- дейишади, (ундай дегани билан) Аллоҳдан келган бўлмайди. Улар билиб туриб Аллоҳга қарши ёлғон гапиради.

(Оли Имрон 3/79)

مَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُؤْتِيَهُ اللّهُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُواْ عِبَادًا لِّي مِن دُونِ اللّهِ وَلَكِن كُونُواْ رَبَّانِيِّينَ بِمَا كُنتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتَابَ وَبِمَا كُنتُمْ تَدْرُسُونَ

Аллоҳ бир инсонга китобу ҳикмат ва набийлик берганидан кейин, у (одам) инсонларга: “Аллоҳ ила орангизга қўйиб менга қуллик қилинглар”,- дейишга  ҳақи йўқ. Лекин: “Китобни ўқиб ўрганишингиз[58] ва унинг устида илмий иш олиб боришингиз орқали Роббингизнинг ҳукмига ёнбосувчи кимсалар бўлинглар”- дейиши керак.

(Оли Имрон 3/80)

وَلاَ يَأْمُرَكُمْ أَن تَتَّخِذُواْ الْمَلاَئِكَةَ وَالنِّبِيِّيْنَ أَرْبَابًا أَيَأْمُرُكُم بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنتُم مُّسْلِمُونَ

Ва у сизларга фаришталар ва набийларни робблар қилиб олишинглар деб буюриҳга ҳам ҳақи йўқ. Сизлар Аллоҳга таслим бўлганингиздан кейин, у сизларни кофирликка буюрармиди?

(Оли Имрон 3/81)

وَإِذْ أَخَذَ اللّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّيْنَ لَمَا آتَيْتُكُم مِّن كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءكُمْ رَسُولٌ مُّصَدِّقٌ لِّمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُواْ أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُواْ وَأَنَاْ مَعَكُم مِّنَ الشَّاهِدِينَ

Аллоҳ набийлардан бирма-бир сўз олиб: “Сизларга китоб ва ҳикмат бераман[59], шундан кейин сизлардаги (китоб)ни тасдиқлайдиган бир елчи/китоб[60] келса, унга қатъий ишонишингиз ва унга ёрдам/кўмак беришингиз керак. Буни қабул қилдингизми? Бу оғир юкимни[61] ўзингизга юклаб олдингизми?”- деганида, улар: “Қабул қилдик!”- деган. “Ундай бўлса (бунга) гувоҳ бўлинглар, Мен ҳам сизлар билан бирга гувоҳман”,- деди (Аллоҳ).

(Оли Имрон 3/82)

فَمَن تَوَلَّى بَعْدَ ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

Бундан кейин ким сўзидан қайтса, ана ўшалар йўлдан чиққан бўлади[62].

(Оли Имрон 3/83)

أَفَغَيْرَ دِينِ اللّهِ يَبْغُونَ وَلَهُ أَسْلَمَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ

Аллоҳнинг динидан бошқа (дин)ни хоҳлашяптими? Ахир, осмонлар ва ердагилар ихтиёрий ёки мажбурий равишда Унинг динига/яратишдаги фитратига таслим бўлган-ку! Улар Унинг ҳузурига қайтарилади.

(Оли Имрон 3/84)

قُلْ آمَنَّا بِاللّهِ وَمَا أُنزِلَ عَلَيْنَا وَمَا أُنزِلَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَقَ وَيَعْقُوبَ وَالأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى وَالنَّبِيُّونَ مِن رَّبِّهِمْ لاَ نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

Айт: “Биз Аллоҳга, бизга юборилган китобга; Иброҳим, Исмоил, Исҳоқ, Яъқуб ҳамда унинг (пайғамбар) набираларига юборилган китобларга; Мусо, Исо ва яна бошқа набийларга Робби тарафидан берилган китобларга ҳам ишондик. (Имон жиҳатидан) Уларни ҳеч бирини бошқасидан ажратмаймиз. Биз Унга таслим бўлувчилармиз.”

(Оли Имрон 3/85)

وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الإِسْلاَمِ دِينًا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Кимки (Аллоҳ юборган китоблардаги ягона) Исломдан[63] бошқа дин изласа, у ундан асло қабул қилинмайди ва у охиратда зиёнкорлардан бўлади.

(Оли Имрон 3/86)

كَيْفَ يَهْدِي اللّهُ قَوْمًا كَفَرُواْ بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُواْ أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Бу елчини ҳақлигини кўриб-билиб ва уларга ҳар нарсани очиқлаб берувчи оят-далиллар келиб (унга) ишонганидан кейин қайтиб тан олмай туриб олган қавмни Аллоҳ қандай қилиб ҳидоятга муваффақ қилсин?! Аллоҳ ундай золим қавмни ҳидоятга муваффақ қилмайди.

(Оли Имрон 3/87)

أُوْلَئِكَ جَزَآؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللّهِ وَالْمَلآئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

Ана шу золимларнинг жазоси – уларга Аллоҳ, фаришталар ва барча инсонларнинг лаънати ёғилишидир.

(Оли Имрон 3/88)

خَالِدِينَ فِيهَا لاَ يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلاَ هُمْ يُنظَرُونَ

Улар у лаънат ичида мангу қоладилар. Улардан азоб енгиллатилмайди ҳам, уларга юз-хатир қилинмайди ҳам.

(Оли Имрон 3/89)

إِلاَّ الَّذِينَ تَابُواْ مِن بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُواْ فَإِنَّ الله غَفُورٌ رَّحِيمٌ

Ўшандан кейин тавба қилиб ўзини тузатганлар бундан мустасно. Чунки, Аллоҳ жуда кечиримликдир, эзгулик ва неъмат улашувчидир.

(Оли Имрон 3/90)

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ بَعْدَ إِيمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُواْ كُفْرًا لَّن تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الضَّآلُّونَ

Ишониб суянганидан кейин тан олмай қўйган/кофир бўлган ва кофирликни янада оширганларга келсак, уларнинг тавбаси асло қабул қилинмайди[64]. Адашганлар айнан ўшалардир.

(Оли Имрон 3/91)

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَمَاتُواْ وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَن يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِم مِّلْءُ الأرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ افْتَدَى بِهِ أُوْلَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ

(Ишониб суянганидан кейин) кофирлик қилиб тан олмаган ва кофирлигида ўлганлар бор-у, улар ўзини қутқариб қолиш учун ер юзи тўла олтин берсалар ҳам, уларнинг бирортасидан ҳам қабул қилинмайди. Улар учун аламли азоб бор. Уларга ёрдам берадиган ҳеч ким бўлмайди.

(Оли Имрон 3/92)

لَن تَنَالُواْ الْبِرَّ حَتَّى تُنفِقُواْ مِمَّا تُحِبُّونَ وَمَا تُنفِقُواْ مِن شَيْءٍ فَإِنَّ اللّهَ بِهِ عَلِيمٌ

Ўзингизга севимли бўлган нарсаларингиздан (Аллоҳ йўлида) сарф-харажат қилмагунингизча яхшиликка ериша олмайсиз. Ҳар не сарф қилишингиздан қатъий назар, Аллоҳ уни билиб туради.

(Оли Имрон 3/93)

كُلُّ الطَّعَامِ كَانَ حِلاًّ لِّبَنِي إِسْرَائِيلَ إِلاَّ مَا حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَى نَفْسِهِ مِن قَبْلِ أَن تُنَزَّلَ التَّوْرَاةُ قُلْ فَأْتُواْ بِالتَّوْرَاةِ فَاتْلُوهَا إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ

“Тавротни нозил бўлишидан олдин Исроил[65] ўзига ҳаром қилган емишлардан бошқа ҳар бир емиш Исроил авлодига[66] ҳалол бўлган,” (-дейди яҳудийлар). “Агар тўғри бўлсангиз, Тавротни олиб келиб ўқинглар-чи”,- деб айт (уларга[67]).

(Оли Имрон 3/94)

فَمَنِ افْتَرَىَ عَلَى اللّهِ الْكَذِبَ مِن بَعْدِ ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

Тавротни ўқигандан кейин ҳам кимки Аллоҳга қарши ёлғон гапирса, ана шулар ҳақсизлик қилувчи золимлардир.

(Оли Имрон 3/95)

قُلْ صَدَقَ اللّهُ فَاتَّبِعُواْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Айт: “Аллоҳ тўғри гапиради: “Сизлар тўппа-тўғри ҳолатдаги Иброҳимнинг диний яшаш тарзига эргашинглар. У мушриклардан/Аллоҳни иккинчи ўринга қўйивчилардан бўлмаган.”

(Оли Имрон 3/96)

إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِّلْعَالَمِينَ

Кўп яхшиликларга васила бўлиши ва оламларга (ҳаммага) тўғри йўналишни (қиблани) кўрсатиб бериши учун инсонларга илк (ибодатхона қилиб) қурилган уй – албатта, Маккадаги (Каъба)дир[68].

(Оли Имрон 3/97)

فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَّقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَمَن دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا وَلِلّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ الله غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ

У ерда очиқ-ойдин кўрсатмалар – Иброҳим (ибодатга) турган ерлар бор. У ерга кирган киши омонликда бўлади. Бир йўлини топиб у ерга бора оладиганлар у Байтни/Каъбани ҳаж қилиши – Аллоҳни инсонлар устидаги ҳаққидир. Ким буни тан олмаса, билиб қўйсин, Аллоҳни ҳеч кимга еҳтиёжи йўқ.

(Оли Имрон 3/98)

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللّهِ وَاللّهُ شَهِيدٌ عَلَى مَا تَعْمَلُونَ

Айт: “Ей Аҳли китоб! Аллоҳнинг оятларини нега тан олмаяпсизлар?! Аллоҳ қилмишларингизга шоҳиддир.

(Оли Имрон 3/99)

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا وَأَنتُمْ شُهَدَاء وَمَا اللّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Айт: “Ей Аҳли Китоб! Нима учун мўминларни Аллоҳнинг йўлидан узоқлаштиришга уриняпсиз? У йўлни тўғри еканини билиб туриб, нега уни нотўғри[69] қилиб кўрсатишга уриняпсиз? Аллоҳ қилмишингиздан бехабар емас.

(Оли Имрон 3/100)

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوَاْ إِن تُطِيعُواْ فَرِيقًا مِّنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ يَرُدُّوكُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ

Ей Аллоҳга ишониб-суянганлар! Агар аҳли китобдан бирон бир тоифасига кўнгилдан бўйсунсангиз, ишонганингиздан кейин сизларни оятларни тан олмайдиган (кофир) ҳолатга келтириб қўяди.