Musulmonlar

Ҳайзли аёлларни рўзаси

ҲАЙЗЛИ АЁЛЛАРНИ РЎЗАСИ

Ҳайз ва нифос ҳолатидаги аёллар ҳақидаги насх

Насх – бир китобдаги маълумотни бошқа бир китобга кўчириш ёки, бирон нарсани дастурдан чиқариб ташлаб ўрнига бошқа бир нарса киргизиш деган маъноларни билдиради.[1]Насхни тарифлаган оят қуйидагича:

مَا نَنْسَخْ مِنْ آَيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

“Биз бир оятни насх қилсак, ёки унуттирсак, ундан ҳам яхшироғини ёки, айнан у билан бир хилини келтирамиз. Билмайсанмики, Аллоҳ ҳар нарсага бир ўлчов қўювчи зотдир.” (Бақара 2/106)

Оятга кўра, насх – бир оятни бошқа бир оят билан алмаштиришдир. Бу нарса, ҳам Қуръон оятлари орасида, ҳамда Қуръон билан аввалги китоблар орасида бўлади.

Қуръон илоҳий китобларни охирги нусхаси бўлганлиги учун, ундаги оятларнинг аксарияти аввалги китоблардаги оятлар билан бир хилдир, яъни, аксарият ҳукмлар аввалги китоблардаги ҳукмларнинг айниси. Аллоҳ таоло шундай буюради:

شَرَعَ لَكُم مِّنَ الدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰ ۖ أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ ۚ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ ۚ اللَّـهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَن يُنِيبُ

“Аллоҳ Нуҳга нимани буюрган бўлса, уни сизлар учун бу диннинг шариати билиб тайинлади. Сенга, Иброҳимга, Мусога ва Исога ваҳий қилган нарсамиз шундан иборат: “Бу динни ўз ҳолича сақлаб қолинглар ва бу хусусида бир-бирингиздан айрилиб бўлинманглар.” Сен чақираётган нарса мушрикларга оғир келади. Аллоҳ, бу динни афзал кўрган кишини Ўз тарафига/йўлига танлаб олади ва унга йўналганни мақсадига эриштиради.” (Шўро 42/13)

نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَنزَلَ التَّوْرَاةَ وَالْإِنجِيلَ

“Аллоҳ, ҳақиқатларни ўз ичига олувчи бу китобни – ўзидан аввалгиларни тасдиқловчи қилиб юборди. Таврот ва Инжилни ҳам У юборган.” (Оли Имрон 3/3)

Бу оятлар, аввалги китоблардаги оятларни асосий ва аксарият қисмлари сўнги китоб бўлмиш Қуръонга айнан бир хил ҳолатда келтирилганини, қолган бошқа қисм ва ҳукмларга эса, бир оз енгиллик киритилган ҳолда келтирилганини кўрсатмоқда. Буни янада равшан қилиб очиқлаб берувчи оят қуйидагича:

 يَا أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًا مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ.

“Эй Аҳли Китоб, сизларга – сизлар китобдан яширган кўп нарсаларни очиқлаб берадиган, яна бошқа кўплаб яширган нарсаларингизни афв қиладиган – элчимиз келди. Сизларга Аллоҳдан бир нур ва очиқ-равшан бир китоб келди.” (Моида 5/15)   

Масалан, Бақара сурасининг 183-оятида аввалги умматлар билан бир хил шаклда рўза тутишимиз буюрилган эди, кейинчалик эса, Бақара сурасининг 187-оятида, рўза тутилган кунларнинг кечаларида аёли билан жинсий муносабат қуришдаги тақиқ олиб ташлангани шундай ифода билдирилган:

أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَىٰ نِسَائِكُمْ ۚ هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ ۗ عَلِمَ اللَّـهُ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَخْتَانُونَ أَنفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنكُمْ ۖ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ…

“Рўза кунларининг кечаларида аёлларингизга нисбатан жинсий муносабатда бўлишингиз сизларга ҳалол қилинди. Улар сизлар учун бир либос, сизлар ҳам улар учун бир либоссиз. Аллоҳ, ўзингизга ўзингиз хиёнат қилганингизни билиб, сизларни кечириб афв қилди. Энди улар билан бирлашаверинглар…” (Бақара 2/187)

Аввалги набийларга юборилган ҳукмлар орасидаги ҳайз ва нифос ҳолатидаги аёлларга алоқадор буйруқ ва тақиқларнинг аксарияти, Қуръон оятлари билан шариат дастуридан олиб ташланди. Фақатгина, жинсий муносабат ҳақидаги қарор давом этиб келган.

Тавротдаги ҳайз ва нифос қони ҳақидаги қоидалар қуйидагича:

Асл ва ўзгартирилмаган ҳолатида қандай экани бизга номаълум. Лекин, кунимиздаги мавжуд Тавротдаги ҳайз ва нифос қонлари ҳақидаги ҳукмларни баъзилари қуйидагича:

“Исроил халқини нопоклигидан тозалайсан. Шундай қилиб, яшаб турган уйимни кир қилиб, нопок ҳолатда ўлмасинлар.”

Оқиндиси бор бўлган, бўшаниб нопок бўлган одам, ҳайз кўрган аёл, оқиндиси бор бўлган эркак ёки аёл ва нопок ҳисобланган аёл билан бирга ётган эркак кишиларга алоқадор бўлган қоида шудир.” (Лавилилар 15/19-33)

Ҳайз кўрганлиги учун нопок ҳисобланган аёл билан жинсий алоқа қилмайсан.” (Лавилилар 18/19)

Мусулмонлар ҳам Тавротга амал қилишар эди

Илоҳий китобларнинг барчасига имон келтириш мажбурияти бўлган. Аллоҳ таоло шундай буюради:

قُلْ آمَنَّا بِاللّهِ وَمَا أُنزِلَ عَلَيْنَا وَمَا أُنزِلَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَقَ وَيَعْقُوبَ وَالأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى وَالنَّبِيُّونَ مِن رَّبِّهِمْ لاَ نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ. وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الإِسْلاَمِ دِينًا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ.

“Шундай деб айт: “Биз Аллоҳга ишониб суяндик. Бизга юборилганга, Иброҳимга, Исмоилга, Исҳоққа, Яъқубга ва набираларига юборилганга, Мусога ва Исога берилганга; Набийларга Рабби тарафидан нимаики берилган бўлса барчасига ишониб суяндик.[2] Ҳеч бирини бошқасидан ажратмаймиз. Биз унга/ундаги ҳукмларга таслим бўлувчи кишиларимиз. Ким бу Исломдан бошқа бир дин излашга киришса, ундан асло қабул қилинмайди. У охиратда бор-бутини йўқотганлардан бўлади.” (Оли Имрон 3/84)

Маккада нозил бўлган Анъом сурасининг 83-89- оятларида, Аллоҳ таоло Мусо ва Ҳорун алайҳиссаломларни ҳам қўшиб 18 та ваҳий олган набийни номини келтирди, уларни оталаридан, ака-укаларидан ва наслларидан ҳам кимларнидир танлаб олганини билдирди ва улардан ҳар бирига китоб ва ҳикмат берганини баён қилиб, орқасидан шундай марҳамат буюрди:

 أُوْلَـئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ

“Шулар – Аллоҳ уларга китоб/раҳбар берган кишилардир. Шундай экан, сен ҳам уларни китобига эргаш.” (Анъом 6/90)

Бу оятга кўра, илк Мусулмонлар Тавротдан жавобгар бўлганлиги учун, Мадинадаги Яҳудиларни ҳайзли ва нифосли аёл ҳақидаги қарор ва  хатти-ҳаракатларини кўриб, бу ҳақда Расулуллоҳдан сўраб суриштирди ва жавоб ўлароқ шу оятлар нозил бўлди:

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُواْ النِّسَاء فِي الْمَحِيضِ وَلاَ تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّىَ يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللّهُ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ. نِسَآؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُواْ حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ وَقَدِّمُواْ لأَنفُسِكُمْ وَاتَّقُواْ اللّهَ وَاعْلَمُواْ أَنَّكُم مُّلاَقُوهُ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ

“Улар сендан ҳайзнифос қонаши ҳақида[3] сўрашмоқда. Айтгин: “Одат қони бир азият-машаққатдир.” Шунинг учун, одатли вақтларда аёлларингизни тинч қўйинг, пок бўлмагунча уларга яқинлашманглар. Яхшилаб покланганида, уларга Аллоҳ буюрган ердан[4] келаверинглар. Шубҳасизки, Аллоҳ тавба қилувчиларни яхши кўради, яхшилаб покланувчиларни ҳам яхши кўради. Аёлларингиз сизлар учун экин ерларингиздир. Экин ерингизга – экин олишга муносиб кўрган ерингиздан – келинглар[5] ва ўзингиз учун олдиндан тайёргарлик кўриб қўйинг. Аллоҳдан тортиниб ўзингизни ҳимоя қилинглар ва билингларки, аниқ Уни ҳузурига чиқасизлар.” Мўминларга буни (бу енгилликни) хабарини етказ.” (Бақара 2/223-224)

Ҳайз ва нифос кўрган аёлга нисбатан қўйилган тақиқлардан жинсй алоқадан бошқа барчаси олиб ташлангани учун, оятлар шу ифодалар билан якунланган:

Буни (бу енгилликни) мўминларга етказ.”

Бунга кўра, Набийимиз шундай дегани билдирилган:

اصنعوا كل شيء إلا النكاح

“Жинсий алоқадан бошқа ҳар қандай муомала қилишингиз мумкин.” (Муслим, Ҳайз 16-32, Абу Довуд, Таҳорат 258)

Тавротда ҳайз ёки нифос қони кўрган аёлларни ибодатларига алоқадор тақиқлар бўлмаган. Агар бор бўлганида ёки, янги бир тақиқ келганида эди, Қуръондаги насх қоидасига кўра, ўша тақиқ Қуръондан ўрин олган бўлар эди. Бундай бир тақиқ Қуръонда йўқлигига биноан, баъзи бир ривоятларга асосланиб ҳайзли аёлларга рпъзани, Қуръон ўқишни ва бошқа ибодатларига тақиқ қўйиб қўйиш, ҳақиқатларни тарк қилиб қуруқ гумонга эргашишдан бошқа нарса эмас. Аллоҳ таоло шундай буюради:

(Айтгин) “Аллоҳдан бошқа ҳакам суриштирайми?” Китобни сизларга очиқланган бир шаклда юборган Удир. Биз уларга китоб берганларимиз билишадики, бу – Рабби тарафидан ҳақиқатларни тўла кўрсатиб берадиган шаклда юборилган. Асло шубҳага тушганлардан бўлма.

Раббингни сўзи тўғрилик ва адолатли жиҳатидан тамомланди. Энди, Уни калималарини ўзгартирадиган ҳеч ким йўқ. У, эшитиб турувчи, билиб турувчи зотдир.

Ер юзидаги кишиларни аксарият қисмига эргашадиган бўлсанг, сени Аллоҳни йўлидан адаштириб юборади. Улар фақатгина гумонга (аниқ билинмаган маълумотга) кўра ҳаракат қилишади. Улар фақатгина тахмин қилишади.

Раббинг йўлидан адашганларни жуда яхши билади. У  йўлга кирганларни ҳам яхши билади. (Анъом 6/114-117)

ҲАЙЗЛИ АЁЛНИ РЎЗАСИ

Рўзани арабчаси сиям = صِيام яъни, ўзини ейишдан, ичишдан ва жинсий алоқа қилишдан тийишдир.[6] Булар очиқлаб берилган оятда шундай буюрилган:

  تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا

“Мана шулар Аллоҳ қўйган чегаралардир; уларга яқинлашманглар.” (Бақара 2/187)

Аллоҳ таоло Ўз Китобида “Сизлардан ким рамазон ойида яшаса, у ойни рўзали ўтказсин.” (Бақара 2/185) дегани ҳолда, баъзи ривоятларга асосланган ҳолатда, ейиш, ичиш ва жинсий алоқа турига кирмаган ҳайз ва нифос қони рўзани бузади дейиш Аллоҳни чегарасини бузган дегандан бошқа бир маъно ҳосил қилмайди. Шу сабабли, ҳайз кўрган аёл рўзасини бузишга ҳаққи йўқ. Агар ҳайзли кунларда бемор бўлиб қолса, ҳайз кўргани учун эмас балки, бемор бўлиб қолгани учунгина рўзани кейинга қолдириши мумкин.

ҲАЙЗ КЎРГАН АЁЛНИ ҚУРъОН ЎҚИШИ

Моида сурасининг 6-оятига кўра, ғусл, таҳорат ва таяммум фақатгина намоз учундир. Таҳоратсиз, жунуб ёки ҳайзли ҳолатдаги бирини Қуръон ўқий олмаслиги ҳақида биронта ҳам тақиқ йўқ. Аммо, булар Қуръонга тегиши мумкин эмаслиги ҳақида шу оятларни далил қилиб келтиришади:

۞ فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ ﴿٧٥﴾ وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَّوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ ﴿٧٦﴾ إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ ﴿٧٧﴾ فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ ﴿٧٨﴾ لَّا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ ﴿٧٩﴾ تَنزِيلٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ ﴿٨٠﴾

“Йўқ Йўқ! Юздузларни жойларига қасам! Билсангиз бу буюк бир қасамдир. (Юлдузлар жойлашган буржлардаги) ҳурматли бир Қуръондир, ғилофида сақланган китобдадир. Пок деб ҳисобланганлардан бошқа ҳеч ким унга тега олмайди. У, борлиқларни эгаси тарафидан юборилгандир.” (Воқеа 56/75-80)

Юлдузлар жойлашган ер “Малаи Аъло”дир. (Мр. Соффат 37/6-10)

У ердаги китоб бир лавҳа ичида, лавҳи маҳфузда сақланади. (Мр. Буруж 85/21-22) Юқоридаги оятлар, сақланиб туриши бир ғилоф ичида эканини кўрсатиб турибди. Бу ғилофни тўғри тушунишимиз учун сабаб бўлган оят айни сурада келтирилган шу оятдир:

“Ҳар бири ғилофида (садафида) сақланган марваридлар кабидир.” (Воқеа 56/23)

Садафида сақланган марваридлар каби бўлганлар Жаннатга кирганларга хизмат қиладиган ҳурлардир. Марваридни сақлаб турган ғилофга садаф дейилади.

Қўлимиздаги Қуръон бундай бир садаф ичида сақланиб келинмаётгани ҳаммамизга аён. Шу боис, юқоридаги оятлар таҳоратсиз, жунуб ёки ҳайзли бир инсонни Қуръон ўқишига тақиқ қўйган бир далил бўла олмайди. Бу мавзуга алоқадор қилиниб келтирилган ҳадислар ҳам жуда заифдир. Ҳақиқатлар тарк қилиниб гумонларга эргашилмайди.

 

      Проф. Др. Абдулазиз Байиндир.

Рўзага алоқадор қўшимча маълумот олиш уҳcун қуйидаги мақолани ўқиб чиқишингизни тавсия қиламиз:

ҳттп://www.мусулмонлар.cом/?п=4108

[1] Ал-Айн.

[2] Бу оят, барча набийларга китоб берилганини билдиради.

[3] Оятдаги ал-маҳийз  المحيض = ҳам ҳайз кўрган ва ҳамда нифосли аёлни англатувчи маълум;ноларда келади. Мақойис Аллоҳ-луға.

[4] Бачадонидан яқинлашинг, “Аллоҳ сизлар учун ёзишини (фарзандли бўлишни) талаб қилинглар.

[5] Экин майдони ҳосил оладиган ердир. Бачадондан яқнлашиш шарти билан хоҳлаган тарафидан келиши мумкин.

[6] Муфрадот. صوم моддаси.