Uzrsiz holda namozlarni yolg’iz o’qisam bo’ladimi?
Musulmonlar > Fatvolar > Namoz Tarix: 05 Iyul 2019 Email This Post Email This Post

Савол: Ҳеч қандай узрсиз беш вақт намозларни уйда ёлғиз ўқисак бўладими? Қуръонда ёки Суннатда бу ҳақдаги ҳукмлар қандай?

Жавоб: Қуръони Каримда жамоат билан намоз ўқиш жуда ҳам аҳамиятли эканига ишорат қилувчи бир нечта оят бор.[1] Пайғамбар алайҳиссалом фарз намозларни жамоат билан ўқишга катта аҳамият кўрсатган. Шу сабабли саҳобалар даврида ҳеч қандай узрсиз жамоатга келмайдиган кишиларга сал қолса мунофиқ деб қаралгани ҳақида бир қанча ривоятлар бор.[2] Бундан ташқари, Пайғамбар алайҳиссалом икки кўзи кўр бўлган бир саҳобага ҳам азонни эшитганида жамоатни тарк қилмаслик ҳақида огоҳлантирган.[3]

Баъзи олимлар бу мавзу ҳақидаги далилларга асосланган ҳолда беш вақт намозни жамоат билан ўқиши фарзи айн, баъзилари эса фарзи кифоя деб қабул қилишган. Лекин аксарият олимлар бу иш суннати муаккада эканига қаноатланган бўлиб, бизни хулосамизга кўра ҳам энг тўғриси мана шудир. Чунки Абдуллоҳ б. Умардан ривоят қилинган ҳадисга кўра Пайғамбар алайҳиссалом шундай деган:

«Жамоат билан ўқилган (фарз) намоз ёлғиз ўқилган намоздан йигирма етти даража фазилатлироқдир.»[4]

Бу ҳадисдаги “фазилатлироқдир” сўзи жамоат билан намоз ўқиш фарз эмаслигига далилдир. Барибир, иложи борича жамоатсиз ҳолда ёлғиз намоз ўқимаслик керак. Чунки шуни унутмаслигимиз керакки, жамоат билан намоз ўқиш – азон, минора ва қурбонлик каби Уммати Муҳаммаднинг рамзи ва нишоналаридан бири бўлиб қолган. Асри саодатдан то шу кунимизгача мусулмон биродарларимиз беш вақт намозларини масжидларда жамоат бўлиб бошқа мусулмон ака-укалари билан биргаликда елкама-елка туриб адо қилиб келишган, фарзандларига ҳам бу гўзал ибодатни мерос қилиб қолдириш мақсадида уларни масжидларга ёнларида бирга олиб чиқишган. Мана шу сабабли ҳам бу ибодатлар то бизларгача етиб келган. Вақти-вақти билан диний ҳаётда салбий ҳолатлар, муаммолар юз беришига қарамай жамоат билан намоз ўқишни асло тарк қилишмаган. Саҳоба Абу Дардонинг: (Аллоҳ ундан рози бўлишини сўраймиз) «Аллоҳга қасамки, Уммати Муҳаммадни асло танимай қолдим, фақатгина уларни жамоат билан намоз ўқиши бундан мустасно»[5] деган гапидан ҳам шу нарса маълум бўладики, салафларимиз намозларини жамоат билан ўқиш масаласига жуда қаттиқ эътибор беришган, бу ишда асло сусткашлик қилмаган, бошқа масалаларга нисбатан бу масалага катта аҳамият билан қарашган.

Аслида масжид, минора ва у минораларда янграётган азонларни ўзи ҳам намозлар жамоат била ўқилиши кераклигини кўрсатади. Масжидлар ҳам аслида мусулмонлар намозларини шу ерда жамоат билан ўқиши учун қурилган, азон айтишдан мақсад инсонларга намоз вақтини билдириб туриш ёки масжидларда баъзи бир масалаларга ечим топиш учун келиб туриши эмас, балки инсонларни у ерга тўплаб намозни бирга ўқиш мақсадидаги чақирув ва даъватдир. “Ҳайя алас солаҳ/қани намозга (намозга шошилинглар)”, “Ҳайя алал фалаҳ/қани нажотга (нажотга шошилинглар)” жумлалари инсонларни жамоатга даъват қилишдан бошқа қандай мақсадда ҳам чақирилиши мумкин!

 

МАНБА: Яҳё Шенўл, Анас Олимўғли, Инсоният Тарихи бўйича Ўша Намоз, Сулаймония Вақфи Нашри, Истанбул, 2016, 175-176 саҳифалар.

[1] Қаранг: Бақара 2/43; Нисо 4/102; Моида 5/58.

[2] Абдуллоҳ б. Масъуд бу ҳақда шундай дегани ривоят қилинган: «Аллоҳга қасамки, мунофиқлиги маълум бўлган мунофиқдан ёки беморлардан бошқа ҳеч биримизни жамоат билан намоз ўқишдан ортда қолганини кўрмаганман! Ҳатто беморлар ҳам икки инсонни орасига кириб (елкасига осилган ҳолда) бўлса ҳам жамоатга мутлақо келарди…» (Муслим, Масожид 256 (654)

[3] Қаранг: Муслим, Масожид 255 (654)

[4] Бухорий, Азон 30; Муслим, Масожид 249-250 (650); Насоий, Имомат 42; Ибн Можа, Масожид 16. Жамоат билан ўқилган намоз ёлғиз ўқилган намоздан йигирма беша даража фазилатлироқ экани ҳақидаги ҳадислар ҳам бор. бу ҳақда маълумот олиш учун қаранг: Бухорий, Азон 30, Муслим, Масожид 245-247 (649)

[5] Бухорий, Азон 31.

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
54 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Sunnat namozlarni masjidda o’qish yaxshimi yoki uydami? 06.07.2019 49
2 Uzrsiz holda namozlarni yolg’iz o’qisam bo’ladimi? 05.07.2019 54
3 Namozni buzadigan amallar 01.07.2019 64
4 Azon aytilganda nima qilish kerak? 02.06.2019 79
5 Bosh yalang namoz o’qish gunohmi? 19.03.2019 510
6 Masjidga kirganda ikki rakaat namoz o’qimasdan o’tirib bo’lmaydimi? 03.03.2019 378
7 Tahajjud namozi qachon o’qiladi? 03.03.2019 2 349
8 Tashahhuddagi salom va duolarning ma’no va mohiyatlari 13.02.2019 260
9 Namozda niyat tilda bo’ladimi yoki dildami? 11.02.2019 346
10 Namozda hushu qanday bo’ladi? 03.01.2019 222
11 Hamma bilgan o’sha namoz 18.10.2018 299
12 Qur’onda namoz vaqtlari 17.10.2018 832
13 Avtobus, poyezd, samolyot va shu kabi ulovlarda namoz oʻqisa boʻladimi? 04.09.2018 235
14 Qur’ondagi namozga aloqador oyatlar 12.08.2018 243
15 Namoz avvalgi ummatlarga ham farz qilinganmidi? 25.06.2018 164
16 Musofir kishi namozlarini 4 rak’at qilib o’qisa bo’ladimi? 18.06.2018 185
17 Ramazon va Qurbon bayramlari farzmi yoki sunnatmi? 18.06.2018 185
18 Be namozning qilgan yaxshi ishlari qabul bo’lmaydimi? 18.06.2018 227
19 Musulmonlarni jahannamga kirishiga asosan nima sabab bo’ladi? 08.06.2018 183
20 Xufton namozining vaqti qachon tugaydi? 08.06.2018 664
21 Qur’onda tahajjud namozi haqida aytilganmi? 08.06.2018 1 369
22 Namoz vaqtlari (Qur’onga ko’ra) 08.06.2018 197
23 Jum’a namozi Qur’onda aytilganmi? U ayollarga ham farzmi? 08.06.2018 165
24 Azon haqida Qur’onda aytilganmi? 08.06.2018 190