Miskin kim? Kimlarga miskin deyiladi?
Musulmonlar > Fatvolar > Savol-javoblar Tarix: 11 Iyun 2019 Email This Post Email This Post

Савол: Мискин деб кимга айтилади? Бу атама Қуръонда қандай таърифланган?

Жавоб: Мискин калимаси Араб тилидаги “Сокин бўлиш, ҳаракати ниҳоясига етиш, ҳаракати тўхтаб қолиш”, деган маъноларни билдирувчи “с-к-н” ўзагидан турланган калимадир. Ҳаракатланишни зиддига сокин ва сукунат дейилади.[1] Муҳтожлик кишининг ҳаракатини ва ғайратини ниҳоясига етказиб қўйгани ва уни ҳаракатсиз ҳолга тушириб қўйгани учун[2] ёки инсонларга нисбатан давомли бир жимликка ва ҳаракатсизликка сабаб бўлгани учун[3] йўқсилларга “мискин” дейилган.

Мискин атамаси Қуръондаги Маккада[4] нозил бўлган сураларнинг 9 та оятида ва Мадинада[5] нозил бўлган сураларнинг 14 та оятида келган бўлиб, умумий ҳисобда 23 та оятда ўрин олган. Мискин атамаси келтирилган оятларга кўра, мискинларни қуйидаги хусусиятларни олдинга чиқади:

  1. Мискин атамаси Қуръон нозил бўлишидан бошлаб то сўнги оятлар нозил бўлгунча давом этган ҳар бир босқичда ер олган бир атамадир.
  2. Мискин атамаси келтирилган оятларда улар едириб-ичирилиши керак бўлган муҳтож кишилар эканига урғу бериб ўтилган. Бундан ташқари, уларни едириб-ичирмайдиган мушриклар ҳам маломат қилингани кўрилган.
  3. Мискинлар инсонларни яқин қариндошлари ва сафардагилар билан бир қаторда инсонларни мол-мулкларида уларни ҳаққи бўлган кишилар ҳисобланади.
  4. Мискинлар фидя ва каффоратларда едириб-ичирилиши керак бўлган кишилар айнан мискинлардир.
  5. Мискинлар ғанимат (Жангда душман тарафидан қўлга киритилган ўлжа)ни бешдан бири ва файъ тарқатиладиган кишилар орасидан жой олган кишилардир.

 

Бизни хулосамизга кўра, оятларда келтирилган Мискин – ҳар ким уни муҳтож эканини билган/кўрган, ҳар жамиятда ва ҳар замон учраши мумкин бўлган мутлақ маънодаги йўқсил кишидир. Шу маънода мискинни қуйидагича таърифлаш мумкин:

Мискин – эҳтиёжини хоҳ айтсин ёки айтмасин, ишласин ёки ишламасин, узрли бўлсин ёки узрсиз бўлсин, халқ орасида муҳтожманд инсон экани билинган, асосий эҳтиёжлари сабабли аксарият ҳолатларда уларга энг керакли эҳтиёж моддалари ёки озиқ-овқат ва кийим-кечак билан ёрдам бериб туриладиган ва муҳтож дейилганда инсонларни ақлига илк келадиган, Мусулмон ёки ғайридин бўлган кишилардир.  

 

МАНБА: Байтуллоҳ Ақташ, Қуръонга Кўра Закот Сарфланадиган Ўринлар, Истанбул Университети СБЕ, Ист. 2013, 69-76-с.

 

[1] Ибн Манзур, Лисанул Араб, “с-к-н” мд. 3-ж, 2052-с.

[2] Муҳаммад Али ат-Таҳонавий, Кашшафу Истилоҳот ал-Фунуни вал-Улум, Байрут 1996, 1-ж, 1538-с.

[3] Жоруллоҳ Абу Қосим Маҳмуд б. Умар аз-Замахшарий, ал-Кашшаф ан Ҳақоиқи Ғавомидит-Танзил ва Уюни-Ақовили фи Вужуҳит-Таъвил, Рияд 1988, 1-ж, 366-с.  

[4] Исро 17/62; Каҳф 18/74; Рум 30/38; Қолам 38/24; Ҳаққо 69/34; Муддассир 74/44; Фажр 89/18; Балад 90/16; Маувн 107/3. Бу сураларни Маккада нозил бўлганига доир қаранг: Заркаший ал-Бурҳон, 1-ж, 193-с; Суютий, ал-Итқон, 1-ж, 49-с.

[5] Бақара 2/83,177, 184, 215; Нисо 4/8, 36; Моида 5/89, 95; Анфол 8/41; Тавба 9/60; Нур 24/22; Мужодла 58/4; Ҳашр 59/; Инсон  76/8. Мадинада нозил бўлган икки оятда  Яҳудийларга масканат тамғаси урилгани билдирилган. Қаранг: Анфол 8/41; Ҳашр 59/7. Бу суралар Мадинада нозил бўлганига доир қаранг: Заркаший, ал-Бурҳон; 1-ж, 194-с; Суютий, ал-Итқон. 1-ж, 49-с.

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
170 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Bilgan-eshitgan narsamni boshqalarga xato qilib aytib bersam nima bo’ladi? 14.09.2019 113
2 Soxta va yolg’on hadislar haqida ma’lumot beruvchi kitoblar 11.08.2019 148
3 Chillali kishilar kechasi tashqariga chiqmasinmi? 02.08.2019 255
4 Bilmasdan fatvo beraversa nima qilgan bo’ladi? 18.07.2019 157
5 Tavba qaysi holatlarda va qachon qabul qilinadi? 08.07.2019 317
6 Sidratul Muntaho nima? 21.06.2019 123
7 Aslida halol bo’lgan bir ishni farqli shakllarda amalga oshirsam bo’ladimi? 20.06.2019 148
8 Maqsad bilan niyatni farqi nima? 18.06.2019 145
9 Faqir kim? 11.06.2019 184
10 Miskin kim? Kimlarga miskin deyiladi? 11.06.2019 170
11 Balog’at yoshi, junublik va g’usl 03.06.2019 362
12 Ramazonda soch oldirsa bo’ladimi? 25.05.2019 198
13 Ramazon oyida xatna qildirsa bo’ladimi? 15.05.2019 166
14 Odat qoni tugagan ayol g’usl qilishidan avval eri bilan qo’shilishi mumkinmi? 12.05.2019 625
15 Homiladorlikda er-xotinlik aloqasi 11.05.2019 757
16 Ramazon oyida ayoliga yaqin kelish mumkinmi? 03.05.2019 4 794
17 Ayollarni sochini qisqartirishi 27.03.2019 357
18 Isro va Meroj (tafsilotlari bilan) 26.03.2019 329
19 Boshqalarni ayblarini aytib kelishsa nima qilishimiz kerak? 20.03.2019 240
20 Bosh yalang namoz o’qish gunohmi? 19.03.2019 919
21 Homilador ayollarni iddasi 19.03.2019 269
22 Ayollarni mahramsiz safarga chiqishi 15.03.2019 375
23 Masjidga kirganda ikki rakaat namoz o’qimasdan o’tirib bo’lmaydimi? 03.03.2019 734
24 Tahajjud namozi qachon o’qiladi? 03.03.2019 7 949
25 Guvohsiz taloq hisobga o’tadimi? 01.03.2019 353
26 Nikohi buziladimi? 28.02.2019 378
27 Chaqaloqlarni albatta ikki yil to’liq emizish Allohni amrimi? 28.02.2019 361
28 Hz. Alini nechta ayoli bo’lgan? Nasli kimlardan davom etgan? 18.02.2019 308
29 Nos tahoratni buzadimi? 15.02.2019 604
30 Nafl (ixtiyoriy) ro’zani qanday amallar buzadi? 13.02.2019 330
31 Nazrini ado etish va nazr qilib so’yilgan hayvon go’shtidan iste’mol qilish. 12.02.2019 264
32 Namozda niyat tilda bo’ladimi yoki dildami? 11.02.2019 557
33 Yel tahoratni buzadimi? 09.02.2019 1 174
34 Assalomu alaykum… 03.02.2019 372
35       Rasulullohga so’ngi oyat nozil bo’lmay turib hukm berish taqiqlanganmi? 11.01.2019 226
36 Nasx kalimasi Qur’onda qaysi ma’nolarda qo’llanilgan? 10.01.2019 290
37 Tijorat mollaridan zakot berishga dalil bormi?   09.01.2019 280
38 Hanafiylikda musofirlik muddati qaysi qiyos bilan belgilangan? 08.01.2019 299
39 Payg’ambarimizning har bir xatti-harakati biz uchun sunnatmi? 07.01.2019 251
40 Qiyin ahvolga tushib qolgan kishi kredit olsa bo’ladimi? 04.01.2019 594
41 Qur’on nima uchun Arabcha? 26.12.2018 331
42 Homilani oldirish mumkinmi? 23.07.2018 2 804
43 Ilohiy kitoblar 4 ta va 100 sahifa deb bilamiz, shu to’g’rimi? 21.07.2018 372
44 Avvalgi ummatlarga ham zakot farz qilinganmi? 18.06.2018 151
45 Ota-onasi va farzandlariga nega zakot berib bo’lmaydi? 18.06.2018 193
46 Tahoratsiz Qur’on o’qisa bo’ladimi? (Qo’shimcha qilindi) 10.06.2018 1 200
47 Ramazon ro’zasiga yolg’onchilik, dilozorlik va so’kinish qanday ta’sir o’tkazadi? 09.06.2018 354