G’aybni bilish (Tariqatchilikka Nazar 13- bo’lim)
Musulmonlar > E'tiqod > Kufr > Maqolalar Tarix: 16 Aprel 2019 Email This Post Email This Post

G’ayb – sezgi o’rganlaridan uzoq bo’lgan va insonni u haqda hech qanday ma’lumoti bo’lmagan narsaga aytiladi.[1]

Allohdan boshqa hech kim bilmaydigan narsalarga g’aybi-mutlaq deyiladi. Insonlar orasida kimgadir bilingan va boshqalarda bilinmagan narsaga esa g’aybi-mutlaq deyilmaydi. Masalan, sizni ichingizdagina men bilmayman, lekin o’zingiz bilib turibsiz. O’sha narsa men uchun g’ayb, siz uchun g’ayb emas.

Tariqat pirlari g’aybni bilishlarini iddao qilishadi. Hatto, qiyomat qachon bo’lishini, ertaga nima voqea yuz berishi va qayerda yuz berishini bilishi haqida gapiradiganlar ham bor. Endi, bu haqda gapirib yuruvchilar nazdida Qur’on oyatlari qanchalik e’tiborsizlashib qolganiga bir misol beraylik. Alloh taolo shunday buyuradi:

وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَن نُّؤْمِنَ بِهَـٰذَا الْقُرْآنِ وَلَا بِالَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ ۗ وَلَوْ تَرَىٰ إِذِ الظَّالِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِندَ رَبِّهِمْ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ الْقَوْلَ يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لَوْلَا أَنتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ

“Qiyomat vaqtiga aloqador bo’lgan ilm Allohga oiddir. Yomg’irni U yog’diradi va U bachadondagi narsani nima ekanini biladi. Ertaga nimani qo’lga kiritishini hech kim  bilmaydi. Qayerda o’lishini hech kim bilmaydi. Shubhasizki, Alloh biluvchi, har narsadan xabardor zotdir.” (Luqmon 34/31)

Mavzu haqida Ahmad b. Al-Muborak o’zining shayxi bo’lmish Abdulaziz ad-Dabbog’ga shunday savol beradi:

  • Ey Pirim, zohiriy ilm egalari deb bilinadigan hadis olimlari va boshqalari Qur’ondagi luqmon surasida kelgan g’aybga aloqador bo’lgan beshta narsani Payg’ambarimiz alayhissalom bilgan yoki bilmaganligi haqida farqli fikrlar aytishgan.

Piri shunday javob beradi:

  • G’ayb haqida bu besh narsa qanday qilib Rasululloh uchun bilinmagan narsa bo’lishi mumkin? Rasululloh o’z umati haqidagi tasarrufidan[2] to’liq foydalana olishi uchun, u kishi bu beshta narsani albatta bilishi kerak bo’ladi.[3]

Ularga ko’ra yuqoridagi oyatni hech qanday qadr-qiymati yo’q. Endi mana shu oyatlarga bir nazar solaylik:

يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا ۖ قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ رَبِّي ۖ لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ ۚ ثَقُلَتْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً ۗ يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا ۖ قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ اللَّـهِ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

“Sendan qiyomatni vaqtini so’rashmoqda, qachon sodir bo’ladi deya! Aytginki: Uning ilmi yolg’iz Rabbimning huzuridadir. Vaqti kelganda uni o’rtaga chiqaradigan Udir. Qiyomat sodir bo’lishi osmonlar va yerga og’ir keladi. U sizlarga kutilmaganda-to’satdan keladi. Xuddi seni xabaring bordek, uni sendan so’rashmoqda. Uni ilmi faqatgina Alloh huzuridadir. Lekin, insonlarni ko’pchiligi buni bilmaydilar.” (A’rof 7/187)

يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا  فِيمَ أَنتَ مِن ذِكْرَاهَا  إِلَىٰ رَبِّكَ مُنتَهَاهَا   إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرُ مَن يَخْشَاهَا  

“Sendan qiyomatni vaqtini so’rashmoqda, qachon sodir bo’ladi deya! Sen qayerda-yu, uni bilish qayerda! Uning ilmini intihosi Rabbingga xos. Sen faqatgina u kundan qo’rqqanlarni ogohlantirasan, xolos.” (Naziat 79/42-45)

Abdulaziz Dabbog’ kabi o’zini Qur’ondan ham ustun tutib adashgan kishilarni so’zlarini bu yerda gapirishni xohlamas edim. Lekin, mig afsuski, musulmonlarni imon-e’tiqodlariga bu va bu kabi insonlarni so’zlari dog’ tushirmoqda.

Pir: Avliyolar insonlarni ichidagi narsalarni bilishi haqdir va bu narsa bo’lib kelgan, bu narsaga kashfi zamoir, kashfi ma fil qulub deyiladi. Ko’plab tasavvuf kitoblarida avliyo kalimasining ta’rif va atamasini oshiqlab bergan bo’limlarda bu haqda ko’plab misollar bor. Hatto G’arb olimlari ham bunga o’xshagan g’ayri oddiy yo’llar bilan insonni ichini bilib olish va g’ayb ilmidan xabardor bo’lish degan narsani fan tomonlama tasdiqlab bo’lishgan.

Ichini bilish, telepatiya, ma’lum bo’lish kabi nomlar bilan ham xalqimiz bundan xabardor. Men o’z ustozimda bu narsaga ko’plab misollarni uchratdim, bunga shohid bo’ldim.

Bizga An’om surasini 50- oyatini dalil qilib keltirishga urinyapsan!  Seni o’zing fatvo bo’limida mas’ul shaxs bo’lib ishlaysan.[4] Hayron qoldim! To’g’risi senga ichim og’ridi, hamda seni aybladim! Islomiy ilmlar shu qadar orqada qolib ketdimi deb afsuslandim!

Bu narsa shariatga zid emas. Mashhur o’sha Qurbi Navofil hadisida Payg’ambarimiz Alloh taoloni: “O’sha ibodatgo’y va zohid qulimni sevgan vaqtimda, uni ko’radigan ko’zi, eshitadigan qulog’i, gapiradigan tili, yuradigan oyog’i bo’laman; men bilan ko’radi, men bilan eshitadi, men bilan gapiradi, men bilan ushlaydi, men bilan yuradi”, deganini bildirmoqda-ku axir! Ana o’sha narsa g’aybdan xabardor bo’lishdir![5]

Bayindir: Islomiy ilmlar shunchalik ham orqada qolib ketadimi deb afsuslanishingiz to’g’ri. Islomiy ilmlar yo’q bo’lib, o’rnini xurofotlar egallab olganini menga siz o’zingiz menga misol qilib ko’rsatib berdingiz.

Shayxingiz Mehmed Zohid Qo’tqu, Ahli Sunnat Aqoidi nomli kitobida, insonni kofir bo’lishiga sabab bo’ladigan so’z va harakatlarni sanab o’tarkan quyidagilarni ham qo’shib o’tgan:

“G’aybni bilaman degan” kishini tasdiqlagan, men o’g’irlangan ,mollarni bilaman” degan kishini tasdiqlagan, “menga jinlar xabar beradi” degan va bu so’zni tasdiq qilgan kishilar (kofir bo’ladilar). Zero, g’aybni inson ham jin ham bilmaydi. G’aybni Allohdan boshqa hech kim bilmaydi.”[6]

Demak, shayxingizga ko’ra, “Avliyolar insonlarni ichidagi narsalarni bilishi haqdir va bu narsa sodir bo’lib turadi” degan kishi kofir bo’lar ekan.

(Kashf masalasi quyida alohida bir bo’limda keltiriladi)

Pir: Sen g’ayb kalimasining ma’nosini va g’aybni turlarini bilmasdan gapiryapsan! G’aybi-Mutlaqni faqatgina Alloh biladi, agar U bildirmasa payg’ambarlar ham avliyolar ham bilmaydi. Lekin, Alloh taolo bildirib qo’ysa, hamma narsa bilinadi, hamma narsa gapiriladi. Bir insonning qalbidagi, zehnidagi, niyati, ichinda saqlagan siri g’aybi-mutlaq emas, u narsa bilinadi, uni o’qib olsa bo’ladi.[7]

Bayindir: Allohdan boshqa hech bilmaydigan narsalar g’aybi-mutlaqdir. Allohdan boshqasi ham biladigan narsalarga g’aybi-mutlaq deyilmaydi. Masalan, sizni xayolingizga kelayotgan narsalarni siz bilasiz, lekin men bilmayman.

Munofiqlar o’zlarini qalbidagi narsalarni o’zlari bilib turganliklari sababli, u ham g’aybi-mutlaq deyilmaydi. Ammo, Qur’on bizga Muhammad alayhissalom munofiqlarni qalbidagi narsalarni bilmasligi haqida shu xabarni bermoqda:

وَمِمَّنْ حَوْلَكُم مِّنَ الْأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ ۖ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ ۖ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْ ۖ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ ۚ سَنُعَذِّبُهُم مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَىٰ عَذَابٍ عَظِيمٍ

“Atrofingizdagi cho’l arablaridan va Madina xalqidan munofiqlikda ustasi farang kishilar bor. sen ularni bilmaysan, Biz bilamiz. Biz ularni ikki marotaba azobga uchratamiz. Keyingi marta buyuk bir azobga qaytariladilar.” (Tavba 9/101)

Pir: Bir masalada izlanish olib borilayotganda, mavzuga aloqador barcha ma’lumotlar ko’rib chiqilmasa to’g’ri natijaga ulashib bo’lmaydi. Bita oyatni dalil qilib olib, boshqa oyatlarga murojaat qilmaslik kamchilikdir, xatodir, ma’naviy jihatdan ham tahlikadir. An’om surasining 50- oyatida shunday deyilgan:

قُل لَّا أَقُولُ لَكُمْ عِندِي خَزَائِنُ اللَّـهِ وَلَا أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَا أَقُولُ لَكُمْ إِنِّي مَلَكٌ ۖ إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰ إِلَيَّ ۚ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَىٰ وَالْبَصِيرُ ۚ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ

“(Ey Muhammad) Aytginki: Sizlarga “Allohning xazinalari yonimdadir demayapman. G’aybni ham bilmayman. Sizlarga “men bir malakman” ham demayapman. Menga nima vahiy qilinsa, men o’shanga ergashaman. Aytginki, ko’radigan bilan ko’r teng bo’ladimi? Hech ham tushunmaysizlarmi?” (An’om 6/50)

Bu oyat shunday, ammo, Yusuf surasining 96- oyatida Yaqub alayhissalomni shunday degani bildiriladi:

“Sizlar bilmagan narsalarni men – Alloh tarafidan (bildirilgani uchun) – bilaman…”[8]

Bayindir: Siz ozingizni gapingizni o’zingiz inkor qilyapsiz.

“Bir insonning qalbidagi, zehnidagi, niyati, ichinda saqlagan siri g’aybi-mutlaq emas, u narsa bilinadi, uni o’qib olsa bo’ladi”, degan gapingiz rost bo’lsa, Yaqub alayhissalom sevimli farzandi bo’lmish Yusuf alayhissalomni quduqqa tashlamoqchi bo’lgan o’g’illarini ichidagi narsani nega bilib olmagan, nega o’qib olmagan?

Bunga ham mayli deylik, Yusuf alayhissalomni quduqqa tashlaganidan keyin yog’lagan hollarida kelgan o’g’illarini qalblarini o’qib olib yaqin joydagi quduqni ichida yotgan Yusufni nega qutqarmadi?

Agar bir oz bo’lsa-da samimiy bo’lsangiz, Yusuf surasining 96- oyati sizni gapingizga dalil bo’lmaganini bilib olasiz!

Yusuf payg’ambar yoshligida ko’rgan bir tushini otasi Yaqub alayhissalomga aytib berganida, Yaqub uni kelajakda payg’ambar bo’lishini tushinib yetgan edi. Shu sababli ham bu narsa bir kun o’rtaga chiqishiga ishonar edi. Oyatlar shunday:

 إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ  قَالَ يَا بُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ عَلَىٰ إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا ۖ إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنسَانِ عَدُوٌّ مُّبِينٌ  وَكَذَٰلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِن تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَعَلَىٰ آلِ يَعْقُوبَ كَمَا أَتَمَّهَا عَلَىٰ أَبَوَيْكَ مِن قَبْلُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ 

“Bir kun Yusuf otasiga shunday dedi: “Otajon, tushimda o’n bitta sayyora, quyosh va oyni ko’rdim. Ular menga sajda qilayotganini ko’rdim.”

Aytdiki: “Bolajonim! Tushingizni akalaringizga aytib bermang; sizga biron-bir xiyla qilishlari mumkin. Chunki, shayton insonning ochiq-oydin dushmanidir.”

Demak, shunday bo’ladi; Rabbingiz sizni tanlab oladi va hodisalarning ta’vili-yechimini sizga o’rgatadi, sizga va Yaqub oilasiga qilgan yaxshiliklarini to’liq qilib berar ekan. Mana shu shaklda, otalaringiz Ibrohimga va Is’hoqqa nisbatan bo’lgan yaxshiligini ham to’liq qilib bergan edi. Aniqki, Rabbingiz biluvchidir, to’g’ri qaror beruvchidir.” (Yusuf 12/4-6)

Aksariyat tafsir kitoblarda 11 sayyora Yusufning akalari; quyosh va oy esa ota-onasi deb ta’vil qilingan.[9] Bir kuni ular Yusufni Qarshisida hurmat bilan bosh egar edi; Yaqub alayhissalom o’sha kunni kutar edi:

فَلَمَّا أَن جَاءَ الْبَشِيرُ أَلْقَاهُ عَلَىٰ وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيرًا ۖ قَالَ أَلَمْ أَقُل لَّكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ مِنَ اللَّـهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

“Xushxabarchi kelib ko’ylakni Yaqubni yuziga tashlaganida, u yana ko’ra boshlagach: “Sizlarga, men sizlar bilmagan narsani Alloh tarafidan (bildirilishim sababli) bilaman, deb aytmaganmidim, dedi.” (Yunus 12/96)

G’aybni bilish mumkin deb keltirgan oyatingiz, ayna  mana shu holatni o’rtaga chiqarmoqda.

Sizni gaplaringiz muridlarni ancha sarosimaga solib qo’ymoqda.[10] Madina-i Munavvarada hojilar bilan suhbat qilib, g’aybni Allohdan boshqa hech kim bilmasligi haqida suhbat qildim. Muridlaringizdan bir ayol xonim menga shunday dediki: “Siz shunday deyapsiz, ammo men aniq bilamanki, meni shayxim men kechasi yotog’imda chap va o’nga necha marta burilganimni ham bilib turadi.”

Pir: (Oldinga otilib) Alloh bildirsa bilmaydimi? Allohni bunga kuchi yetmaydimi?   

Bayindir: Allohni kuchi yetmaydigan nima ham bo’lishi mumkin? Ammo, Allohni kuchi bilan dalil keltirilmaydi. Agar Alloh xohlasa Muhammad alayhisaslomni jahannamga, shaytonni esa jannatga kirgizishi mumkin emasmi? Allohni bunga kuchi yetmaydimi?

Pir: Albatta yetadi.

Bayindir: Allohni kuchi yetadi deb-la kim endi aytishi mumkin shayton ham jannatga kirishi mumkin deb?

Barcha g’aybni bilgan Rabbimiz shunday buyuradi:

        “… Alloh sizlarga g’aybni bildirmaydi…” (Oli Imron 3/179)

Alloh shunday degandan keyin, bizni vazifamiz endi Allohni bu so’zlariga qat’iy ishonishdan boshqa narsa bo’lmasligi kerak.

Pir: Ammo, Alloh taolo shunday buyurmoqda-ku:

“U barcha g’aybni biladi, g’aybini hech kimga zohir qilmaydi. Faqatgina, O’zi rozi bo’lgan elchi bundan mustasno.” (Jin 72/26,27)

Bayindir: U oyatlar elchilarga vahiyni kelish shakliga aloqador oyatlardir. Buni to’g’ri tushunish uchun oyatlarni birgalikda va to’liq o’qish kerak.

عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَىٰ غَيْبِهِ أَحَدًا  إِلَّا مَنِ ارْتَضَىٰ مِن رَّسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِن بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا   لِّيَعْلَمَ أَن قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالَاتِ رَبِّهِمْ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيْهِمْ وَأَحْصَىٰ كُلَّ شَيْءٍ عَدَدًا

“Alloh barcha g’aybni biladi, g’aybini O’zi xohlagan elchidan boshqa hech kimga zohir qilmaydi. Uni ham oldiga va hamda orqasiga qo’riqchi qo’yib qo’yadiki, u elchi farishtalar Rabbining so’zlarini to’liq yetkazib berganini bilib olsin; ulardagi barcha narsani olsin va har narsani bir-ma bir qamrab olsin.” (Jin 72/26-28)

Allohni elchilariga shayton ham kelishi va vasvasa qilishi va ba’zi narsalarni buzishga urinishi ham mumkin. Alloh taolo shunday buyuradi:

“(Ey Muhammad!) Biz sendan ilgari yuborgan qaysiki rasul va qaysiki nabiy biron bir orzuda bo’lsa, shayton uni orzusiga bir vasvasa solib keldi. Lekin, Alloh shayton solgan vasvasani yo’q qilib, O’zining oyatlarini mustahkamladi. Alloh biluvchi, hikmat bilan ish qiluvchi zotdir.” (Haj 22/52)

An’om surasini nozil bo’lishi haqida Anas b. Molik orqali keltirilgan hadis bor. Rasululloh shunday degan ekan:

An’om surasidan boshqa hech qaysi sura bir-butun bo’lib nozil bo’lmadi. Shaytonlar bu sura uchun to’planganchalik boshqa suralar uchun to’planishmagan edi. Bu sura menga Jabroil bilan birgalikda yana ellik mingta farishta ila nozil qilindi. Ular uni qamrab olishgan edi, bir to’y dabdabasi kabi olib kelishdi.[11]

Elchi unga kelganni farishta ekaniga va aytgan so’ziga shayton aralashmaganiga ishonch hosil qilishi kerak. Vahiy kelishi asnosida elchini atrofini farishtalar o’rab olishini sababi ham aynan shudir.

Vahiyni kelishi haqida bayon qilib beradigan oyatlarni g’aybni bilish mumkin degan gapga dalil qilib olish mumkin emas.

 

[1] Mufradot G’YB moddasi, 616- sahifa.

[2] Tasarrufga ega deb iddao qilish shirkning bir turidir. Bu haqda Ko’rinmas Eranlar mavzusiga murojaat qiling.

[3] Abdulaziz a-Dabbog’, al-Ibriz, (Jalol Yildirim Tarjimasi) Istanbul 1979, 1- j, 521-522- sahifa.

[4] Bu tortishuv bo’lib o’tgan vaqtlarda men Istanbul Muftiligi Fatvo bo’lim boshlig’i edim. Muftilikda 1976- yildan boshlab 1997- yilgacha ishladim. menga bu ne’matni nasib etgan Rabbim Allohga hamd bo’lsin.

[5] Asat Jo’shan, (Xalil Najoto’g’li), Avliyo Karomati Haqdir maqolasi, 1992, Avgust, 108.

[6] Mehmet Zohid Qo’tqu, Ahli Sunnat Aqoidi, Kufrni Ijob Etuvchi So’zlar va Holatlar, Siha Nashriyoti, Ist, 1992, 134- sahifa.

[7] Asat Jo’shan (Xalil Najoto’g’li), Islom Jurnali, 1992, Avgust, 108.

[8] Yuqoridagi yozuvni davomi.

[9] Muhammad b. Jarir at-Tobariy, Bayrut 1412/1992, 7-j, 149- sahifa.

[10] Bundan keyingi iddaolar Mahmut Ustausmono’g’li (Mahmut Afandi) va jamoasi bilan ko’rishganimizda o’rtaga chiqqan.

[11] Elmalili Hamdi Yazir, Haq Din Qur’on tili, Ist, 1936, 2-j, 1861, 1862.

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
136 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Ro‘molni Taqiqlovchilar 07.09.2019 38
2 Odam alayhissalom va Jannat 02.09.2019 38
3 Islomiy Libos (Tariqatchilikka Nazar 25- bo’lim) 29.05.2019 184
4 Allohni Ko’rinishi (Tajalli) (Tariqatchilikka Nazar 24- bo’lim) 29.05.2019 113
5 E’tikof 25.05.2019 146
6 Ibodat va Shirk (Tariqatchilikka Nazar 23- bo’lim) 20.05.2019 96
7 Robita (Tariqatchilikka Nazar 22- bo’lim) 16.05.2019 119
8 Shafoat (Tariqatchilikka Nazar 21- bo’lim) 16.05.2019 87
9 Qalbdagi Ilhom (Tariqatchilikka Nazar 20- bo’lim) 12.05.2019 158
10 Farosat va Sezgi (Tariqatchilikka nazar 19- bo’lim) 08.05.2019 130
11 Maxfiy Ilmlar, Ilmi Ladun (Tariqatchilikka Nazar 18- bo’lim) 26.04.2019 203
12 Istidroj (Tariqatchilikka Nazar 17- bo’lim) 23.04.2019 114
13 Mo’jiza va Karomat (Tariqatchlikka Nazar 16- bo’lim) 22.04.2019 173
14 Payg’ambarga merosxo’r bo’lish (Tariqatchilikka Nazar 15- bo’lim) 21.04.2019 129
15 Shayxlarga vahiy kelishi (Tariqatchilikka Nazar 14- bo’lim) 20.04.2019 136
16 G’aybni bilish (Tariqatchilikka Nazar 13- bo’lim) 16.04.2019 136
17 Rasululloh va uning vazifalari (Tariqatchilikka Nazar 12- bo’lim ) 13.04.2019 160
18 Yaxshi va yomon ruhlar (Tariqatchilikka Nazar 12- bo’lim) 13.04.2019 142
19 Ko’rinmas Eranlar (Tariqatchilikka Nazar 11- bo’lim) 12.04.2019 190
20 Shahidlar jangi (Tariqatchilikka Nazar 10- bo’lim) 12.04.2019 146
21 Musulmonlarni cho’ktirgan shirk (Tariqatchilikka Nazar 9- bo’lim) 12.04.2019 141
22 Ruhonilar hayoti, uyqu va o’lim (Tariqatchilikka Nazar 8- bo’lim) 30.03.2019 190
23 Favqulodda kuch manbai (Tariqatchilikka Nazar 7- bo’lim) 30.03.2019 179
24 G’ayri oddiy yo’llar orqali yordam (Tariqatchilikka Nazar Solish 6- bo’lim ) 30.03.2019 139
25 Shayx Himmati va Duo (Tariqatchilikka Nazar Solish 5- bo’lim) 28.03.2019 148
26 Avliyo yordami (Tariqatchilikka Nazar Solish 4- bo’lim) 28.03.2019 156
27 Har bir Musulmon Avliyodir (Tariqatchilikka Nazar 3- bo’lim) 28.03.2019 162
28 O’rtakashlik, Vasila va Vosita (Tariqatchilikka Nazar Solish 2- bo’lim ) 28.03.2019 162
29 Isro va Meroj (tafsilotlari bilan) 26.03.2019 303
30 Муҳаммад алайҳиссаломнинг умматига қолдирган мероси 10.09.2018 202
31 Qur’onda farishta haqida 05.09.2018 422
32 Qorniga olov to’ldirilib azoblanadiganlar 01.09.2018 447
33 Nikohda e’tibor berilishi kerak bo’lgan eng muhim jihatlar 25.08.2018 380
34 Qur’ondagi namozga aloqador oyatlar 12.08.2018 305
35 Xalqni adolatga va yaxshilikka tashviq qilguvchilar bor muddatcha, u xalq halokatga uchramaydi. 05.08.2018 182
36 Qabristonga savob uchun borib, gunoh bilan qaytkanlar (Ruhlardan madad so’rash) 04.08.2018 267
37 Qur’ondan ko’r, kar va o’lik bo’lib olganlarga so’z hayf 26.07.2018 255
38 Musulmonni Musulmonga moli, joni va sharafi haromdir 22.07.2018 631
39 Firqalanmasdan birlashishlik va birodarlik rahmatdir 22.07.2018 267
40 Muhammad alayhissalomning ummatiga qoldirgan merosi 22.07.2018 234
41 Qur’onni o’rganish va uni o’rgatish 22.07.2018 223
42 Mo’min va musulmonning hikmatli ta’rifi 22.07.2018 344
43 Diniy idoraning sobiq bosh kotibi bilan olib borilgan suhbat 09.07.2018 476
44 Soxta dindorlik 09.07.2018 255
45 Soxta Iso-Masihlik 09.07.2018 297
46 Yillar so’ngra yolg’onlari fosh bo’lgan soxta mahdi 09.07.2018 260
47 Islomga kirgizilmoqchi bo’lgan renkarnatsion (ruh ko’chish) tushunchasi 09.07.2018 289
48 G’oyibona ko’rib-eshitib yordam bera olish yolg’iz Allohga xos 09.07.2018 220
49 Said Nursini ”Olamlarga rahmatman” degan soxta iddaosi (Diniy jamoa tashkil qilish) 09.07.2018 174
50 Islom niqobi ostida soxta jamoat-firqa tashkil qilish 09.07.2018 180
51 Ikki musulmonning tavhid haqidagi bahsi 29.06.2018 265
52 Tavhidning muhim 3 jihatlari 25.06.2018 229
53 Qur’onga ko’ra “avliyo” 25.06.2018 289
54 Taqvoning tabaqalari 25.06.2018 160
55 Qur’onni tahrif qilinishi yohud shirkka ochib berilgan eshik 13.06.2018 284
56 O’likdan yordam so’rash 13.06.2018 220
57 Noto’g’ri shafoat ishonchi 13.06.2018 183
58 G’oyb haqidagi noto’g’ri tushunchalar (katolik va soxta diniy jamoalardan o’rnaklar) 13.06.2018 214
59 Vasila va vosita qilishdagi noto’g’ri harakatlar 13.06.2018 318
60 Inson so’zini Allohning so’zi bilan tenglashtirish xatosi (Hristianlik va Islomdan o’rnaklar) 12.06.2018 230
61 Dindorlarni Xudolashtirish (Nurchilardagi soxta avliyolik, muridlarini ma’naviy boshqaruv ostiga olishga urinishi) 12.06.2018 258
62 Hadislarni Qur’on oyatlari darajasiga chiqarilishi 12.06.2018 259
63 Qur’onga ko’ra nabiy bo’lmagan rosul 12.06.2018 176
64 Hikmat va nabiylikdagi harakat 12.06.2018 234
65 Qur’onga ko’ra nabiy va nabiy bo’lgan rosul 12.06.2018 341
66 Ahli kitobga muvofiqlashib borayotgan Musulmonlar 12.06.2018 185
67 Taoizmga ko’ra vositachilik 11.06.2018 205
68 Katoliklardagi vositachilik e’tiqodi (Barcha soxta diniy jamoatlarda ham bir xil) 11.06.2018 285
69 Vositachilik e’tiqodi 11.06.2018 280
70 Aql shirkni, Qur’on esa aqlsizlikni qabul qilmaydi 11.06.2018 409
71 Vositachi va shirkka kirib qolganlarning qiyomatdagi ahvoli 11.06.2018 196
72 Mushrik o’zini mushrik deb tan olmaydi 11.06.2018 238
73 Mushrik – vositachilarning shafoatiga ishonadi 11.06.2018 200
74 O’zlarini tangri qilib olganlar 11.06.2018 197
75 Allohga noto’g’ri tavakkal qilish (To’g’ri deb bilingan xatolarimizdan biri) 09.06.2018 564
76 Alloh taolo qiyomat kuni Muhammad alayhissalom va uning ummatidan Qur’on haqida savolga tutadi 09.06.2018 221
77 Dinda firqalanmaslik va bir bo’lib Qur’onni mahkam ushlashlik 09.06.2018 294
78 Qur’on o’rganamiz 08.06.2018 247
79 Salom-alik 08.06.2018 204