Isro va Meroj (tafsilotlari bilan)
Musulmonlar > Maqolalar > Qur'on va Sunnat butunligi > Savol-javoblar Tarix: 26 Mart 2019 Email This Post Email This Post

ЎҒУЗ ЧЕТИНЎҒЛИ: Мерож кечаси ҳозирги кунимизда Исломдаги муқаддас бир кеча деб қабул қилинади. Мерож – Пайғамбар алайҳиссалом Масжид-и Ҳаромдан Масжид-и Ақсога, у ердан самога қилган сайри деб тушунтирилади. Мавзу яна-да тўлиқ ва тушунарли бўлиши учун, аввал юқорида айтилган маконлар ҳақида маълумот бера оласизми Устоз? Масжид-и Ҳаром, Масжид-и Ақсо дея аталган маконлар… Марҳамат қилиб булар ҳақида тушунча бериб ўтасизми?

АБДУЛАЗИЗ БАЙИНДИР: Бу мавзуни тушунтириб берган она оят мана шудир:

“Қулини бир кечада Масжиди Ҳаромдан олиб, атрофини баракатли қилиб қўйган (Бир ёзувда “Сен…” ёки “Сиз…” ўрнига “У…” ёки “Улар…” дея келишига, Араб адабиётидаги илтифот санъати дейилади. У нарса ифодага гўзаллик ва балоғат бахш этади. Бу оятда ҳам, учинчи шахсдан биринчи кўплик шахсга ўтилган ҳолда, “Баракатли қилганимиз” ифодаси қўлланилган. Туркий тилларда бу илтифот санъати тўлиқ фойдаланилмагани сабабли, оят жумлани оқишига қараб таржима қилинган) Масжиди Ақсога олиб борган Аллоҳ, камчиликлардан узоқдир. Буни – унга бир қисм мўжизаларимизни кўрсатиш учун қилдик. У (Аллоҳ) эшитади ва кўради.” (Исро 17/1)  

Ал-Масжид ал-Ақсо энг узоқ масжид дегани. Қуйидаги оятлар ўша масжидни қаерда эканини билдирмоқда:

“Муҳаммад (ваҳийни ўргатган малакни) ўзгача бир тушишда ҳам кўрди. Ўшанда у Сидратул Мунтаҳони ёнида эди. Жаннатул Маъво эса, Сидратул Мунтаҳони ёнида эди. Ўша дамда, Сидратул Мунтаҳони нималар қоплаган эди, нималар! Кўзи ҳеч қаерга бурилгани ҳам ёқ, ҳаддан ошгани ҳам йўқ. Ҳақиқатда, у Раббининг буюк оятларидан бир қисмини кўрди.” (Нажм 53/13-18)

Сидратул Мунтаҳо еттинчи қат самодадир. (Бухорий, Бадъул халқ 6.) Масжидул Ақсо эса ўша ердаги Байтул Маъмурдир. Расулуллоҳ бир куни саҳобларига: “Байтул Маъмурни нима эканни биласизларми?” деб савол берди. Улар: “Аллоҳ ва Расулу яхси билади”, деб жавоб беришди. “У самодаги бир масжиддир, Каъба тўғри унинг остидадир. Агар ўша масжид ерга тушса, у аниқ Каъбани тепасига тушади. У ерда ҳар куни етмиш мингта малак намоз ўқийди. У ердан чиқдиларми, энди илал-бад у ерга қайтиб қайтмайдилар”, деди. (Муҳамад б. Жарир ат-Тобарий, Жомеул Баён, 11 ж, 481 с.)

ЧЕТИНЎҒЛИ: Масжиди Ақсо Қуддусда эмасми?

БАЙИНДИР: Йўқ, сиз айтган ўша Масжиди Ақсо Амавий халифалари тарафидан қурилган масжиддир.

ЧЕТИНЎҒЛИ: Ахир, у ерда Сулаймон алайҳиссалом тарафидан қурилган масжид йўқмиди? 

БАЙИНДИР: Бор эди,  лекин у масжид икки марта бузиб ташланган. Кейин қайтиб қурилмаган. Бобил қироли 2 Буҳтуннаср (Неабукаднеззар) милоддан 586 йил аввал Қуддусни босиб олганида, шаҳарни бутунлай вайрон қилиб ташлаган, йиқитиб бузган маъбадларининг эшик ва деворларидан чиқариб олган олтин ўймакорликларни, қийматли буюмларни, тўплаган ғаниматларини ва халқининг катта бир қисмини Бобилга олиб кетган. Қур’он бу воқеани шундай баён қилади:

“Исроил ўғиллари учун китобларига мана шу қарорни қўйдик: “Сизлар бу ерда икки марта фасод чиқарасиз ва кибрланиб катта кетасиз. Биринчисини ваъда вақти келганда, ҳарбий кучи соғлом бўлган қулларимизни сизларни тепангизга юбордик, уйларни ичларигача кирдилар. Бу сўз амалга оширилди.” (Исро 17/4-5)

Кейинчалик Форслар Бобилни милоддан 539 йил аввал қўлга киритишлари оқибатида, Исроил ўғилларини озод қилиб юборилган, шунда улар Қуддусга қайтиб боришган ва милоддан 515 йил аввал 25 йил меҳнат қилишлари оқибатида иккинчи ибодатхона даврини бошлашган. (Наби БЎЗКУРТ, Масжиди Ақсо, ДИА, Анқара 2004) Бу воқеа мана шу оятда ўрин олган:

“Иккинчисини ваъда вақти келганда, юзингизни ерга булашлари, ўша масжидга (Байтул Мақдисга) илк бор кирганлари каби киришлари ва эгаллаган нарсаларини ҳар бири вайрон қилсинлари учун (қулларимизни такроран сизларни устингизга юбордик).” (Исро 17/7)

Халифа Умар Қуддусни калитини қўлга киритганида, шахсан уни ўзи ҳам биргаликда меҳнат қилиб, Сулаймон Маъбадини Христианлик даврида харобалар остида қолган жойларини тузатиб, шаҳарнинг жануб томонидаги теккиз майдонда жамоатга имомлик қилиб намоз ўқиб берган ва кейин ўша жойга бир масжид қуриб берган. (Наби БЎЗКУРТ, Масжиди Ақсо, ДИА, Анқара 2004)

Кейинчалик Амавий халифаларидан бўлмиш Абдулмалик б. Марвон (65) Қуббату-Саҳрони, ўғли 1- Валид (86) эса Масжиди Ақсо деб номланган бир масжид барпо қилган. (Исмоил Йигит, Амавийлар, ДИА, Истанбул 1995)

ЧЕТИНЎҒЛИ: Пайғамбаримизни шундай дегани ривоят қилинмаганми? “Қурайш мени ёлғончига чиқарган вақтда Ҳижрда оёққа турдим. Аллоҳ менга Байтул-Мақдисни кўрсатди, бунга кўра мен, унга қараб унинг аломатларини уларга айтиб беришни бошладим.” (Муслим, Имон276. Бухорий, Фазоилус-Саҳоба 70, Тафсир 200. Термизий, Тафсир 18)

БАЙИНДИР: Бу ва бу каби ривоятлар Қур’онга, тарихий воқеаларга ва Расулуллоҳдан келган мана шу ривоятларга мос келмаяпти:

“Ҳатим (Каъбани олтин турба томонида ярим ой шаклидаги девор билан ўралган жойи)да эдим, Жаброил келиб мени олди ва биринчи қават самога олиб чиқди…” (Қаранг: Бухорий, Тавҳид 37, Маноқибул-Ансор 42, Ҳаж 76. Муслим, Имон 263)

Пайғамбаримизни Каъбадан тўғри самога олиб чиқилиши Қуддусга бориш воқеасига зид келмоқда.

ЧЕТИНЎҒЛИ: Исломий манбаларга кўра, мерож 2 босқичдан иборат дейилмоқда: биринчи босқич Масжиди Ҳаромдан Масжиди Ақсогача бўлган босқич бўлиб, уни номини исро дейилади. Иккинчи босқич эса сиз айтган самога кўтарилиши… Сизни айтишингиз бўйича Расулуллоҳ Қуддусдаги Мажиди Ақсога бормаган. Лекин, Исро воқеаси Қур’он билан, мерож воқеаси эса Суннат билан собит бўлгани айтилади. Сиз бунга нима дейси?

БАЙИНДИР: Исро – кечаси сайр қилиш дегани. Оятда айтилган Масжиди Ақсони Амавийлар тарафидан қурилган Масжиди Ақсо билан алмаштириб юборилиши бир қанча нотўғри маъноларга йўл очмоқда.

ЧЕТИНЎҒЛИ: Мерож бошқа нарсами?

БАЙИНДИР: Мерож – нарвон ва лифт каби юқорига олиб чиқиш учун қўлланиладиган дастгоҳ/восита (Лисанул-Араб, ас-Сиҳоҳ фил-Луға, ал-Мағриб, Тажул-Арус, Муфрадоти Алфозил-Қуръан, Мухтарус-Сиҳоҳ, Таҳзибул-Луға ва бошқа араб тили сўзлик китобларининг “аража” моддаси) маъносини билдиради. Абу Саид ал-Худрининг ривоятига Набийимиз шундай деган: “… Кейин, инсонларни руҳлари унга қўйилиб самога олиб чиқиладиган мерож келтирилди. Ҳеч ким ундан чиройли нарса кўрмаган. Ўлим онидаги бир кишини интилган ҳолда кўзларини самога боққанини кўрмадингизми?” (Абу Бакр Аҳмад б. Ал-Ҳусайн ал-Байҳақий, Далоилун-Нубувва ва маърифати аҳвалиш-шарийъа, Байрут 1988, 2- ж, 391- с. ((Ҳадисларини чиқарган ва изоҳлар қолдирган Абдулмуътий Қалъаcи))

ЧЕТИНЎҒЛИ: бу ерда оддий бир инсоннинг ақли қабул қилиши қийин бўлган нарсалар ҳақида сўз бормоқда. Бунга исбот-далил сўраганларга қандай жавоб бериш керак?

БАЙИНДИР: Агар мавзуга Қур’он ва Суннат бутунлиги асосида кирилса ҳеч қандай муаммо ва тушунарсизлик пайдо бўлмайди. Чунки, самода турли йўллар, эшиклар ва қанчадан-қанча мерожлар яъни, улар орқали самога юксаладиган техника ва асбоблар бор.

ЧЕТИНЎҒЛИ: Булар мен учун янги тушунчалар. Бундан аввал менга мерож калимаси Қур’онда нега келмаганини қандай тушунтириб берасиз?

БАЙИНДИР: Мерож Қур’онда Пайғамбаримизни таърифига кўра маориж шаклида кўплик ўлароқ келмоқда ва ўша калима келтирилган сурага айнан маориж дея ном берилган. Бу нарса шунчалик муҳимки, Аллоҳ таоло Ўзини мерожлар соҳиби дея таърифламоқда. Фаришталар ва руҳ ўша мерожлар орқали самога кўтариладилар. (Маориж 70/3-4) Аммо, ўзини катта тутиб Аллоҳни оятларига нисбатан ёлғон муносабат билдирганларга самонинг эшиклари очилмайди. (Аъроф 7/40)

ЧЕТИНЎҒЛИ: Беш вақт намоз мерожда фарз бўлгани айтилади… Намоз 50 вақт ўлароқ таблиғ қилингани, Ҳз. Мусони қайтариб юбориши натижасида Пайғамбаримиз Ҳузури Илоҳийга бош уриши ва ниёзи қабул бўлиб 50 вақтдан 5 вақтга тушириб берилгани ҳақидаги ривоятларга шубҳа билан қарайдиганлар бор. Улар айтадиларки: “Жаноби Аллоҳ адашмайди ҳам, хато ҳам қилмайди, кимга қандай ишни  қанча миқдорда буюришни Унинг Ўзи жуда яхши билади. Ҳ. Мусо пайғамбар бўлган тақдирда ҳам, Аллоҳни ундан маслаҳат олишига ва Мусони кўрсатмасига кўра амр қилишига асло эҳтиёжи йўқдир. Аллоҳ ҳукмда ҳам, қарорда ҳам Ўзи яккай-у ягона ҳукмрондир.

БАЙИНДИР: Набийимиз Мусо билан Аллоҳни ўртасида бориб келиб Аллоҳ билан муроса қилганлиги ҳақидаги ривоят кўплаб Қур’он оятларига зид келмоқда. Яна бир тарафдан Мусо ҳам Муҳаммад алайҳиссалом ҳам Ҳ. Иброҳимни зурриётидан ҳисобланади. Уни шундай бир дуоси бор:

“Эй Раббим! Мени намозни тўғри ва доимий шаклда адо этувчилардан қил. Наслимдан келганларни ҳам. Раббимиз! Дуомизни қабул қил.” (Иброҳим 14/40)

Бу ва бу оятга алоқадор бўлган бошқа оятларни яхшилаб тафаккур қиладиган бўлсак, барча пайғамбарлар бир хил намоз ўқишгани ўртага чиқади. Набийимизни қуйидаги ҳадиси ҳам буни таъкидламоқда:

“Жаброил Каъбани ёнида менга икки марта имомлик қилди. Пешинни соялар бир пояфзал миқдорича бўлганда ўқитди. Кейин ҳар нарсани сояси ўзига икки баробар узун бўлган вақта ўқитди. Қуёш ботиб рўзадорлар оғиз очадиган вақтда шом намозини ўқитди. Шафақ йўқ бўлган вақтда хуфтонни намозини қилдирди. Бомдод намозини эса, тонг ери оқариб рўзадорлар оғзини ёпадиган вақтда ўқитди.

Жаброил иккинчи марта имомлик қилганида, пешинни аввалги кунги аср вақтида ҳар нарсани сояси ўзини узунлиги билан баробар бўлган вақтда ўқитди. Асрни эса, ҳар нарсани сояси ўзига икки баробар узун бўлган вақтда ўқитди. Кейин шом намозини илк кунги вақтда ўқитди. Кейин эса, хуфтон намозини кечани уч қисмидан бир қисми ўтганидан кейин ўқиб берди. Бомдод намозини эса, ён-атроф ойдинлашиб қолган вақтда ўқитди ва менга қараб шундай деди: “Эй Муҳаммад, Бу – сендан аввалги пайғамбарларни ибодат вақтларидир. Ибодат вақти мана шу икки вақт орасидадир.” (Термизий, Мавоқит 1)    

Бу ҳадисдаги сўнги жумлага яхшилаб эътибор бериш керак. Натижа ўлароқ, ҳам оятлар ва ҳамда ҳадислар намоз ўзи аввалдан беш вақт бўлганини билдирмоқда.

ЧЕТИНЎҒЛИ: Қур’они Каримдаги оятларни деярли барчаси Пайг’амбаримизга Жаброил фаришта орқали нозил қилинган экан, баъзи оятлар Аллоҳ таоло  тарафидан тўғридан-тўғри Пайг’амбаримизни ўзига таблиғ қилинганини қандай очиқлаб берасиз?

БАЙИНДИР: Қур’онни деярли эмас, барчасини Жаброил фаришта олиб келган. Баъзи оятлар тўғридан-тўғри Расулуллоҳни ўзига таблиғ қилинган деган ҳеч қандай гап йўқ. Аллоҳ таоло шундай буюради:

“Қур’он ҳурматли бир элчи орқали юборилган сўздир. Аршни бошқарув соҳиби ёнида кучли ва эътиборли бўлган, у ерда ҳурматга савозор бўлган ишончли элчи Жаброилни сўзидир.” (Таквир 81/19-21)

Элчини иши аслида бошқа бирини сўзини бошқа бирига етказиб бериш бўлганлиги учун, ўша элчи Жаброилни сўзлари Аллоҳни сўзларидир.

ЧЕТИНЎҒЛИ: Инсонлар орасида мерожга руҳ биланми ёки бадан билан юксалганми деган мавзуда тортишувлар юради. Инсонларни албатта мерож ҳақида шубҳаси йўқ, Пайг’амбаримиз ҳам руҳи ва ҳамда бадани билан уйғоқ эканида юксалганига ишонишади. Руҳ ва бадан бир бутунлик ҳолатини қандай тушуниш керак?

БАЙИНДИР: энг катта хато – олимларимиз оятларни ўз фикрлари ва ўз ақлларига суяниб очиқлаб тафсир қилиб юборишидир. Ҳолбуки, Аллоҳ таоло бунга рухсат ҳам бермаган ва бу ҳақда шундай деган:

“Алиф. Лам. Ро. Бу – тўғри қарор берувчи ва ҳар нарсадан хабардор бўлмиш Аллоҳ тарафидан оятлари ҳукм ифодалайдиган ҳолатга келтирилган ва айни дамда Уни Ўзи тарафидан тафсилоти билан тушунтириб берилган бир – китобдир. Бундай бўлиши, Аллоҳдан бошқасига қуллик қилмаслигингиз учундир. Сен эса шундай дегин: “Мен ундан сизларни огоҳлантирувчи ва хушхабар берувчиман.” (Ҳуд 11/1-2)

Аллоҳ таоло Ўзи нозил қилган оятлари оятлар билан тафсир қилиб очиқлаб берган. Оятларни тушунишда ва изоҳлашда мана шу қоидага ва мана шу услубга риоя қилмагунча, Қур’он ва Суннат бутунлиги бузилмоқда ва қарама-қаршиликлар ўртага чиқмоқда. Тафсир ва очиқламаларни Қур’ондан олганимизда, Аллоҳ таолони шундай деганини кўрамиз:

“(У ерда Муҳаммадни) Кўзи бирон бир тарафга чалғимади, айтилган нарсани (чегарасидан) ташқарига ҳам чиқмади.” (Нажм 53/17)

Инсонни кўзи атрофга чалғимаслиги ва чегарадан чиқмаслиги фақатгина руҳ ва бадан бирлашганида содир бўлиши мумкин. Шунинг учун ҳам, бу воқеа Расулуллоҳ уйғоқ вақтида руҳ ва бадани билан биргаликда юз бергани ўртага чиқади.

ЧЕТИНЎҒЛИ: Элмалили Ҳамди Язир Мерож воқеасини ақлий ёндашув билан очиқлаш жуда қийин масала деб айтган эди. Бу сўз баъзи инсонларга шубҳа келтириб чиқармайдими?

БАЙИНДИР: Менимча, бу гапига сабаб, ўша нарса ҳақида етарли илм ва маълумотга эга бўлмаганлиги бўлса керак. Замонамизда астрономия узра илмий изланиш олиб бораётган ва бориб ўрганилаётган само биринчи қат само ҳисобланади. Аллоҳ таоло шундай буюради:

“Эн яқин самони қандиллар (юлдузлар) билан безаб қўйганмиз.” (Фусилат 41/12)

Ўша юлдузлар жойлашган самодан юқорида яна олти қат само бор. Нуҳ алайҳиссалом замонида уларнинг барчаси кафтнинг ичи каби билинар эди. У халқига шундай деган эди:

“Етти қават осмонни табақа-табақа қилиб қандай яратганини кўрмадингизми?” (Нуҳ 71/15)

“Кўрмадингизми” деган сўз Билмадингизми деган маънони ҳам ифода қилади. Демак, улар ҳам ўша етти қават самога чиққан бўлишлари ҳам мумкин. Агар юқорида айтиб ўтилганидек юқорига тез олиб чиқадиган меърожлар бўлмаса, уларни қайси бирини умри етар эди етти қават осмонга чиққани? Аллоҳ таоло шундай буюради:

“Етти қават осмонни ва ердан ҳам улар кабисини яратган Аллоҳдир.” (Талоқ 65/12)

Бу оятга кўра биз яшаб турган қисм, ернинг еттинчи қавати ҳисобланади. Осмонлар ҳам ер билан бир хил эканига кўра, осмоннинг ҳам еттинчи қаватида ҳам инсонлар ҳаёт кечира оладиган шароит бўлиши керак. Самога олиб чиқадиган йўллар бор бўлганидек, ерни марказига олиб борадиган ҳам йўл ва туйнуклар бўлиши керак. У ерлардан ўта олиш етарли илм ва ускуналар бўлиши керак. Бу ҳақда Аллоҳ таоло шундай буюради:

“Эй жин ва инсон жамоалари! Осмонлар ва ерни маълум бир қисмидан ўтиб кетишга кучингиз етса, ўтаверинг. Аммо ҳеч қандай кучга эга бўлмасдан ўтиб кета олмайсизлар.” (Раҳмон 55/33)

Демак, ана ўша кучга эга бўлгандан кейин, ҳам ерни марказига ва ҳамда еттинчи қават самога бориш мумкин.

ЧЕТИНЎҒЛИ: Булар жуда ажойиб нарсалар. Сиз менга имон билан шубҳани бир-бирига боғлиқ бўлган тарафларини тушунтириб бера оласизми?

БАЙИНДИР: Ислом динидаги имон-ишонч қатъий далил ва ҳужжатларга асосланган бўлиши керак. Калима-и Шаҳодатни маъноси шундай: “Мен гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқдир. Яна гувоҳлик бераманки, Муҳаммад Аллоҳнинг қули ва элчисидир.”

Гувоҳлик қилиш учун қатъий ва ишончли асос ва билимга эга бўлиш керак. Бу ҳақда бизга ўрнак ҳазрати Иброҳимдир.

“Бир кун Иброҳим: “Раббим! Ўликларни қандай тирилтирганингни менга кўрсата оласанми?”, деганда, Аллоҳ унга: “Ёки сен ишонмадингми?”, деди. Иброҳим: “Албатта ишондим, лекин қалбим таскин топиши учун”, деди. Шунда Аллоҳ: “Ундай бўлса тўрт дона қуш тут, ўзингга ўргат, кейин (кесиб бўлакларга бўл ва) ҳар тоғнинг тепасига улардан бир парча қўй. Ундан кейин уларни чақир, бор кучлари билан сенга келадилар. Шуни билки, кучли ва тўғри қарор берувчи Аллоҳдир”, деди. (Бақара 2/260)

Шубҳаланиш инсонни табиий ҳақидир. Кофирлик эса, ҳақиқатларни билиб ўргангандан кейин қабул қилмай туриб олишдир.

ЧЕТИНЎҒЛИ: “Ҳеч бир ваҳий ақлга зид эмас. Фақат, ҳар бир ақл ҳам ваҳийни идрок эта оладиган кучга эга эмас”, дейилади. Бу сўзга изоҳ бера оласизми?

БАЙИНДИР: Агар динни Аллоҳ таърифлаганидек тушунишга ҳаракат қилсак, ҳеч қандай муаммо юзага чиқмайди. Аллоҳ таоло шундай буюради:

“Сен юзингни тўғридан-тўғри бу динга; Аллоҳ инсонларни яратган фитратга бур. Аллоҳни яратганини ўрнини босадиган нарса йўқдир. Соғлом дин мана шудир. лекин инсонларнинг кўпчилиги буларни билмайдилар.” (Рум 30/30)

Фитрат борлиқларнинг асосий тузилишини ва шу структурани ташкил этувчи яратилишни, о’згариш, ривожланишни тамойиллари ва қонуниятларини ифода қилади. Одамлар, ҳайвонлар, о’симликлар, ер ва осмондаги ҳамма нарсаларнинг тузилиши ва фаолияти шунга мувофиқ ва боғлиқ бўлади. Демак, Аллоҳнинг дини борлиқда ҳам амал қилувчи қонунларнинг бир бутунидир.

Табиатда содир бўлаётган ҳар бир воқеликни тўлиқ англаб ета олмаётганимиз каби, ваҳийни ҳар бир жабҳасини ҳам англаб ета олмаётган бўлишимиз мумкин.

ЧЕТИНЎҒЛИ: Мерож воқеаси сабабли, энг сўнги пайғамбар олиб келган китоб/ваҳий ер юзидаги барча динлар узра ҳоким бўлиши таъвил қилинади. Буни қандай изоҳлай оласиз? Мусавилар ва Христианлар… барчаси Мусулмон бўладими?

БАЙИНДИР: Ислом ер юзининг барчасига мутлақо ҳоким бўлади. Аллоҳ таоло шундай буюради:

“Динини барча динларга ҳоким қилиш учун элчисини бу Раҳбар (Қур’он билан), ҳақиқий дин билан юборган Удир. Аллоҳни иккинчи ўринга қўйгувчиларга бу ёқмаса ҳам, бу ҳокимият албатта содир бўлади.” (Тавба 9/32-33)

Пайг’амбаримиз Истанбулни фатҳини башорат бериши ҳам айнан мана шу оят сабаблидир. Пайг’амбаримиз шундай деган:

“Костантиния (Истанбул) албатта фатҳ этилади. Унинг амири қандай ҳам қандай яхши амир; ун аскарлари ҳам қандай яхши аскардир.” (Аҳмад б. Ҳанбал, Муснад 4/335, Бишр б. Ҳузайм ҳадиси)

Яҳудилар ва Исо алайҳиссалом Исроил ўғиллари наслидан ҳисобланади. Уларга Аллоҳ тарафидан сўз берилган ҳокимият қуйидаги оятда айтиб ўтилган. Ўша берилган сўз рўёбга ошиши учун, улар Муҳаммад алайҳиссаломга ишонишлари ва у кишига эргашишлари шарт бўлади. Аллоҳ таоло шундай буюради:

“Эй Исроил ўғиллари! Сизларга қилган яхшиликларимни ақлингиздан чиқарманглар. Менга берган сўзингизни устидан чиқингларки, Мен ҳам сизларга берган сўзимни устидан чиқаман. Фақатгина Мендан қўрқинглар.

Сизни ёнингизда бўлган нарсани (Тавротни) тасдиқловчи қилиб юборганимизга (Қур’онга) ишонинглар. Унга нисбатан кофир бўлганларни аввалгилари бўлиб қолманглар! Оятларимни ўткинчи бир қадр-қиймат эвазига алмаштириб юборманглар! Фақатгина Мендан қўрқиб ўзингизни ҳимоя қилинглар.” (Бақара 2/40-41)

Ислом ер юзига ҳоким бўлиши, ер юзидаги барча инсонларни мусулмон бўлиши демакдир. Чунки, имон-эътиқод инсон ҳур бўлган ҳолда берадиган қарорга боғлиқ қилиб қўйилган.

ЧЕТИНЎҒЛИ: Мерож кечасига мусулмонлар қандай муносабат билдириши керак?

БАЙИНДИР: Диний томондан муқаддас ва муборак деб, ўша кечаларни байрамона шаклда нишонлаш мақсадида бир жойга тўпланиб олиб нишонланиши керак деб билинган ва баъзи инсонлар томонидан тавсия қилинган кечалар Қур’онда ҳам Суннатда ҳам йўқ. Яъни, ўша кечаларни бошқа кечалардан фарқи йўқ. Бу нарсалар Пайг’амбаримиздан кўп йиллар сўнгра Миср ва Қуддусда ўртага чиқишни бошлаган. Кейинчалик эса, бошқа юртларга ҳам тарқала бошлаган.

ЧЕТИНЎҒЛИ: Намоз мўминни меърожидир деган гапга нима дейсиз?

БАЙИНДИР: Инсон намозда Аллоҳ билан ёлғиз қолади. Дуо ва оятлар ўқиган ҳолда Аллоҳ билан якка-ма якка қолиб гаплашиш имконига эга бўлган бўлади. Саждага борган вақтда барча эҳтиёжларини ва орзу-умидларини Аллоҳдан сўраб олиши мумкин. Мана шу жиҳатдан намоз меърожга ўхшатилади.

 

Репортаж нашр қилинган жой:

Ўнже Ватан Газетаси, 8- Июл 2010 Пайшанба, 9 с.

Ўнже Ватан Газетаси, 9- Июл 2010 Жума, 9 с.

 

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
304 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Bilgan-eshitgan narsamni boshqalarga xato qilib aytib bersam nima bo’ladi? 14.09.2019 26
2 Soxta va yolg’on hadislar haqida ma’lumot beruvchi kitoblar 11.08.2019 92
3 Chillali kishilar kechasi tashqariga chiqmasinmi? 02.08.2019 197
4 Bilmasdan fatvo beraversa nima qilgan bo’ladi? 18.07.2019 98
5 Tavba qaysi holatlarda va qachon qabul qilinadi? 08.07.2019 241
6 Sidratul Muntaho nima? 21.06.2019 104
7 Aslida halol bo’lgan bir ishni farqli shakllarda amalga oshirsam bo’ladimi? 20.06.2019 110
8 Maqsad bilan niyatni farqi nima? 18.06.2019 116
9 Faqir kim? 11.06.2019 158
10 Miskin kim? Kimlarga miskin deyiladi? 11.06.2019 131
11 Balog’at yoshi, junublik va g’usl 03.06.2019 264
12 Ramazonda soch oldirsa bo’ladimi? 25.05.2019 178
13 Ramazon oyida xatna qildirsa bo’ladimi? 15.05.2019 146
14 Odat qoni tugagan ayol g’usl qilishidan avval eri bilan qo’shilishi mumkinmi? 12.05.2019 514
15 Homiladorlikda er-xotinlik aloqasi 11.05.2019 601
16 Ramazon oyida ayoliga yaqin kelish mumkinmi? 03.05.2019 4 680
17 Ayollarni sochini qisqartirishi 27.03.2019 319
18 Isro va Meroj (tafsilotlari bilan) 26.03.2019 304
19 Boshqalarni ayblarini aytib kelishsa nima qilishimiz kerak? 20.03.2019 214
20 Bosh yalang namoz o’qish gunohmi? 19.03.2019 809
21 Homilador ayollarni iddasi 19.03.2019 239
22 Ayollarni mahramsiz safarga chiqishi 15.03.2019 336
23 Masjidga kirganda ikki rakaat namoz o’qimasdan o’tirib bo’lmaydimi? 03.03.2019 609
24 Tahajjud namozi qachon o’qiladi? 03.03.2019 6 184
25 Guvohsiz taloq hisobga o’tadimi? 01.03.2019 308
26 Nikohi buziladimi? 28.02.2019 327
27 Chaqaloqlarni albatta ikki yil to’liq emizish Allohni amrimi? 28.02.2019 328
28 Hz. Alini nechta ayoli bo’lgan? Nasli kimlardan davom etgan? 18.02.2019 273
29 Nos tahoratni buzadimi? 15.02.2019 502
30 Nafl (ixtiyoriy) ro’zani qanday amallar buzadi? 13.02.2019 297
31 Nazrini ado etish va nazr qilib so’yilgan hayvon go’shtidan iste’mol qilish. 12.02.2019 230
32 Namozda niyat tilda bo’ladimi yoki dildami? 11.02.2019 492
33 Yel tahoratni buzadimi? 09.02.2019 988
34 Assalomu alaykum… 03.02.2019 311
35       Rasulullohga so’ngi oyat nozil bo’lmay turib hukm berish taqiqlanganmi? 11.01.2019 206
36 Nasx kalimasi Qur’onda qaysi ma’nolarda qo’llanilgan? 10.01.2019 227
37 Tijorat mollaridan zakot berishga dalil bormi?   09.01.2019 255
38 Hanafiylikda musofirlik muddati qaysi qiyos bilan belgilangan? 08.01.2019 245
39 Payg’ambarimizning har bir xatti-harakati biz uchun sunnatmi? 07.01.2019 219
40 Qiyin ahvolga tushib qolgan kishi kredit olsa bo’ladimi? 04.01.2019 535
41 Qur’on nima uchun Arabcha? 26.12.2018 299
42 Homilani oldirish mumkinmi? 23.07.2018 2 469
43 Ilohiy kitoblar 4 ta va 100 sahifa deb bilamiz, shu to’g’rimi? 21.07.2018 320
44 Avvalgi ummatlarga ham zakot farz qilinganmi? 18.06.2018 132
45 Ota-onasi va farzandlariga nega zakot berib bo’lmaydi? 18.06.2018 171
46 Tahoratsiz Qur’on o’qisa bo’ladimi? (Qo’shimcha qilindi) 10.06.2018 1 024
47 Ramazon ro’zasiga yolg’onchilik, dilozorlik va so’kinish qanday ta’sir o’tkazadi? 09.06.2018 315