Boshqalarni ayblarini aytib kelishsa nima qilishimiz kerak?
Musulmonlar > Odob-axloq > Qur'on va Musulmonlar > Savol-javoblar Tarix: 20 Mart 2019 Email This Post Email This Post

Savol: Bir kishining xato-kamchiligi bizga yetib kelsa, haqiatda u shunday ekanmi deb surishtirish olib borishimiz va bunga aniqlik kiritishimiz kerakmi?

Javob: Agar sizga bildirilgan boshqa bir insonning xato-kamchiligi ommaga ta’sir qiladigan darajadagi yomon ish bo’lib, uni zudlik bilan tuzatish talab qilinadigan bir ish bo’lsa, quyidagi oyatga ko’ra harakat qilishimiz kerak:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَن تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ

“Ey mo’minlar! Agar bir fosiq sizlarga bir xabar olib kelsa, uni to’g’ri ekanini surishtiringlar. Aks holda, bir jamiyatga nisbatan yomonlik qilib qo’yib, so’ngra qilgan ishingizdan pushaymon bo’lib qolasizlar.” (Hujurot 49/6)

Ammo, xato va kamchiligi faqatgina o’sha shaxsning o’ziga zarar yetkazadigan bir ish bo’lib, boshqa yon-atrofdagi insonlarga ziyoni tegmaydigan bo’lsa, bunday holatda quyidagi oyatga ko’ra harakat qilishimiz kerak bo’ladi:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ ۖوَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا ۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ ۚ وَاتَّقُوا اللَّـهَ ۚ إِنَّ اللَّـهَ تَوَّابٌ رَّحِيمٌ 

“Ey mo’minlar! Gumonning ko’pidan juda uzoq turinglar. Chunki, gumonning bir qismi gunohdir. Bir-biringizni yashirin qilgan ishlaringizni surishtirmanglar. Biringiz boshqangizni g’iybat qilmasin. Sizlardan birortangiz o’lgan birodaringizning jasadini yeyishni yoqtiradimi? Ha, uni darhol yomon ko’rdingiz! Shunday ekan, Allohning azobidan qo’rqib, bu jirkanch ishdan o’zingizni saqlang. Alloh tavbalarni qabul qiladi, ikromi mo’l-ko’ldir.” (Hujurot 49/12)

Abu Hurayra (Alloh undan rozi bo’lishini so’raymiz) sahobadan rivoyat qilinishicha, Rasululloh alayhissalom shunday buyurdi:

“Gumondan saqlaninglar. Chunki, gumon so’zlarning eng yolg’onidir. Boshqalarni gapini poylamanglar, ayblarini qidirmanglar, bir-biringizga nisbatan katta ketib maqtanmanglar, bir-biringizga hasad qilmanglar, gina saqlamanglar, yuz o’girmanglar. Ey Allohning qullari! Allohni buyurganidek aka-uka bo’linglar.” (Buxoriy, Nikoh 45, Faroiz 2, Odob 57, 88. Muslim, Birr 28, (25633). Abu Dovud, Odob 37, 48. Muvatto, Husnul-Xulq 15. Ahmad b. Hanbal, 2/287, 342, 465, 470, 492, 517, 539.)

Muoviya (Alloh undan rozi bo’lishini so’raymiz) shunday dedi: Men Rasululloh shunday deganini eshitdim:

“Musulmonlarni ayblarini, birovlar bilmaydigan yashirin ishlarini ta’qib qilishni boshlasang, ularni axloqlini buzasan, yoki ularni bunga majbur qilib qo’ygan bo’lasan.” (Abu Dovud, Odob 37)

Abdulloh b. Mas’udni (Alloh undan rozi bo’lishini so’raymiz) yoniga bir kuni bir odam olib kelinib: “Soqolidan sharob tomib turadigan falonchi kishi mana shu bo’ladi”, deyilganida, bunga javoban uni olib kelgan kishiga shunday javob bergani bildirilmoqda:

“Biz ayb va kamchilik izlashdan man etildik. O’zi biron bir ayb yoki biron bir xato ish sodir qilsa, shunda biz ham unga kerakli muomala qilamiz.” (Abu Dovud, Odob 37)

 

Sulaymoniya Vaqfi, Fatvo Bo’limi.  

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
112 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Ramazon oyida xatna qildirsa bo’ladimi? 15.05.2019 43
2 Odat qoni tugagan ayol g’usl qilishidan avval eri bilan qo’shilishi mumkinmi? 12.05.2019 151
3 Homiladorlik vaqtida jinsiy aloqa 11.05.2019 212
4 Ramazon oyida ayoli bilan jinsiy aloqa qilish mumkinmi? 03.05.2019 3 464
5 Ayollarni sochini qisqartirishi 27.03.2019 163
6 Isro va Meroj (tafsilotlari bilan) 26.03.2019 142
7 Boshqalarni ayblarini aytib kelishsa nima qilishimiz kerak? 20.03.2019 112
8 Bosh yalang namoz o’qish gunohmi? 19.03.2019 289
9 Homilador ayollarni iddasi 19.03.2019 106
10 Ayollarni mahramsiz safarga chiqishi 15.03.2019 166
11 Masjidga kirganda ikki rakaat namoz o’qimasdan o’tirib bo’lmaydimi? 03.03.2019 208
12 Tahajjud namozi qachon o’qiladi? 03.03.2019 496
13 Guvohsiz taloq hisobga o’tadimi? 01.03.2019 145
14 Nikohi buziladimi? 28.02.2019 180
15 Chaqaloqlarni albatta ikki yil to’liq emizish Allohni amrimi? 28.02.2019 182
16 Hz. Alini nechta ayoli bo’lgan? Nasli kimlardan davom etgan? 18.02.2019 149
17 Nos tahoratni buzadimi? 15.02.2019 222
18 Nafl (ixtiyoriy) ro’zani qanday amallar buzadi? 13.02.2019 180
19 Nazrini ado etish va nazr qilib so’yilgan hayvon go’shtidan iste’mol qilish. 12.02.2019 118
20 Namozda niyat tilda bo’ladimi yoki dildami? 11.02.2019 227
21 Yel tahoratni buzadimi? 09.02.2019 369
22 Assalomu alaykum… 03.02.2019 170
23       Rasulullohga so’ngi oyat nozil bo’lmay turib hukm berish taqiqlanganmi? 11.01.2019 120
24 Nasx kalimasi Qur’onda qaysi ma’nolarda qo’llanilgan? 10.01.2019 122
25 Tijorat mollaridan zakot berishga dalil bormi?   09.01.2019 141
26 Hanafiylikda musofirlik muddati qaysi qiyos bilan belgilangan? 08.01.2019 110
27 Payg’ambarimizning har bir xatti-harakati biz uchun sunnatmi? 07.01.2019 129
28 Qiyin ahvolga tushib qolgan kishi kredit olsa bo’ladimi? 04.01.2019 254
29 Qur’on nima uchun Arabcha? 26.12.2018 159
30 Homilani oldirish mumkinmi? 23.07.2018 1 313
31 Ilohiy kitoblar 4 ta va 100 sahifa deb bilamiz, shu to’g’rimi? 21.07.2018 192
32 Avvalgi ummatlarga ham zakot farz qilinganmi? 18.06.2018 70
33 Ota-onasi va farzandlariga nega zakot berib bo’lmaydi? 18.06.2018 91
34 Tahoratsiz Qur’on o’qisa bo’ladimi? (Qo’shimcha qilindi) 10.06.2018 553
35 Ramazon ro’zasiga yolg’onchilik, dilozorlik va so’kinish qanday ta’sir o’tkazadi? 09.06.2018 189