Boshqalarni ayblarini aytib kelishsa nima qilishimiz kerak?
Musulmonlar > Fatvolar > Odob-axloq > Savol-javoblar Tarix: 20 Mart 2019 Email This Post Email This Post

Savol: Bir kishining xato-kamchiligi bizga yetib kelsa, haqiatda u shunday ekanmi deb surishtirish olib borishimiz va bunga aniqlik kiritishimiz kerakmi?

Javob: Agar sizga bildirilgan boshqa bir insonning xato-kamchiligi ommaga ta’sir qiladigan darajadagi yomon ish bo’lib, uni zudlik bilan tuzatish talab qilinadigan bir ish bo’lsa, quyidagi oyatga ko’ra harakat qilishimiz kerak:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَن تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ

“Ey mo’minlar! Agar bir fosiq sizlarga bir xabar olib kelsa, uni to’g’ri ekanini surishtiringlar. Aks holda, bir jamiyatga nisbatan yomonlik qilib qo’yib, so’ngra qilgan ishingizdan pushaymon bo’lib qolasizlar.” (Hujurot 49/6)

Ammo, xato va kamchiligi faqatgina o’sha shaxsning o’ziga zarar yetkazadigan bir ish bo’lib, boshqa yon-atrofdagi insonlarga ziyoni tegmaydigan bo’lsa, bunday holatda quyidagi oyatga ko’ra harakat qilishimiz kerak bo’ladi:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ ۖوَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا ۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ ۚ وَاتَّقُوا اللَّـهَ ۚ إِنَّ اللَّـهَ تَوَّابٌ رَّحِيمٌ 

“Ey mo’minlar! Gumonning ko’pidan juda uzoq turinglar. Chunki, gumonning bir qismi gunohdir. Bir-biringizni yashirin qilgan ishlaringizni surishtirmanglar. Biringiz boshqangizni g’iybat qilmasin. Sizlardan birortangiz o’lgan birodaringizning jasadini yeyishni yoqtiradimi? Ha, uni darhol yomon ko’rdingiz! Shunday ekan, Allohning azobidan qo’rqib, bu jirkanch ishdan o’zingizni saqlang. Alloh tavbalarni qabul qiladi, ikromi mo’l-ko’ldir.” (Hujurot 49/12)

Abu Hurayra (Alloh undan rozi bo’lishini so’raymiz) sahobadan rivoyat qilinishicha, Rasululloh alayhissalom shunday buyurdi:

“Gumondan saqlaninglar. Chunki, gumon so’zlarning eng yolg’onidir. Boshqalarni gapini poylamanglar, ayblarini qidirmanglar, bir-biringizga nisbatan katta ketib maqtanmanglar, bir-biringizga hasad qilmanglar, gina saqlamanglar, yuz o’girmanglar. Ey Allohning qullari! Allohni buyurganidek aka-uka bo’linglar.” (Buxoriy, Nikoh 45, Faroiz 2, Odob 57, 88. Muslim, Birr 28, (25633). Abu Dovud, Odob 37, 48. Muvatto, Husnul-Xulq 15. Ahmad b. Hanbal, 2/287, 342, 465, 470, 492, 517, 539.)

Muoviya (Alloh undan rozi bo’lishini so’raymiz) shunday dedi: Men Rasululloh shunday deganini eshitdim:

“Musulmonlarni ayblarini, birovlar bilmaydigan yashirin ishlarini ta’qib qilishni boshlasang, ularni axloqlini buzasan, yoki ularni bunga majbur qilib qo’ygan bo’lasan.” (Abu Dovud, Odob 37)

Abdulloh b. Mas’udni (Alloh undan rozi bo’lishini so’raymiz) yoniga bir kuni bir odam olib kelinib: “Soqolidan sharob tomib turadigan falonchi kishi mana shu bo’ladi”, deyilganida, bunga javoban uni olib kelgan kishiga shunday javob bergani bildirilmoqda:

“Biz ayb va kamchilik izlashdan man etildik. O’zi biron bir ayb yoki biron bir xato ish sodir qilsa, shunda biz ham unga kerakli muomala qilamiz.” (Abu Dovud, Odob 37)

 

Sulaymoniya Vaqfi, Fatvo Bo’limi.  

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
215 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Bilgan-eshitgan narsamni boshqalarga xato qilib aytib bersam nima bo’ladi? 14.09.2019 26
2 Soxta va yolg’on hadislar haqida ma’lumot beruvchi kitoblar 11.08.2019 92
3 Chillali kishilar kechasi tashqariga chiqmasinmi? 02.08.2019 197
4 Bilmasdan fatvo beraversa nima qilgan bo’ladi? 18.07.2019 98
5 Tavba qaysi holatlarda va qachon qabul qilinadi? 08.07.2019 241
6 Sidratul Muntaho nima? 21.06.2019 104
7 Aslida halol bo’lgan bir ishni farqli shakllarda amalga oshirsam bo’ladimi? 20.06.2019 111
8 Maqsad bilan niyatni farqi nima? 18.06.2019 116
9 Faqir kim? 11.06.2019 158
10 Miskin kim? Kimlarga miskin deyiladi? 11.06.2019 131
11 Balog’at yoshi, junublik va g’usl 03.06.2019 264
12 Ramazonda soch oldirsa bo’ladimi? 25.05.2019 178
13 Ramazon oyida xatna qildirsa bo’ladimi? 15.05.2019 146
14 Odat qoni tugagan ayol g’usl qilishidan avval eri bilan qo’shilishi mumkinmi? 12.05.2019 514
15 Homiladorlikda er-xotinlik aloqasi 11.05.2019 601
16 Ramazon oyida ayoliga yaqin kelish mumkinmi? 03.05.2019 4 681
17 Ayollarni sochini qisqartirishi 27.03.2019 319
18 Isro va Meroj (tafsilotlari bilan) 26.03.2019 304
19 Boshqalarni ayblarini aytib kelishsa nima qilishimiz kerak? 20.03.2019 215
20 Bosh yalang namoz o’qish gunohmi? 19.03.2019 809
21 Homilador ayollarni iddasi 19.03.2019 239
22 Ayollarni mahramsiz safarga chiqishi 15.03.2019 337
23 Masjidga kirganda ikki rakaat namoz o’qimasdan o’tirib bo’lmaydimi? 03.03.2019 609
24 Tahajjud namozi qachon o’qiladi? 03.03.2019 6 184
25 Guvohsiz taloq hisobga o’tadimi? 01.03.2019 308
26 Nikohi buziladimi? 28.02.2019 327
27 Chaqaloqlarni albatta ikki yil to’liq emizish Allohni amrimi? 28.02.2019 328
28 Hz. Alini nechta ayoli bo’lgan? Nasli kimlardan davom etgan? 18.02.2019 273
29 Nos tahoratni buzadimi? 15.02.2019 503
30 Nafl (ixtiyoriy) ro’zani qanday amallar buzadi? 13.02.2019 297
31 Nazrini ado etish va nazr qilib so’yilgan hayvon go’shtidan iste’mol qilish. 12.02.2019 231
32 Namozda niyat tilda bo’ladimi yoki dildami? 11.02.2019 492
33 Yel tahoratni buzadimi? 09.02.2019 989
34 Assalomu alaykum… 03.02.2019 312
35       Rasulullohga so’ngi oyat nozil bo’lmay turib hukm berish taqiqlanganmi? 11.01.2019 206
36 Nasx kalimasi Qur’onda qaysi ma’nolarda qo’llanilgan? 10.01.2019 227
37 Tijorat mollaridan zakot berishga dalil bormi?   09.01.2019 255
38 Hanafiylikda musofirlik muddati qaysi qiyos bilan belgilangan? 08.01.2019 245
39 Payg’ambarimizning har bir xatti-harakati biz uchun sunnatmi? 07.01.2019 219
40 Qiyin ahvolga tushib qolgan kishi kredit olsa bo’ladimi? 04.01.2019 535
41 Qur’on nima uchun Arabcha? 26.12.2018 299
42 Homilani oldirish mumkinmi? 23.07.2018 2 469
43 Ilohiy kitoblar 4 ta va 100 sahifa deb bilamiz, shu to’g’rimi? 21.07.2018 320
44 Avvalgi ummatlarga ham zakot farz qilinganmi? 18.06.2018 132
45 Ota-onasi va farzandlariga nega zakot berib bo’lmaydi? 18.06.2018 171
46 Tahoratsiz Qur’on o’qisa bo’ladimi? (Qo’shimcha qilindi) 10.06.2018 1 024
47 Ramazon ro’zasiga yolg’onchilik, dilozorlik va so’kinish qanday ta’sir o’tkazadi? 09.06.2018 315