Nasx kalimasi Qur’onda qaysi ma’nolarda qo’llanilgan?
Musulmonlar > Qur'ondan javoblar > Savol-javoblar > Tadqiqotlar Tarix: 10 Yanvar 2019 Email This Post Email This Post

Savol: Nasx kalimasi Qur’onda qaysi ma’nolarda qo’llanilgan?

Javob: Nasx kalimasi uch yerda fe’l va bir yerda ism o’laroq jami 4 marta keltirilgan. Ikkita oyatda sulosiy fe’l  bo’lib keltirilgan bu kalima, bir oyatda “bir narsani o’rtadan olib tashlab, o’rniga uning aynan o’zi bilan bir xil yoki undan ham yaxshi kelishi” degan ma’noda, va yana bir oyatda “bir narsani o’rtadan olib tashlab, o’rnini boshqa narsa egallashi” degan ma’noda keltirilgan. O’rnaklari quyidagicha:

  • Baqara surasining 106- oyatida, oyatni nasx etilishidan yoki unuttirilishidan keyin uni o’rniga u bilan bir xil bo’lgan oyatni yo bo’lmasa undan ham yaxshiroq oyatni keltirilishi haqida (مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا),
  • Haj surasining 52- oyatida esa, shaytonlar rasul va nabiylarga qilgan vasvasalari va Alloh bu vasvasalarni o’rtadan olib tashlagani haqida (أَلْقَى الشَّيْطَانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللَّهُ مَا يُلْقِي الشَّيْطَانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آيَاتِهِ) bayon qiladi.
  • Fe’l o’laroq keltirilgan uchinchi o’rni Josiya surasining 20- oyatida o’rin olgan. Bu oyatdagi nasx o’zagidan turagan fe’l “insonlarni qilgan ishlarini ro’yxatga olib yozib qo’yilishi” (إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ) ma’nosida keltirilgan. Insonlar amalga oshirgan yaxshi-yomon ishlarni yozib qo’yilishini aynan bu nasx fe’li bilan ifoda etilishini sababi, bu yozuvlar doimo o’zgartirilib turishidir. Ya’ni, yozib qo’yilganlar doimo o’zgarib turadi, nasx etiladi va shunday qilib istixson amalga oshiriladi.

Fe’l bo’lib emas, balki ism bo’lib kelgan 4- o’rni A’rof surasining 154- oyatida keltirilgan. Oyatda Muso alayhissalom – buzoq haykalini muqaddaslashtirib shirkka tushgan qavmiga bo’lgan g’azabi bosilganidan keyin – vahiylarni tayyor yozilgan holdagi lavhalarda olgani   (وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الْأَلْوَاحَ) bildirilmoqda. Undan keyin esa وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ = O’sha lavhalarning bir nusxasida shu narsa bor edi: 

“Hidoyat va ikrom Rabbidan qo’rqqanlarning haqidir.” deb buyurilmoqda. Oyat matnida keltirilgan “nusxa” kalimasidan iroda qilingan narsa agar Muso alayhissalom olgan lavhalar(dan bir qismi) bo’lsa, bunday holatda bularga nusxa kalimasini ishlatilishi boshqa payg’ambarlarda bo’lgani kabi Muso alayhissalomga berilgan kitoblar undan avvalgi nabilarga berilgan kitoblarning bir nusxasi sababli bo’lishi ham mumkin. Shu bilan bir qatorda, oyatda keltirilgan nusxadan murod, Muso alayhissalomga berilgan lavhalardan ko’paytirilgan bir nusxasi bo’lishi ham mumkin.

 

Dr. Fotih O’rum.

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
150 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Tafsilotlari Bilan Ro’za Ibodati 11.05.2019 87
2 Tashahhuddagi salom va duolarning ma’no va mohiyatlari 13.02.2019 228
3 Qur’onni tushunishda ijtihodning ahamiyati qanday? 16.01.2019 158
4 Nasx kalimasi Qur’onda qaysi ma’nolarda qo’llanilgan? 10.01.2019 150
5 Afv etish bilan Mag’firat qilishni farqi 08.01.2019 203
6 Hanafiylikda musofirlik muddati qaysi qiyos bilan belgilangan? 08.01.2019 146
7 Namozda hushu qanday bo’ladi? 03.01.2019 199
8 Islom jang-u jadal dinimi, yoki tinchlik dinimi? 29.12.2018 164
9 Qur’on va Musulmonlarning ahvoli 25.12.2018 241
10 Qur’onni tushunishdagi usul va qoidaning ahamiyati 22.12.2018 191
11  Qur’onda barcha narsaning tili   19.12.2018 190
12 Kitob va Sunnatda foiz (kredit) 11.12.2018 176
13 Ayollarni guvohligi 29.11.2018 181
14 Isro va Meroj 19.11.2018 370
15 Hayzli ayollarni ro’zasi 01.11.2018 319
16 Hamma bilgan o’sha namoz 18.10.2018 280
17 Qur’onda namoz vaqtlari 17.10.2018 751
18 Islomda Halol va Harom 16.10.2018 791
19 Ruh va uning xususiyati 10.10.2018 291
20 Qur’onga ko’ra 3 qoidani buzmaguncha hech kimga adovat qilib bo’lmaydi 10.09.2018 245
21 Iso alayhissalom dunyoga qaytib keladimi? 10.09.2018 663
22 G’ayridinlar o’rtasidagi munosabatlar 18.08.2018 334
23 Ajalning qisqarishi 18.08.2018 243
24 Qur’on va Sunnatda yoshlarni nikohlash bormi? 13.08.2018 618
25 Qur’on va Sunnatga ko’ra taloq 09.08.2018 2 622
26 Kitob va Sunnatga ko’ra Haj va qurbonlik 03.08.2018 278
27 Kitob va Hikmat tushunchasi 30.07.2018 348
28 Ayollarga qo’l ko’tarishga kim ruxsat berdi? 22.07.2018 386
29 Hikmat va Sunnat tushunchalarini buzilishi va yo’qqa chiqarilishi 12.06.2018 168
30 Namoz vaqtlari (Qur’onga ko’ra) 08.06.2018 180