Afv bilan Mag’firatni farqi
Musulmonlar > Dunyo imtihoni > Odob-axloq > Tadqiqotlar Tarix: 08 Yanvar 2019 Email This Post Email This Post

Qur’oni Karimda gunohkorlarni gunohidan o’tish va ularni kechirish degan ma’nolardagi ikki xil farqli kalima qo’llaniladi. Ulardan biri  عفو – afv, ikkinchisi مغفرة – mag’firat kalimalaridir. Biz, Allohdan – Uni o’zi bizlarga o’rgatganidek – bizni afv etishini va bizlarni mag’firat qilishini so’raymiz.[1] Alloh taolo O’zini afv etuvchi va mag’firat qiluvchi ekanini bildiradi.[2] Ba’zi oyatlarda Alloh taolo Muhammad alayhissalomni,[3] ba’zi oyatlarda esa Musulmonlarni afv va صفح – safh qilishga buyuradi.[4] Yana bir boshqa oyatda esa, ham afv etishi ham safh etishi va mag’firat qilishga tashviq qiladi.[5] Quyida bu kalimalarning ma’nolari va o’rtadagi farqlari ko’rsatib o’tiladi.

عفو ­­– afv kalimasi so’zliklarda “o’chirib tashlamoq”, “artib tashlamoq” degan ma’nolarda keladi. Istiloh, ya’ni atama ta’birida esa qilgan gunohidan kechmasdan, faqatgina jazosidan kechish deb ishlatiladi.

صفح – Sofh kalimasi so’zliklarda “yuzni chiroyli tarafini ko’rsat,oq”, “yangidan bir chiroyli sahifa ochmoq” degan ma’nolarda keladi. Istilohda esa, gunohidan ham jazosidan ham kechib yuborish degan ma’noda ishlatiladi.

مغفرة – Mag’firat kalimasi so’zliklarda “yopmoq”, to’smoq”, ”yashirmoq” degan ma’nolarda keladi. Istilohda esa, gunohini ham jazosini ham kechirib yuborish va gunohkorni himoya qilib qolmoq, saqlab qolmoq va qutqarib qolmoq degani ma’noni ifodalaydi. Mag’firat bilan bir o’zakdan turagan  (مغفر) kalimasi dubulg’a degan ma’noni bildiradi. Chunki, dubulg’a jangda boshni qilich va o’qdan himoya qilib saqlab qolish uchun boshga kiyadigan temir yoki po’latdan yasalgan bosh kiyimdir.

Demak, safha kalimasining ma’nosi afvning ma’nosidan ko’ra keng qamrov ifodalaydi, mag’firat kalimasining ma’nosi esa safhaning ma’nosidan kengroq hisoblanadi. Afvning ichida safha ma’nosi yo’q, lekin safhaning ichida afv ma’nosi ham bor. Mag’firatning ichida esa, afvning ham safhaning ham ma’nolari bor.

Misol qilib keltiradigan bo’lsak, bir hukmdor bayram kunlarida mahkumlarni afv qiladi va ular jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilib qo’yib yuboriladi. Lekin, ular haqidagi davlat arxividagi “sudlangan” degan ro’yxati o’chirib yuborilmaydi. Bu esa, ular keyinchalik biron bir tashkilot yoki korxonaga ishga kirish uchun qilgan murojaatlariga rad javob berilishiga va o’z mutaxassisligi va o’z sohasida qaytadan ishlay olmasligiga sabab bo’ladi. Agar hukmdor ularni afv bilan birga safha (ya’ni, ular uchun yangi bir hayot – tarix sahifasi ochgan bo’lsa edi) ham qilgan bo’lganida edi, ular jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilinar, davlat arxividagi sudlangan-sobiq jinoyatchi o’chirib yuborilgan va yana o’z xalqi va jamiyati ichida jinoyat qilmagandek yangi sahifa va yangi hayot boshlar edi. Agar hukmdor ularni mag’firat qilsa, demak, ularni gunohidan ham, jazosidan ham kechgan va ularni himoya qilib olgan va o’z sohasiga aloqador ishlarni davlatni turli tashkilotlarida davom ettirishga ruxsat ham berilishiga yo’l ochgan bo’ladi.

Alloh taolo insonlarni afv etishi – ularni gunohiga jazo bermasligini, ularni mag’firat qilishi esa – ulardan gunohni ham jazoni ham kechib yuborishini va ularni jahannamdan qutqarib qolib abadiy va mangu baxt-saodat yurti bo’lgan jannat bilan musharraf qilishini bildiradi.

 

    Anas Olimo’g’li   

Foydalanilgan adabiyotlar:

  • Mufradoti Alfozil Qur’on
  • Lisanul Arab
  • Assihoh
  • Maqoyis
  • Al-Qomus

[1] Baqara 2/286.

[2] Niso 4/43, 99. Haj 22/60. Mujodala 58/2.

[3] Moida 5/13. Hijr 15/85. Zuxruf 43/89.

[4] Baqara 2/109. Nur 24/22.

[5] Tag’obun 64/14.

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
208 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Tafsilotlari Bilan Ro’za Ibodati 11.05.2019 90
2 Tashahhuddagi salom va duolarning ma’no va mohiyatlari 13.02.2019 229
3 Qur’onni tushunishda ijtihodning ahamiyati qanday? 16.01.2019 161
4 Nasx kalimasi Qur’onda qaysi ma’nolarda qo’llanilgan? 10.01.2019 152
5 Afv bilan Mag’firatni farqi 08.01.2019 208
6 Hanafiylikda musofirlik muddati qaysi qiyos bilan belgilangan? 08.01.2019 148
7 Namozda hushu qanday bo’ladi? 03.01.2019 202
8 Islom jang-u jadal dinimi, yoki tinchlik dinimi? 29.12.2018 167
9 Qur’on va Musulmonlarning ahvoli 25.12.2018 243
10 Qur’onni tushunishdagi usul va qoidaning ahamiyati 22.12.2018 192
11  Qur’onda barcha narsaning tili   19.12.2018 192
12 Kitob va Sunnatda foiz (kredit) 11.12.2018 179
13 Ayollarni guvohligi 29.11.2018 182
14 Isro va Meroj 19.11.2018 372
15 Hayzli ayollarni ro’zasi 01.11.2018 321
16 Hamma bilgan o’sha namoz 18.10.2018 283
17 Qur’onda namoz vaqtlari 17.10.2018 759
18 Islomda Halol va Harom 16.10.2018 804
19 Ruh va uning xususiyati 10.10.2018 293
20 Qur’onga ko’ra 3 qoidani buzmaguncha hech kimga adovat qilib bo’lmaydi 10.09.2018 248
21 Iso alayhissalom dunyoga qaytib keladimi? 10.09.2018 667
22 G’ayridinlar o’rtasidagi munosabatlar 18.08.2018 337
23 Ajalning qisqarishi 18.08.2018 244
24 Qur’on va Sunnatda yoshlarni nikohlash bormi? 13.08.2018 625
25 Qur’on va Sunnatga ko’ra taloq 09.08.2018 2 666
26 Kitob va Sunnatga ko’ra Haj va qurbonlik 03.08.2018 280
27 Kitob va Hikmat tushunchasi 30.07.2018 351
28 Ayollarga qo’l ko’tarishga kim ruxsat berdi? 22.07.2018 390
29 Hikmat va Sunnat tushunchalarini buzilishi va yo’qqa chiqarilishi 12.06.2018 172
30 Namoz vaqtlari (Qur’onga ko’ra) 08.06.2018 182