Islom jang-u jadal dinimi, yoki tinchlik dinimi?
Musulmonlar > Islom > Qitol > Tadqiqotlar Tarix: 29 Dekabr 2018 Email This Post Email This Post

Savol: Islom dini jang-u jadal dini deyilishi mumkinmi? Payg’ambar alayhissalomni bir qancha janglarda shaxsan o’zi qatnashishi va jang qilishi shunga ishora qilmaydimi?

Javob: Islom so’zi so’zlikda “tinchlik”, “xalos bo’lish”, “qutulish”, “bo’yin egish”. “taslim bo’lish” degan ma’nolarni bildiruvchi Arab tilidagi “silm” o’zagidan turagan.    

Islom dini olib kelgan hukmlar va Payg’ambar alayhissalomni hayotdagi o’rnakligi ham Islom dinini tinchlik va adolat dini ekanini namunasidir.

Payg’ambar alayhissalom qatnashgan janglarni sabablari va natijalariga e’tibor bermasdan, Islomni qilich dini deb ta’riflanishiga hech qanday asos yo’q.

Payg’ambar alayhissalom qatnashgan janglarga aloqador bir asar yozgan Muhammad Hamidullohni bu janglar haqida keltirgan ma’lumotlari e’tiborga loyiqdir:

“O’n yil davom etgan fe’liy bir siyosiy faoliyatdan keyin jon bergan o’sha vaqtda, U, aylanasi ikki million kilometrga yaqin bir katta hududda barpo qilingan davlatni boshqarar edi. Rossiya yerlarini istisno qilganda, butun Yevropaga teng va o’sha zamonlar millionlarcha xalq yashagan bu keng hududlar, jang maydonlarida dushman saflari tarafidan yo’qotilgan 250 taga yaqin inson qarshiligida fath etilgan edi. O’n yillik bu harakat natijasida, Musulmonlardan esa o’rtacha har oy uchun bir dona shahid to’g’ri kelishi mumkin. Inson qoni uchun berilgan bunday qadr-qiymat va hurmatni yer yuzi hali hanuz ikkinchi marotaba ko’rgani yo’q.”

Hamidulloh Payg’ambar alayhissalomni janglarida dushman tarafdan 250 taga yaqin jangchi qatl etilganini hisoblash jarayonida tarixiy manbalarga asoslangan holda shunday deydi:

“Ibn Hishomga ko’ra Payg’ambar alayhissalom mudofaa uchun Madinadan 27 marta safarga (g’azotga) chiqqan va bulardan faqatgina 9 tasida jang sodir bo’lgan. Aksariyati jang maqsadida bo’lmasa ham, sahobalarning nazorati ostida Madinadan chiqqan yo’lchilik yoki yuborilgan askarlar birligining soni esa, aynan yuqorida keltirilgan manbaga ko’ra 38 tadir. Ba’zi bir safarlar va ulardagi sodir bo’lgan voqealar haqida to’liq ma’lumot berilmagani sababli, quyida keltiriladigan – jangda har ikki tafardan ham yo’qotilgan jangchilarning – hisob qaydnomasi to’liq va qat’iy deb qabul qilinmasligi ham mumkin. Shu bilan bir qatorda, manbalar o’sha davrdagi janglar haqida bizlarga taxminiy fikr yuritish imkonini beradi, xolos.

Safar Dushman   soni Dushman qurbonlari Islom askari Shahidlar soni
Badr 950 70 313 14
Uhud 3000 22 700 70
Mustaliq 200 (?) 10 30 (?) 1
Handak 12.000 8 3000 6
Haybar 20.000 93 1500 15
Mu’ta 100.000 ? 3000 13
Makka fathi ? 13 10.000 3
Hunayn ? ? 12.000 4
Toif ? ? 12.000 12
Jami 216 138

 

Yuqorida berilgan raqamlarga Roje’ va Bi’r Ma’unda xoinlarcha qatl qilingan va soni 44 taga yetgan Islom muballig’lari kiritilmagan. Xuddi shunday, Banu Qurayza o’rtasidagi jangda asir olingan kishilarga nisbatan o’z ixtiyorlariga ko’ra o’zlari tarafidan tanlab olingan hakamning Tavrotdagi hukmlar asosida (Tasniya, 20/13-14) ularga nisbatan chiqargan qarori bilan qatl etilgan kishilar, yuqoridagi dushman tarafidan yo’qotilganlar hisob qaydnomasiga kiritilmagan.

Bo’lib o’tgan janglarning aksariyatida Musulmonlar g’olib bo’lganiga qaramay, mag’lub bo’lganlarning jangda va undan keyingi umumiy yo’qotgan jangchilari soni jami bo’lib 250 taga ham yetmagani, Islom dini urush-janjal, qatl-u qatag’on dini emasligining yaqqol misoli va ochiq namunasidir.

(Qo’shimcha ma’lumot uchun, Muhammad Hamidulloh, Hazrati Payg’ambar Janglari, Yomg’ir Nashriyoti, 4-n, Istanbul, 1991, 21-22- s.)

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
229 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Ayol o’z ixtiyori bilan eridan ajrashi 10.07.2019 175
2 Alloh Belgilab Qo’ygan Chegaralarni Buzilishi va Buni Ro’zadagi Misoli 30.06.2019 107
3 Tafsilotlari Bilan Ro’za Ibodati 11.05.2019 151
4 Tashahhuddagi salom va duolarning ma’no va mohiyatlari 13.02.2019 299
5 Qur’onni tushunishda ijtihodning ahamiyati qanday? 16.01.2019 221
6 Nasx kalimasi Qur’onda qaysi ma’nolarda qo’llanilgan? 10.01.2019 199
7 Afv bilan Mag’firatni farqi 08.01.2019 286
8 Hanafiylikda musofirlik muddati qaysi qiyos bilan belgilangan? 08.01.2019 216
9 Namozda hushu qanday bo’ladi? 03.01.2019 261
10 Islom jang-u jadal dinimi, yoki tinchlik dinimi? 29.12.2018 229
11 Qur’on va Musulmonlarning ahvoli 25.12.2018 316
12 Qur’onni tushunishdagi usul va qoidaning ahamiyati 22.12.2018 248
13  Qur’onda barcha narsaning tili   19.12.2018 243
14 Kitob va Sunnatda foiz (kredit) 11.12.2018 250
15 Ayollarni guvohligi 29.11.2018 235
16 Isro va Meroj 19.11.2018 446
17 Hayzli ayollarni ro’zasi 01.11.2018 587
18 Hamma bilgan o’sha namoz 18.10.2018 333
19 Qur’onda namoz vaqtlari 17.10.2018 930
20 Islomda Halol va Harom 16.10.2018 998
21 Ruh va uning xususiyati 10.10.2018 387
22 Qur’onga ko’ra 3 qoidani buzmaguncha hech kimga adovat qilib bo’lmaydi 10.09.2018 305
23 Iso alayhissalom dunyoga qaytib keladimi? 10.09.2018 736
24 G’ayridinlar o’rtasidagi munosabatlar 18.08.2018 390
25 Ajalning qisqarishi 18.08.2018 289
26 Qur’on va Sunnatda yoshlarni nikohlash bormi? 13.08.2018 691
27 Qur’on va Sunnatga ko’ra taloq 09.08.2018 3 412
28 Kitob va Sunnatga ko’ra Haj va qurbonlik 03.08.2018 368
29 Kitob va Hikmat tushunchasi 30.07.2018 417
30 Ayol kishiga qo’l ko’tarishga kim ruxsat berdi? 22.07.2018 545
31 Hikmat va Sunnat tushunchalarini buzilishi va yo’qqa chiqarilishi 12.06.2018 229
32 Namoz vaqtlari (Qur’onga ko’ra) 08.06.2018 246