G’ayridinlar o’rtasidagi munosabatlar
Musulmonlar > Qur'on va Musulmonlar > Tadqiqotlar Tarix: 18 Avgust 2018 Email This Post Email This Post

Quyidagi oyatlarda koʻrsatib oʻtiladigan 3 qoidani buzmagan insonlarga nisbatan adovatchilik qilib boʻlmaydi. Irqi, dini, millati, yoshi va jinsidan qatʼiy nazar, 3 qoidani buzmagan har qanday insonga yaxshilik qilish, doʻstlashish va adolatli muomala qilishdan Alloh qaytarmagan. “Kofirlar musulmonlarning dushmanidir, dinsizlarga yaxshilik qilib boʻlmaydi, namoz oʻqimaganlarga salom berib boʻlmaydi“ kabi soʻzlarning barchasi yolgʻon-yelpi gaplardir. Asl va haqiqiy din – insoniy fazilatlar bilan odamiylikka munosib hayot kechirishdir.

Alloh taolo shunday buyuradi:

لَّا يَنْهَاكُمُ اللَّـهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ أَن تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ ۚ إِنَّ اللَّـهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ ﴿٨﴾ إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللَّـهُ عَنِ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَىٰ إِخْرَاجِكُمْ أَن تَوَلَّوْهُمْ ۚ وَمَن يَتَوَلَّهُمْ فَأُولَـٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

”Alloh sizlarni – sizlarni diningiz tufayli oʻldirishga urinmagan va sizlarni yashab turgan yurtingizdan surgun qilib chiqarmagan kishilarga nisbatan yaxshilik qilishingizdan va ularga adolatli (haq-huquqiga rioya qilish) muomala qilishdan qaytarmaydi. Alloh adolatlilarni yaxshi koʻradi. Alloh taolo faqatgina sizlarni – sizlarni diningiz sababli oʻldirmoqchi boʻlgan va yurtingizdan surgun qilib chiqargan va chiqarishga yordam bergan kishilar bilan doʻstlashishdan qaytaradi. Kimki ularni doʻst deb bilsa, ana oʻshalar haqsizlik qiluvchilardir (zolimlardir). (Mumtahina 60/8-9)

Oyatga ko’ra, dinu davlatini, yurtini va nomusini, oila va mol-mulkini himoya qilish maqsadida – urish boshlagan g’animga qarshi urushish farzdir. Bundan boshqa holatda hech kim bilan urushish mumkin emas Islomda.

Oyatlarga koʻra, gʻayridinlarga nisbatan uchta qizil chiziq chizilgan.

1- Dinimizni deb bizlarga urush ochishi,

2- Bizlarni yurtimizdan chiqarishlari,

3- Yurtimizdan chiqarganlarga yordam berishi.

Bu uchta chiziqni buzganlar bilan aslo doʻstlik tuzib boʻlmaydi. Bu ishlarga qo’l urmagan har qanday davlat va xalq bilan esa, chiroylik, do’stona va adolatli muomala va munosabatda bo’lishimizdan Alloh taolo qaytarmagan.

Tavba surasi 5-oyat:

Bu oyat muslim va gʻayridin oʻrtasidagi munosabatlarda asos qilib olingan deb iddao qilinadi, aslida esa unday emas. Oyat shunday:

فَإِذَا انسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ ۚ فَإِن تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ ۚ إِنَّ اللَّـهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

“Harom oylar chiqishi bilanoq (kelishuvni buzgani holda Makkadan ketmagan) oʻsha mushriklarni uchratgan yeringizda oʻldiringlar. Ularni tutinglar, qurshab olinglar va ularni yoʻllarini toʻsinglar. Agar tavba qilishsa, namozni toʻliq va doimiy ado qilishsa va zakotni berishsa ularni qoʻyib yuboringlar. Shubhasizki, Alloh kechiruvchidir, marhamat qiluvchidir.(Tavba 9/5)

Bu oyat – qizil chiziqlarni tamoman buzgan, Hudaybiyadagi tinchlik kelishuvini buzgan, Makka fathidan keyin ularga bir yil tegilmagan, balki 4 oy yana qoʻshimcha muhlat berilgan Makkali mushriklar haqidagi eng soʻngi ogohlantiruvlardan biridir. Xuddi shu kabi holatlar yuz bermagunigacha, bu oyatda koʻrsatilgan hukmiy muomala hech kimga nisbatan qoʻllanilishi mumkin emas. Oyatni boshqa maʼnoga burib olish toʻgʻri ish emas.

Gʻayridinlar tarafidan sodir etilgan harakatlar

Alloh taolo shunday buyuradi:

لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا ۚ وَإِن تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

“Sizlar albatta mol va jonlaringiz xususida qattiq sinovga duch kelasizlar, ahli kitoblardan va mushriklardan koʻp haqoratlar eshitasizlar. Agar oʻzingizni himoya qilib sabr qilsalaringiz, bilinglarki bu narsa azmi-qaror talab qilgan ishlardandir.” (Oli Imron 3/186)

Har qanday haqoratli soʻzlar va tahqirlovchi harakatlar qizil chiziqdan hisoblanmagani uchun, bunday holatlarga qarshi sabrli, tadbirli va toʻgʻri qarorlik boʻlishdan boshqa yoʻl koʻrsatilmagan.

Muhammad alayhissalom – avval musulmon boʻlib, keyin dindan qaytgan va muammolarni manbasi boʻlgan – munofiq-ikkiyuzlamachilardan koʻp aziyat chekkan, ammo ularga qarshi jismoniy harakat sodir etmagan. Munofiqun surasi shu jihatdan juda muhimdir. Alloh taolo shunday buyuradi:

”Ey Muhammad! Munofiqlar seni oldinga kelishganida: “guvohlik beramiz, sen haqiqatdan Allohning elchisisan” deyishadi. Alloh guvohlik beradiki, haqiqatda munofiqlar yolgʻonchilardir. Ular oʻzlarining qasamlarini qalqon qilib olib, Allohning yoʻlidan toʻsadilar. Ularning qilmishlari qanchalik ham yomon! Buni sababi shuki, ular iymon keltirdilar, soʻngra kofir boʻldilar. Shu sababli ularning qalblariga muhr bosildi. Endi ular tushunmaydilar. Ularni koʻrganingda, ularni jismlari seni taajjubga solib qoʻyadi. Agar soʻz boshlashsa, soʻzlariga quloq solib qolasan. Ular goʻyo tirab qoʻyilgan chirik yogʻochlar kabidir. Ular har qanday tovushni oʻzlarini zarariga deb oʻylashadi. Asl dushman ulardir, ulardan ehtiyot boʻl. Alloh ularni halok qilsin! Ular qanday qilib yolgʻonga ergashilmoqda?! Ularga: “Kelinglar, Rasululloh sizlar uchun magʻfirat tilasin” deyilganda, ular boshlarini chayqaydilar. Sen ularni – takabburlik qilgan holda yuz oʻgirganini koʻrasan. Ularga magʻfirat tilaysanmi yoki tilamaysanmi ularga baribir. Alloh ularni aslo magʻfirat qilmaydi. Chunki Alloh yoʻldan chiqqan (fosiq) qavmni aslo hidoyat qilmaydi. Ular: “Rasulullohning yonidagi kishilarga hech narsa bermanglar, tarqalib ketishsin” degan kishilardir. Vaholanki osmonlar va yerning xazinasi Allohga tegishlidir. Lekin munofiqlar buni tushunib yetmaydi. Ular: “Agar Madinaga qaytsak, eng aziz kishi eng xor kishini u yerdan chiqarib yuboradi” deyishadi. Holbuki izzat Allohga, Allohning Elchisiga va moʻminlarga xosdir. Munofiqlar buni bilishmaydi.” (Munofiqun 63/1-8)

Zayd b. Arqam bu oyatlar haqida shularni ochiqlagan: “Nabiy alayhissalom bilan birga bir jangga borgan edik. Askarimiz juda qiyin bir ahvolga tushib qolgan edi. Abdulloh b. Ubay doʻstlariga shunday dedi: “Rasulullohni yonidagilarga hech narsa bermanglar-ki tarqalib ketishsin. Hali Madinaga qaytib boraylik-da, kuchlilar kuchsizlarni u yerdan chiqarib tashlaydi.” Bu haqda darrov Nabiyimizga xabar berdim Abdulloh b. Ubayni chaqirib surishtirdi. U, bu haqda hech narsa demadim deb qasam ichdi. “Zayd yolgʻon gapirdi” deyishdi. Bu gap esa unga juda ogʻir botdi. Shundan keyin Alloh taolo Munofiqun” surasini nozil qildi.” (Buxoriy Tafsir, Munofiqun surasi 4.)

Elmalili Muhammad Hamdi Yazir bu mavzuda qisqacha shu maʼlumotlarni bildiradi:

Abdullohni qavmi ichida oʻziga yarasha obroʻ-eʼtibori bor edi, aytgani aytgan edi. Usayd b. Hudayr keldi. “Ey Allohning Elchisi!” dedi. “Unga eʼtibor bermang, u bilan chiroyli muomala qilavering. Allohga qasamki, Alloh sizni elchi qilib yuborgan vaqtlarda, uni qavmi unga toj kiydirish uchun marjon terayotgan edi. U sizni – uni qirolligini qoʻlidan tortib olgan deb biladi.”

Abdulloh b. Ubayning oʻgʻli Abdulloh pokiza bir moʻmin edi. Otasi qilgan ishlardan xabar topishi bilanoq Rasulullohning oldiga keldi va “Ey Allohning Elchisi! Eshitdimki, Abdulloh b. Ubayni qilgan ishi tufayli oʻldirmoqchi ekansiz. Agar shu gap toʻgʻri boʻlsa, bu vazifani menga topshiring, uni boshini men olib kelay. Allohga qasamki, butun Xazrachlilar biladiki, otasiga mendan koʻra hurmat koʻrsatadigani yoʻq. Shundan qoʻrqamanki, agar otamni boshqa birisi oʻldirsa va u qotil xalq orasida bemalol yurishini koʻrib hazm qila olmay, oʻzimni tuta olmay uni oʻldirib qoʻyishim mumkin. Agar bunday boʻlsa, bitta kofirni deb bitta moʻminni oʻldirgan boʻlaman va natijada jahannamlik boʻlib qolaman” dedi. Allohning Elchisi shunday dedi:

“Yoʻq, biz unga yaxshi muomala qilamiz. Modomiki u bizni oramizda ekan, unga chiroyli munosabatda boʻlamiz.” (Muhammad Hamdi Yazir, Haq Dini Qurʼon Tili, 6-jl, Istanbul 1993, 5005-5008- sf.)

Abdullohning Nabiyimiz va Islomga qarshi qilgan harakatlari har naqadar yomon boʻlsada, yuqorida aytib oʻtilgan uchta qizil chiziqni buzmagani uchun, yuqoridagi oyatlarni hukmiga koʻra Nabiy alayhissalom unga chiroyli muomala qilgan. Bu kabi insonlarni eng yomon yuragini siqqan narsa – haqiqatlarni oʻrtaga qoʻyilishidir. Oyatlarda aytib oʻtilganidek, qilgan xato ishlarini oʻrtaga qoʻyib, jamiyatda uni aybdor ekanini maʼlum qilgandan keyin unga nisbatan adolatli va chiroyli munosabatda boʻlinishi – ularni yolgʻzilikka mahkum qiladi va hatto uning yaqinlari ham undan uzoqlashishiga sabab boʻladi. Shuni alohida aytib oʻtmoqchimizki, Nabiyimizni oʻsha dindan qaytgan munofiqqa nisbatan chiroyli muomala qilishi, Abdullohning yonidagi yaqin insonlarini Islomga kirishiga sabab boʻlgan edi.

Dindan qaytgan kishining va Nabiy alayhissalomni haqorat qilgan kishining oʻldirilishi:

Yuqoridagi oyatlarda keltirilgan “…avval iymon keltirdilar, keyin kofir boʻldilar” ifodasi, bu shaxslarni murtad boʻlganini ochiq-oydin ko’rsatib bermoqda. Bu va bu kabi ochiq-oydin oyatlar boʻla turib, butun mazhablar dindan qaytgan murtadlarni oʻldirilishi haqidagi xatoda ittifoq etishgan.

Oyatlarda: “Asl dushman ulardir. Ulardan ehtiyot boʻl… hukmidan boshqa bir hukm yoʻqligiga qaramasdan, aksincha hech qanday sogʻlom bir dalilga asoslanmagan holda, Nabiyni pastga uruvchi soʻzlardan foydalangan, uni soʻkkan va haqorat qilgan kishilarni oʻldirilishi haqidagi xatoda ham mazhablar ittifoq etishgan. (Vahb az-Zuhayli al-Fiqh al-Islam va adilatuh, 3-n, Damashq 1409/1998, 6-jl, hadd ar-ridda.)

Bugungi kunda eng katta muammo – Musulmonlarni Qurʼon chizigʻiga taklif qilishning qiyin boʻlayotganidadir. Dinda majburlash va zo’rlash yo’q bo’la turib, qanday qilib dinsiz insonni yoki dinidan qaytgan kishini o’lim jazosiga hukm qilish mumkin?! Alloh taolo buni aslo qabul qilmaydi.

Rabbimiz Alloh Yordamchimiz boʻlsin. Harakat bizdan, natija Allohdan.
………………………………………………………………………………………………………………………

Қуйидаги оятларда кўрсатиб ўтиладиган 3 қоидани бузмаган инсонларга нисбатан адоватчилик қилиб бўлмайди. Ирқи, дини, миллати, ёши ва жинсидан қатъий назар, 3 қоидани бузмаган ҳар қандай инсонга яхшилик қилиш, дўстлашиш ва адолатли муомала қилишдан Аллоҳ қайтармаган. “Кофирлар мусулмонларнинг душманидир, динсизларга яхшилик қилиб бўлмайди, намоз ўқимаганларга салом бериб бўлмайди“ каби сўзларнинг барчаси ёлғон-елпи гаплардир. Асл ва ҳақиқий дин – инсоний фазилатлар билан одамийликка муносиб ҳаёт кечиришдир.

Аллоҳ таоло шундай буюради:

لَّا يَنْهَاكُمُ اللَّـهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ أَن تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ ۚ إِنَّ اللَّـهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ ﴿٨﴾ إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللَّـهُ عَنِ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَىٰ إِخْرَاجِكُمْ أَن تَوَلَّوْهُمْ ۚ وَمَن يَتَوَلَّهُمْ فَأُولَـٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

”Аллоҳ сизларни – сизларни динингиз туфайли ўлдиришга уринмаган ва сизларни яшаб турган юртингиздан сургун қилиб чиқармаган кишиларга нисбатан яхшилик қилишингиздан ва уларга адолатли (ҳақ-ҳуқуқига риоя қилиш) муомала қилишдан қайтармайди. Аллоҳ адолатлиларни яхши кўради. Аллоҳ таоло фақатгина сизларни – сизларни динингиз сабабли ўлдирмоқчи бўлган ва юртингиздан сургун қилиб чиқарган ва чиқаришга ёрдам берган кишилар билан дўстлашишдан қайтаради. Кимки уларни дўст деб билса, ана ўшалар ҳақсизлик қилувчилардир (золимлардир). (Мумтаҳина 60/8-9)

Оятга кўра, дин-у давлатини, юртини ва номусини, оила ва мол-мулкини ҳимоя қилиш мақсадида – уриш бошлаган ғанимга қарши урушиш фарздир. Бундан бошқа ҳолатда ҳеч ким билан урушиш мумкин эмас Исломда.

Оятларга кўра, ғайридинларга нисбатан учта қизил чизиқ чизилган.

1- Динимизни деб бизларга уруш очиши,

2- Бизларни юртимиздан чиқаришлари,

3- Юртимиздан чиқарганларга ёрдам бериши.

Бу учта чизиқни бузганлар билан асло дўстлик тузиб бўлмайди. Бу ишларга қўл урмаган ҳар қандай давлат ва халқ билан эса, чиройлик, дўстона ва адолатли муомала ва муносабатда бўлишимиздан Аллоҳ таоло қайтармаган.

Тавба сураси 5-оят:

Бу оят муслим ва ғайридин ўртасидаги муносабатларда асос қилиб олинган деб иддао қилинади, аслида эса ундай эмас. Оят шундай:

فَإِذَا انسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ ۚ فَإِن تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ ۚ إِنَّ اللَّـهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

“Ҳаром ойлар чиқиши биланоқ (келишувни бузгани ҳолда Маккадан кетмаган) ўша мушрикларни учратган ерингизда ўлдиринглар. Уларни тутинглар, қуршаб олинглар ва уларни йўлларини тўсинглар. Агар тавба қилишса, намозни тўлиқ ва доимий адо қилишса ва закотни беришса уларни қўйиб юборинглар. Шубҳасизки, Аллоҳ кечирувчидир, марҳамат қилувчидир.(Тавба 9/5)

Бу оят – қизил чизиқларни тамоман бузган, Ҳудайбиядаги тинчлик келишувини бузган, Макка фатҳидан кейин уларга бир йил тегилмаган, балки 4 ой яна қўшимча муҳлат берилган Маккали мушриклар ҳақидаги энг сўнги огоҳлантирувлардан биридир. Худди шу каби ҳолатлар юз бермагунигача, бу оятда кўрсатилган ҳукмий муомала ҳеч кимга нисбатан қўлланилиши мумкин эмас. Оятни бошқа маънога буриб олиш тўғри иш эмас.

Ғайридинлар тарафидан содир этилган ҳаракатлар

Аллоҳ таоло шундай буюради:

لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا ۚ وَإِن تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

“Сизлар албатта мол ва жонларингиз хусусида қаттиқ синовга дуч келасизлар, аҳли китоблардан ва мушриклардан кўп ҳақоратлар эшитасизлар. Агар ўзингизни ҳимоя қилиб сабр қилсаларингиз, билингларки бу нарса азми-қарор талаб қилган ишлардандир.” (Оли Имрон 3/186)

Ҳар қандай ҳақоратли сўзлар ва таҳқирловчи ҳаракатлар қизил чизиқдан ҳисобланмагани учун, бундай ҳолатларга қарши сабрли, тадбирли ва тўғри қарорлик бўлишдан бошқа йўл кўрсатилмаган.

Муҳаммад алайҳиссалом – аввал мусулмон бўлиб, кейин диндан қайтган ва муаммоларни манбаси бўлган – мунофиқ-иккиюзламачилардан кўп азият чеккан, аммо уларга қарши жисмоний ҳаракат содир этмаган. Мунофиқун сураси шу жиҳатдан жуда муҳимдир. Аллоҳ таоло шундай буюради:

”Эй Муҳаммад! Мунофиқлар сени олдинга келишганида: “гувоҳлик берамиз, сен ҳақиқатдан Аллоҳнинг элчисисан” дейишади. Аллоҳ гувоҳлик берадики, ҳақиқатда мунофиқлар ёлғончилардир. Улар ўзларининг қасамларини қалқон қилиб олиб, Аллоҳнинг йўлидан тўсадилар. Уларнинг қилмишлари қанчалик ҳам ёмон! Буни сабаби шуки, улар иймон келтирдилар, сўнгра кофир бўлдилар. Шу сабабли уларнинг қалбларига муҳр босилди. Энди улар тушунмайдилар. Уларни кўрганингда, уларни жисмлари сени таажжубга солиб қўяди. Агар сўз бошлашса, сўзларига қулоқ солиб қоласан. Улар гўё тираб қўйилган чирик ёғочлар кабидир. Улар ҳар қандай товушни ўзларини зарарига деб ўйлашади. Асл душман улардир, улардан эҳтиёт бўл. Аллоҳ уларни ҳалок қилсин! Улар қандай қилиб ёлғонга эргашилмоқда?! Уларга: “Келинглар, Расулуллоҳ сизлар учун мағфират тиласин” дейилганда, улар бошларини чайқайдилар. Сен уларни – такаббурлик қилган ҳолда юз ўгирганини кўрасан. Уларга мағфират тилайсанми ёки тиламайсанми уларга барибир. Аллоҳ уларни асло мағфират қилмайди. Чунки Аллоҳ йўлдан чиққан (фосиқ) қавмни асло ҳидоят қилмайди. Улар: “Расулуллоҳнинг ёнидаги кишиларга ҳеч нарса берманглар, тарқалиб кетишсин” деган кишилардир. Ваҳоланки осмонлар ва ернинг хазинаси Аллоҳга тегишлидир. Лекин мунофиқлар буни тушуниб етмайди. Улар: “Агар Мадинага қайтсак, энг азиз киши энг хор кишини у ердан чиқариб юборади” дейишади. Ҳолбуки иззат Аллоҳга, Аллоҳнинг Элчисига ва мўминларга хосдир. Мунофиқлар буни билишмайди.” (Мунофиқун 63/1-8)

Зайд б. Арқам бу оятлар ҳақида шуларни очиқлаган: “Набий алайҳиссалом билан бирга бир жангга борган эдик. Аскаримиз жуда қийин бир аҳволга тушиб қолган эди. Абдуллоҳ б. Убай дўстларига шундай деди: “Расулуллоҳни ёнидагиларга ҳеч нарса берманглар-ки тарқалиб кетишсин. Ҳали Мадинага қайтиб борайликда, кучлилар кучсизларни у ердан чиқариб ташлайди.” Бу ҳақда дарров Набийимизга хабар бердим Абдуллоҳ б. Убайни чақириб суриштирди. У, бу ҳақда ҳеч нарса демадим деб қасам ичди. “Зайд ёлғон гапирди” дейишди. Бу гап эса унга жуда оғир ботди. Шундан кейин Аллоҳ таоло Мунофиқун” сурасини нозил қилди.” (Бухорий Тафсир, Мунофиқун сураси 4.)

Элмалили Муҳаммад Ҳамди Язир бу мавзуда қисқача шу маълумотларни билдиради:

Абдуллоҳни қавми ичида ўзига яраша обрў-эътибори бор эди, айтгани айтган эди. Усайд б. Ҳудайр келди. “Эй Аллоҳнинг Элчиси!” деди. “Унга эътибор берманг, у билан чиройли муомала қилаверинг. Аллоҳга қасамки, Аллоҳ сизни элчи қилиб юборган вақтларда, уни қавми унга тож кийдириш учун маржон тераётган эди. У сизни – уни қироллигини қўлидан тортиб олган деб билади.”

Абдуллоҳ б. Убайнинг ўғли Абдуллоҳ покиза бир мўмин эди. Отаси қилган ишлардан хабар топиши биланоқ Расулуллоҳнинг олдига келди ва “Эй Аллоҳнинг Элчиси! Эшитдимки, Абдуллоҳ б. Убайни қилган иши туфайли ўлдирмоқчи экансиз. Агар шу гап тўғри бўлса, бу вазифани менга топширинг, уни бошини мен олиб келай. Аллоҳга қасамки, бутун Хазрачлилар биладики, отасига мендан кўра ҳурмат кўрсатадигани йўқ. Шундан қўрқаманки, агар отамни бошқа бириси ўлдирса ва у қотил халқ орасида бемалол юришини кўриб ҳазм қила олмай, ўзимни тута олмай уни ўлдириб қўйишим мумкин. Агар бундай бўлса, битта кофирни деб битта мўминни ўлдирган бўламан ва натижада жаҳаннамлик бўлиб қоламан” деди. Аллоҳнинг Элчиси шундай деди:

“Йўқ, биз унга яхши муомала қиламиз. Модомики у бизни орамизда экан, унга чиройли муносабатда бўламиз.” (Муҳаммад Ҳамди Язир, Ҳақ Дини Қуръон Тили, 6-жл, Истанбул 1993, 5005-5008- сф.)

Абдуллоҳнинг Набийимиз ва Исломга қарши қилган ҳаракатлари ҳар нақадар ёмон бўлсада, юқорида айтиб ўтилган учта қизил чизиқни бузмагани учун, юқоридаги оятларни ҳукмига кўра Набий алайҳиссалом унга чиройли муомала қилган. Бу каби инсонларни энг ёмон юрагини сиққан нарса – ҳақиқатларни ўртага қўйилишидир. Оятларда айтиб ўтилганидек, қилган хато ишларини ўртага қўйиб, жамиятда уни айбдор эканини маълум қилгандан кейин унга нисбатан адолатли ва чиройли муносабатда бўлиниши – уларни ёлғзиликка маҳкум қилади ва ҳатто унинг яқинлари ҳам ундан узоқлашишига сабаб бўлади. Шуни алоҳида айтиб ўтмоқчимизки, Набийимизни ўша диндан қайтган мунофиққа нисбатан чиройли муомала қилиши, Абдуллоҳнинг ёнидаги яқин инсонларини Исломга киришига сабаб бўлган эди.

Диндан қайтган кишининг ва Набий алайҳиссаломни ҳақорат қилган кишининг ўлдирилиши:

Юқоридаги оятларда келтирилган “…аввал иймон келтирдилар, кейин кофир бўлдилар” ифодаси, бу шахсларни муртад бўлганини очиқ-ойдин кўрсатиб бермоқда. Бу ва бу каби очиқ-ойдин оятлар бўла туриб, бутун мазҳаблар диндан қайтган муртадларни ўлдирилиши ҳақидаги хатода иттифоқ этишган.

Оятларда: “Асл душман улардир. Улардан эҳтиёт бўл… ҳукмидан бошқа бир ҳукм йўқлигига қарамасдан, аксинча ҳеч қандай соғлом бир далилга асосланмаган ҳолда, Набийни пастга урувчи сўзлардан фойдаланган, уни сўккан ва ҳақорат қилган кишиларни ўлдирилиши ҳақидаги хатода ҳам мазҳаблар иттифоқ этишган. (Ваҳб аз-Зуҳайли ал-Фиқҳ ал-Ислам ва адилатуҳ, 3-н, Дамашқ 1409/1998, 6-жл, ҳадд ар-ридда.)

Бугунги кунда энг катта муаммо – Мусулмонларни Қуръон чизиғига таклиф қилишнинг қийин бўлаётганидадир. Динда мажбурлаш ва зўрлаш йўқ бўла туриб, қандай қилиб динсиз инсонни ёки динидан қайтган кишини ўлим жазосига ҳукм қилиш мумкин?! Аллоҳ таоло буни асло қабул қилмайди.

Раббимиз Аллоҳ Ёрдамчимиз бўлсин. Ҳаракат биздан, натижа Аллоҳдан.

Сулаймония Вақфи. Дин Ва Фитрат Илмий–тадқиқот Маркази.

 

    Sulaymoniya Vaqfi. Din Va Fitrat Ilmiy–tadqiqot Markazi. 

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
337 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Tafsilotlari Bilan Ro’za Ibodati 11.05.2019 90
2 Tashahhuddagi salom va duolarning ma’no va mohiyatlari 13.02.2019 229
3 Qur’onni tushunishda ijtihodning ahamiyati qanday? 16.01.2019 161
4 Nasx kalimasi Qur’onda qaysi ma’nolarda qo’llanilgan? 10.01.2019 152
5 Afv bilan Mag’firatni farqi 08.01.2019 207
6 Hanafiylikda musofirlik muddati qaysi qiyos bilan belgilangan? 08.01.2019 148
7 Namozda hushu qanday bo’ladi? 03.01.2019 201
8 Islom jang-u jadal dinimi, yoki tinchlik dinimi? 29.12.2018 166
9 Qur’on va Musulmonlarning ahvoli 25.12.2018 243
10 Qur’onni tushunishdagi usul va qoidaning ahamiyati 22.12.2018 192
11  Qur’onda barcha narsaning tili   19.12.2018 192
12 Kitob va Sunnatda foiz (kredit) 11.12.2018 179
13 Ayollarni guvohligi 29.11.2018 182
14 Isro va Meroj 19.11.2018 372
15 Hayzli ayollarni ro’zasi 01.11.2018 321
16 Hamma bilgan o’sha namoz 18.10.2018 282
17 Qur’onda namoz vaqtlari 17.10.2018 758
18 Islomda Halol va Harom 16.10.2018 804
19 Ruh va uning xususiyati 10.10.2018 293
20 Qur’onga ko’ra 3 qoidani buzmaguncha hech kimga adovat qilib bo’lmaydi 10.09.2018 247
21 Iso alayhissalom dunyoga qaytib keladimi? 10.09.2018 667
22 G’ayridinlar o’rtasidagi munosabatlar 18.08.2018 337
23 Ajalning qisqarishi 18.08.2018 243
24 Qur’on va Sunnatda yoshlarni nikohlash bormi? 13.08.2018 624
25 Qur’on va Sunnatga ko’ra taloq 09.08.2018 2 666
26 Kitob va Sunnatga ko’ra Haj va qurbonlik 03.08.2018 279
27 Kitob va Hikmat tushunchasi 30.07.2018 351
28 Ayollarga qo’l ko’tarishga kim ruxsat berdi? 22.07.2018 389
29 Hikmat va Sunnat tushunchalarini buzilishi va yo’qqa chiqarilishi 12.06.2018 172
30 Namoz vaqtlari (Qur’onga ko’ra) 08.06.2018 182