Tavhidning muhim 3 jihatlari
Musulmonlar > Din > Imon > Maqolalar Tarix: 25 Iyun 2018 Email This Post Email This Post

Savol: Insonni faqatgina Allohga qullik qilishi nimani ifodalaydi? 

Javob: Islomda insonning Allohga qullik qilishi quyidagi uch narsani ifodalaydi: Inson o’z nafsiga, o’zidan boshqa bir insonga va molu dunoga qul va mute’ bo’lib qolmasligini ifodalayi va o’sha narsalardan qaytaradi.   

1. Inson o’z nafsiga qul bo’lib qolmasligini ifodalaydi. Islom – insonning ichidagi yovuz hissiy shaxsiyatchilikiga va o’z nafsiga asir bo’lib qolishiga qarshidir. Chunki bu narsa insonni aqli, irodasi va vijdonini qul qilib oladi. Qur’oni Karim bunday holatni “O’z orzu-istaklarini o’zlariga iloh qilib olganlar” deb tushuntiradi. Oyati Karima shunday:

أَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَـٰهَهُ هَوَاهُ أَفَأَنتَ تَكُونُ عَلَيْهِ وَكِيلًا

“O’z orzu-istaklarini o’ziga iloh qilib olganni ko’rdizmi? Siz unga vakil-qo‘riqchi bo’lasizmi?!” (Yo‘q, sizning vazifangiz havoi nafsiga qullik qiladigan kimsalarni bu qilmishlaridan saqlash – qo‘riqlash emas, balki faqat Biz sizga yuborgan vahiyni bandalarimizga yetkazmoqdir). (Furqon  25/43) Allohga qul bo’lishlik nafsiy orzu-istaklarga asir bo’lib qul bo’lishga qarshi chiqadi.

2. Insonni insonga qul bo’lmasligini ifodalaydi. Islom dini, insonni insonga qul bo’lishini mutlaqo man qildi. Insonni xoh ixtiyoriy xoh majburiy qul qilib olganlar, qiyomatta Alloh huzurida javobgarlikka tortiladilar. Aloqador oyatlardan biri shunday:

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَىٰ كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّـهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللَّـهِ ۚ فَإِن تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ

“Ayting ey Muhammad: “Ey ahli kitob, bizga ham sizga ham bab-barobar bo‘lgan bir so‘zga kelinglar – yolg‘iz Allohgagina ibodat-qullik qilaylik, Unga hech narsani sherik qilmaylik va bir-birovlarimizni Allohdan o‘zga xudo qilib olmaylik. Agar ular yuz o‘girsalar, unda sizlar: “Guvoh bo‘linglar, biz musulmonlar – yagona Allohga taslim bo’lguvchilarmiz (ya’ni, so’ssiz va shartsiz aytganini) qilguvchilarmiz” deb aytinglar!  ” (Oli Imron 3/64)

3. Insonni dunyoparast bo’lib qolmasligini ifodalaydi. Islom- insonni dunyoga, mol-mulkka, pul-mablag’, maqom (huquq) va bunga o’xshagan har qanday narsaga qul bo’lib qolishini cheklaydi. Inson, faqatgina dunyoligini o’ylab, dunyoni oxiratdan ustun qo’yishi natijasida, ochiq va aniq kufrga kirib qolishi mumkin va orqasidan asta sekin Allohning diniga qarshi harakatlari ham boshlanib boraveradi. Bu haqdagi oyatlardan biri shunday:

للَّـهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ وَوَيْلٌ لِّلْكَافِرِينَ مِنْ عَذَابٍ شَدِيدٍ  الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللَّـهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا ۚ أُولَـٰئِكَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ

“Alloh – osmonlar va yerdagi bor narsa O’ziniki bo‘lgan zotdir. Kofirlar uchun qattiq azob-halokat bo‘ladi. Ular hayoti dunyoni oxiratdan afzal biladilar va (odamlarni) Allohning yo‘lidan to‘sadigan va uni (egishni-buzishni istaydigan) kimsalardir. Ular (haq yo‘ldan) yiroq bo‘lgan gumrohlikdadirlar.”  (Ibrohim 14/2-3)
Demak Allohgagina qullik qilish mana shu uch narsani oldini oladi, ya’ni inson o’z nafsiga qul bo’lib qolishini, o’zi kabi boshqa bir insonga qul bo’lib qolaishini va mol-dunyoga qul bo’lib qolishini oldini oladi. Agar buning aksi bo’lsa-chi, inson aynan o’zi kabi yoki o’zidan ham past tabaqadagi mavjudotlarga qul va mute’ bo’lib qolgan hisoblanadi.

Facebookta UlashishTwitterda Ulashish
264 O'qildi
 
Aloqador yoki o'xshash fatvolar
Raqam     Mavzu Tarix    O'qildi    
1 Ro‘molni Taqiqlovchilar 07.09.2019 115
2 Odam alayhissalom va Jannat 02.09.2019 98
3 Islomiy Libos (Tariqatchilikka Nazar 25- bo’lim) 29.05.2019 210
4 Allohni Ko’rinishi (Tajalli) (Tariqatchilikka Nazar 24- bo’lim) 29.05.2019 135
5 E’tikof 25.05.2019 158
6 Ibodat va Shirk (Tariqatchilikka Nazar 23- bo’lim) 20.05.2019 124
7 Robita (Tariqatchilikka Nazar 22- bo’lim) 16.05.2019 137
8 Shafoat (Tariqatchilikka Nazar 21- bo’lim) 16.05.2019 111
9 Qalbdagi Ilhom (Tariqatchilikka Nazar 20- bo’lim) 12.05.2019 174
10 Farosat va Sezgi (Tariqatchilikka nazar 19- bo’lim) 08.05.2019 154
11 Maxfiy Ilmlar, Ilmi Ladun (Tariqatchilikka Nazar 18- bo’lim) 26.04.2019 240
12 Istidroj (Tariqatchilikka Nazar 17- bo’lim) 23.04.2019 131
13 Mo’jiza va Karomat (Tariqatchlikka Nazar 16- bo’lim) 22.04.2019 202
14 Payg’ambarga merosxo’r bo’lish (Tariqatchilikka Nazar 15- bo’lim) 21.04.2019 147
15 Shayxlarga vahiy kelishi (Tariqatchilikka Nazar 14- bo’lim) 20.04.2019 165
16 G’aybni bilish (Tariqatchilikka Nazar 13- bo’lim) 16.04.2019 155
17 Rasululloh va uning vazifalari (Tariqatchilikka Nazar 12- bo’lim ) 13.04.2019 189
18 Yaxshi va yomon ruhlar (Tariqatchilikka Nazar 12- bo’lim) 13.04.2019 164
19 Ko’rinmas Eranlar (Tariqatchilikka Nazar 11- bo’lim) 12.04.2019 219
20 Shahidlar jangi (Tariqatchilikka Nazar 10- bo’lim) 12.04.2019 165
21 Musulmonlarni cho’ktirgan shirk (Tariqatchilikka Nazar 9- bo’lim) 12.04.2019 174
22 Ruhonilar hayoti, uyqu va o’lim (Tariqatchilikka Nazar 8- bo’lim) 30.03.2019 212
23 Favqulodda kuch manbai (Tariqatchilikka Nazar 7- bo’lim) 30.03.2019 209
24 G’ayri oddiy yo’llar orqali yordam (Tariqatchilikka Nazar Solish 6- bo’lim ) 30.03.2019 158
25 Shayx Himmati va Duo (Tariqatchilikka Nazar Solish 5- bo’lim) 28.03.2019 171
26 Avliyo yordami (Tariqatchilikka Nazar Solish 4- bo’lim) 28.03.2019 178
27 Har bir Musulmon Avliyodir (Tariqatchilikka Nazar 3- bo’lim) 28.03.2019 193
28 O’rtakashlik, Vasila va Vosita (Tariqatchilikka Nazar Solish 2- bo’lim ) 28.03.2019 192
29 Isro va Meroj (tafsilotlari bilan) 26.03.2019 329
30 Муҳаммад алайҳиссаломнинг умматига қолдирган мероси 10.09.2018 220
31 Qur’onda farishta haqida 05.09.2018 470
32 Qorniga olov to’ldirilib azoblanadiganlar 01.09.2018 478
33 Nikohda e’tibor berilishi kerak bo’lgan eng muhim jihatlar 25.08.2018 427
34 Qur’ondagi namozga aloqador oyatlar 12.08.2018 361
35 Xalqni adolatga va yaxshilikka tashviq qilguvchilar bor muddatcha, u xalq halokatga uchramaydi. 05.08.2018 201
36 Qabristonga savob uchun borib, gunoh bilan qaytkanlar (Ruhlardan madad so’rash) 04.08.2018 304
37 Qur’ondan ko’r, kar va o’lik bo’lib olganlarga so’z hayf 26.07.2018 276
38 Musulmonni Musulmonga moli, joni va sharafi haromdir 22.07.2018 658
39 Firqalanmasdan birlashishlik va birodarlik rahmatdir 22.07.2018 292
40 Muhammad alayhissalomning ummatiga qoldirgan merosi 22.07.2018 267
41 Qur’onni o’rganish va uni o’rgatish 22.07.2018 244
42 Mo’min va musulmonning hikmatli ta’rifi 22.07.2018 376
43 Diniy idoraning sobiq bosh kotibi bilan olib borilgan suhbat 09.07.2018 516
44 Soxta dindorlik 09.07.2018 292
45 Soxta Iso-Masihlik 09.07.2018 338
46 Yillar so’ngra yolg’onlari fosh bo’lgan soxta mahdi 09.07.2018 294
47 Islomga kirgizilmoqchi bo’lgan renkarnatsion (ruh ko’chish) tushunchasi 09.07.2018 316
48 G’oyibona ko’rib-eshitib yordam bera olish yolg’iz Allohga xos 09.07.2018 252
49 Said Nursini ”Olamlarga rahmatman” degan soxta iddaosi (Diniy jamoa tashkil qilish) 09.07.2018 197
50 Islom niqobi ostida soxta jamoat-firqa tashkil qilish 09.07.2018 201
51 Ikki musulmonning tavhid haqidagi bahsi 29.06.2018 294
52 Tavhidning muhim 3 jihatlari 25.06.2018 264
53 Qur’onga ko’ra “avliyo” 25.06.2018 316
54 Taqvoning tabaqalari 25.06.2018 179
55 Qur’onni tahrif qilinishi yohud shirkka ochib berilgan eshik 13.06.2018 304
56 O’likdan yordam so’rash 13.06.2018 243
57 Noto’g’ri shafoat ishonchi 13.06.2018 202
58 G’oyb haqidagi noto’g’ri tushunchalar (katolik va soxta diniy jamoalardan o’rnaklar) 13.06.2018 236
59 Vasila va vosita qilishdagi noto’g’ri harakatlar 13.06.2018 381
60 Inson so’zini Allohning so’zi bilan tenglashtirish xatosi (Hristianlik va Islomdan o’rnaklar) 12.06.2018 252
61 Dindorlarni Xudolashtirish (Nurchilardagi soxta avliyolik, muridlarini ma’naviy boshqaruv ostiga olishga urinishi) 12.06.2018 285
62 Hadislarni Qur’on oyatlari darajasiga chiqarilishi 12.06.2018 293
63 Qur’onga ko’ra nabiy bo’lmagan rosul 12.06.2018 203
64 Hikmat va nabiylikdagi harakat 12.06.2018 256
65 Qur’onga ko’ra nabiy va nabiy bo’lgan rosul 12.06.2018 392
66 Ahli kitobga muvofiqlashib borayotgan Musulmonlar 12.06.2018 202
67 Taoizmga ko’ra vositachilik 11.06.2018 227
68 Katoliklardagi vositachilik e’tiqodi (Barcha soxta diniy jamoatlarda ham bir xil) 11.06.2018 320
69 Vositachilik e’tiqodi 11.06.2018 308
70 Aql shirkni, Qur’on esa aqlsizlikni qabul qilmaydi 11.06.2018 431
71 Vositachi va shirkka kirib qolganlarning qiyomatdagi ahvoli 11.06.2018 214
72 Mushrik o’zini mushrik deb tan olmaydi 11.06.2018 273
73 Mushrik – vositachilarning shafoatiga ishonadi 11.06.2018 226
74 O’zlarini tangri qilib olganlar 11.06.2018 218
75 Allohga noto’g’ri tavakkal qilish (To’g’ri deb bilingan xatolarimizdan biri) 09.06.2018 599
76 Alloh taolo qiyomat kuni Muhammad alayhissalom va uning ummatidan Qur’on haqida savolga tutadi 09.06.2018 260
77 Dinda firqalanmaslik va bir bo’lib Qur’onni mahkam ushlashlik 09.06.2018 323
78 Qur’on o’rganamiz 08.06.2018 292
79 Salom-alik 08.06.2018 226